böyle kahvehaneye can kurban…

Çaylar başkandan, muhabbet yazardan
Sokak aralarının vazgeçilmez mekânlarından olsalar da ‘boşa vakit harcayanın, tembelliğe meyilli olanın, işsizin güçsüzün, eşinden kurtulmak isteyen erkeklerin sığınma yeri’ gibi bir imajı vardır kahvehanelerin.
Neyse ki tiryakileri kızdıran, sigara içmeyenlere temiz hava soluma özgürlüklerini iade eden kapalı yerlerde sigara içme yasağının uygulamaya geçirilmesiyle kötülü yanlar listesinden bir madde eksilmiş oldu. Tabii bu yasakla yetinmeyip daha pek çok olumlu etkinlikle kıraathane olma yolunda ilerleyen kahvehaneler de var. Yazar sohbeti yapılan, ciddi meseleler üzerine tartışmalar yapılan, rafları kitapla dolu kütüphanesi olan kahvehaneler bunlar. Bu dönüşüm İstanbul’un Güngören ilçesinde yaşanıyor. Vatandaşların bilgilenmesi için eğitim programları düzenleyen Güngören Belediyesi, bu etkinliklere sadece kadınların katıldığını görünce, ‘Erkekler bize gelmiyorsa biz onlara gideriz.’ demiş. ‘Çaylar başkandan’ diyerek yola koyulan belediye, ilçedeki kahvehanelerde haftada bir yazar sohbeti düzenliyor. Sohbete katılan mahalleliye yazarın kitabı hediye ediliyor. En önemlisi de kahvehaneye içi kitapla dolu bir kütüphane hediye ediliyor.
Orta halli vatandaşların sokak arası sosyalleşme alanıdır kahvehaneler. Memleket meseleleri üzerine en derin muhabbetlerin çevrildiği, futbol maçları hakkında en hararetli tartışmaların yapıldığı, çay karıştırma şakırtılarının okey taşlarının şıkırtısına karıştığı ‘vakit öldürme’ mekânları… Bir de yüzyıllara dayanan kültürü üzerine yapılan tüm muhabbetlerde ‘Önceden böyle miydi? Kitap okunan, edebi, tarihî sohbetler yapılan kıraathanelerdi buralar.’ yakınmalarına konu olan amcaların, dedelerin ve dahi mahalle delikanlılarının biraz tembellik, biraz eğlence, daha çok da sigara-çay eşliğinde sıkıntılar, şikâyetler, mutluluklar üzerine muhabbet çevirdiği kadınsız yerler. Sigaranın geçtiğimiz hafta itibarıyla kapalı alanlarda yasaklanmasının ardından kahvehanelerde tiryakileri üzse de zoraki bir değişim yaşandı. Fakat bu kararın öncesinde olumlu yönde değişim geçiren kahvehaneler de yok değil. Öyle ki ‘entelektüel muhabbetlerin özlenen kıraathaneleri geri dönüyor’ dedirten bir değişim bu. Yazar sohbetleri düzenleniyor, tarihî, edebi konuşmalar yapılıyor, kitaplar hediye ediliyor, kütüphaneler kuruluyor. En önemlisi de ısmarlama kültürü canlanıyor. İşte bu sevindiren değişim İstanbul’un Güngören ilçesinde yaşanıyor. Güngören Belediyesi’nin ‘Çaylar başkandan’ sloganıyla başlattığı sosyal sorumluluk projesiyle her hafta ilçenin bir kahvehanesinde Belediye Başkanı Şakir Yücel Karaman’ın da katıldığı yazar sohbeti düzenleniyor. Biz de bu sohbetlerden birine konuk olduk. Güneştepe Mahallesi Çalışır Sokak’a girdiğimizde Sunman adlı kahvehanenin önünde biriken kalabalık gözümüze çarpıyor ilk olarak. Belli ki hem Belediye Başkanı Karaman hem de tarihçi yazar Yavuz Bahadıroğlu’nun katılacağı akşam sohbeti, büyük ilgi görmüş mahallenin erkekleri tarafından. Kahvehaneye girer girmez ‘Çaylar, simitler başkandan’ yazılı afişler karşılıyor bizi. ‘Çayın yanında simidi de bedavaya getirdik.’ diye düşünürken kahvehane sahibi ilişiyor gözümüze. Önemli misafirleri ağırlayacak olmanın heyecanı gözlerinden okunuyor. Zaten yanına yaklaştığımızda ağzından ilk olarak ‘Şoktayız.’ kelimesi dökülüveriyor. Yaklaşık bir yıldır Sunman Kahvehanesi’ni işleten Mustafa Selam, biraz sonra başlayacak sohbet programının mahalleli için çok güzel bir etkinlik olduğunu ifade ediyor. Faydalı konuların dile getirildiği sohbetin yanı sıra belediye başkanıyla yüz yüze olma fırsatını bulduklarını söyleyerek “Sekreterden randevu almaya gerek kalmadan başkanımızı karşımızda görüyoruz. İsteklerimizi rahatlıkla dile getirebileceğiz.” diyor. Biz kahvehane sahibiyle görüşürken çaylar da ocak üzerinde demleniyor. Bardaklar yıkanıyor, masalar son bir kontrolden geçiriliyor. Derken sigaraların söndüğünü, vatandaşların masa başında toparlandığını fark ediyoruz bir anda. Bir sessizlik oluyor. Başkan Karaman ve yazar Bahadıroğlu kapıdan girince anlıyoruz bunların sebebini. Hoş geldin-hoş bulduk merasiminden sonra herkes yerini alıyor. Tıpkı bir dönemin reyting rekorları kıran dizisi Ekmek Teknesi’nde olduğu gibi. Hasan Kaçan’ın canlandırdığı Heredot Cevdet’i heyecanla bekleyen mahalleli gibi sıralanıyor Güngörenliler, Yavuz Bahadıroğlu ve başkanın oturduğu masanın etrafına. Bu senaryoda kimse ‘Tüm bardaklar dolsun!’ diye bağırmadı; ama tavşan kanı çayla dolu bardaklar çoktan çay ocağından çıktı bile kahvehane çırağının elinde sallana sallana. Tabii simitleri de unutmamak gerek. Koli koli simit dağıtılıyor masalara. Çay-sigara yerine çay-simit eşleşmesi sağlandıktan sonra sohbet de başlıyor. Yavuz Bahadıroğlu başlıyor tarihten anlatmaya. Fatih Sultan Mehmet’ten, kıraathane kültüründen; hatta aile içi sohbetin öneminden bahsediyor. Bu mekânda daha çok gündelik yaşamın sansasyonel tartışmalarına alışık mahalleli, yaklaşık bir saat boyunca pür dikkat dinliyor Bahadıroğlu’nu. Yazar, uzun süre alkış alıyor sözleri bitince.
Bahadıroğlu’nun sohbetinden sonra söz vatandaşa veriliyor. Zaten belediye başkanını bulmuşken sıkıntıları, şikâyetleri, istekleri dile getirmeden olmaz. Başkan ‘Sizi dinliyorum.’ der demez tek tek söz alıyor mahalleli. Kimi mahalleye lise istiyor, kimi yollara kasis kimi de iş. Notlar alınıyor, sözler veriliyor, randevular belirleniyor… Kahvehane sohbetine katılan emekli Mehmet Budak, 10 yıldır yaşadığı Güngören’de bu tür etkinliklerin gerçekleştirilmesinin sevindirici olduğunu ifade ediyor. Yavuz Bahadıroğlu’nu dikkatle dinlediğini belirten Budak, şöyle konuşuyor: “Tarihimizde bilmemiz, öğrenmemiz gereken çok şey var. Yavuz Bahadıroğlu da geçmişimizi çok iyi anlatıyor. Çok faydalandım.” Budak, bir belediye başkanının bu tür etkinliklerle halkla iç içe olmasının kendileri için önemli olduğuna değinerek ‘Her fırsatta bekleriz.’ diyor. Sohbetin ardından Bahadıroğlu’nun kitapları mahalleliye ücretsiz dağıtılıyor. Bundan daha da önemlisi kıraathaneye dönüşümün göstergesi olan bir kütüphane kuruluyor kahvehaneye.
Güngören Bld. Bşk. Şakir Yücel Karaman:
[SIZE=+1]Erkekler gelmeyince biz onlara gittik[/SIZE] “Günlük yaşam kalitesi ve iş motivasyonunu artırmak ve aile düzenini temin etmek üzere çeşitli eğitim faaliyetleri düzenliyoruz. Ancak; Anne Baba Okulu, Baba Eğitimi ve Aile Okulu gibi çeşitli adlar altında gerçekleştirdiğimiz bu etkinliklere daha ziyade kadınlar ilgi gösterirken, erkeklerin katılmadığını saptadık. Bu eksikliği telafi anlamında kahvehanelere ulaşmayı denedik. Erkeklerin bir nevi sosyal buluşma noktası olan kahvehanelerde, bir ilim adamımızı da yanımıza alarak sohbet toplantıları düzenlemeye başladık. Halkımızın da ilgisini çeken bu sohbetlerde, erkekleri kısa bir süre de olsa oyun ve sigaradan alıkoyarak, kültürel bir atmosferin içine çekmeye çalıştık. Burada bir yandan ilçemizin sorunlarına birlikte değinip çareler üretirken, diğer taraftan konuk konuşmacımız da genel ve aktüel konulardaki fikirlerini vatandaşımızla paylaşıyor. Ayrıca sohbetin bitiminde de kahvehaneye mini bir kütüphane hediye ederek, mekanın gerçek anlamda bir kıraathaneye dönüşme sürecini başlatıyoruz.”