İSTANBUL CaMiLeRi

Üsküdar çarşısı içinde devrinin en güzel eserlerinden biri olan Yeni Valide Camii, Hakimiyet-i Milliye Caddesi, Balaban Caddesi ve İmam Nasır Sokağı ile çevrili geniş bir alanı kaplar. Cami avlusuna bu yollara açılan beş kapıdan girilir.

Hakimiyet-i Milliye Caddesi’ne açılan kapı, çarşı tarafında bulunduğundan ‘Çarşı Kapısı’, eski Bit Pazarı kapısının karşısında bulunan ikinci kapı, ‘Bat Pazarı Kapısı’ veya ‘Sebil yahut Hünkâr Kapısı’ isimleriyle anılırdı. Üçüncü kapı, Arasta Çarşısı’na açıldığından ‘Arasta veya Bedesten Kapısı’, Balaban Caddesi tarafındaki dördüncü kapı, ‘Balaban Kapısı, Cümle Kapısı, İmaret Kapısı veya Mektep Kapısı’ adlarıyla bilinirdi.

Beşinci kapı ise, ‘Uncular Kapısı, Değirmen Kapısı, Mescit Kapısı, İmam Kapısı’ isimleriyle meşhurdu. Bu yöndeki kapılar isimlerini, burada bulunan ve yakın zamana kadar duran bir değirmenin taşlarından, Geredeli Mescidi’nden ve İmam Nasır’ın yaptırmış olduğu bir çeşmeden almıştı.

Hakimiyet-i Milliye caddesinden iç kısımlara doğru devam ederken, sağ tarafı işaret eden bir tabela görür ve “Aziz Mahmut Hüdayi” yazısını okursunuz. Tabeleyı izlerseniz az ileride cami ve türbeyle karşılaşırsınız.

Cami, imaret, türbe, kütüphane, hünkâr mahşli, çeşme, derviş hücreleri, şeyh evi, fırın ve muhtemelen bir hamamdan oluşan bu güzel külliye üsküdar’ın yüksek bir semtinde yapılmıştır. onbin metre karelik çok geniş bir alana yayılan bu manzumeye, hüdâyî mahmut sokak ve aziz efendi mektep sokaklarına açılan avlu kapılarından girilir. bânisi, mihrimah sultan ve sadrazam rüstem paşa’nın kızı ayşe hanım sultan’dır. 1003 (1594) tarihinde aziz mahmud hüdâyî efendi adına yapıldığından, bu isimle şöhret bulmuştur. 1007 (1598) yılında yapıldığı söylenirse de doğru değildir. çünki, hüdâyî efendi’nin oğlu, mustafa ebrar efendi 1004 senesi vefat ederek şimdiki türbenin bulunduğu yere defn edilmiş ve sonra da türbe yapılmıştır.

kapının sağ tarafında, kethüda mehmet paşa’nın sol tarafta ise, hüdâyî efendi’nin iki çeşmesi vardır. avlu kapısından girildiğinde iki tarafta ahşap meşrutaların olduğunu görürüz. sağdaki kapıcı baba’nın meşrutası imiş.

merdivenli bir yokuş olan avlunun biraz ilerisinde, sağ tarafta, bir hazîre, sol tarafta ise, şeyhler kabristanı vardır. sol taraftaki meşrutanın yanında, tonoz damlı ve kapısı kesmetaş söveli, kâtipler odası bulunmaktadır. burada, dergâhın çok büyük olan vakışarının hesapları yapıldığı gibi, kıymetli mücevherat da saklanırmış. buradaki yevmiye defterleri, 1976 senesinde hüdâyî efendi türbesi’ne taşınmıştır. bu daireye hazine dairesi de denirdi.

şeyhler hazîresinin yanında hüdâyî efendi türbesi ve türbe camekânı karşısında ise imaret kapısı vardır. hünkâr mahşlinin altından geçerek küçük bir meydana gelinir. burada, hadîka yazarının bahsettiği binalardan eser kalmamıştır. meydanın sağ tarafında lütfi ağa kütüphanesi, sol tarafta ise cami bulunmaktadır.

hafta sonları genelde aziz mahmut hüdai camiini ziyaret ederim kadıköyde oturduğum için yakınım.

molla_zehra;9408 wrote:

daha dün gibi…ne kadar özledim:023: