Küresel Krizin Sebepleri ve Çıkış Yolları

Küresel Krizin Sebepleri ve Çıkış Yolları

ABD kaynaklı olarak başlayan ekonomik küresel kriz son olarak bir kısım ülkelerin borsalarının işlemlerini durdurma derecesine kadar etkiledi. Şimdi biz bu küresel ekonomik krizin çıkış sebeplerini ve bu krizden en az zararla nasıl kurtuluruz onun yollarına değinelim.

Amerika Birleşik Devletleri’nden başlayan küresel krizin temelinde mortgage piyasasına ilişkin sorunlar var. ABD’de ortaya çıkan ve tüm dünyayı olumsuz etkileyen mortgage sektörü, ilk olarak yaklaşık üç yıl önce sorun yaratmaya başladı. ABD mortgage piyasası, 11 trilyon dolarlık büyüklüğüyle dünyanın en büyük piyasası konumunda bulunuyor. ABD’de, piyasa para hacminin yüksek olması nedeniyle, bazı finansal kuruluşlar 5 yıl önce, kredibilitesi zayıf olan kişilere de mortgage kredisi vererek, geri dönüşü riskli bir mali yapıya girdiler. Sadece dar gelirlilerin kullandığı ‘yüksek riskli krediler’in boyutu 1.5 trilyon doları buluyor.

5-6 yıl öncesine kadar ABD’de faizler son derece düşük olduğu için özellikle düşük gelir grubundaki kişiler değişken faizli kredileri kullanmayı tercih ettiler.Fakat ABD Merkez Bankası’nın (Fed) son iki yılda faiz oranlarını artırması, konut sektörünü iyice durgunluğa soktu. Konut satış fiyatları ile kira gelirlerinin de piyasa düzeyinin altına inmesiyle, bu krediyi kullanan düşük gelirli gruplar, kredilerini düzenli olarak ödeyemez hale geldiler. Bankaların, tüketicilere satın alacakları ev ve dairelerin bedelinin tamamını, hatta değerinin yüzde 110 oranında borçlanma fırsatı vermesi, kredilerin geri dönüşünü zora soktu. ABD’de bankalar konut kredileri için gereken parayı yatırım bankalarında ihraç ettikleri tahviller ile borçlanarak sağlıyorlardı. Ancak kredilerin geri dönüşümü zora girince yatırım bankaları ve ABD mortgage piyasası için da çanlar çalmaya başladı.

Temel olarak krizin nedenlerini şöyle sıralayabiliriz. Verilen Mortgage kredilerinin yapısının bozulması, faiz yapısındaki uyum problemi, konut fiyatlarındaki aşırı artışlar, menkul kıymetlerin fonlanmasında yaşanan sıkışıklık, kredi türev piyasalarının genişlemesi ve kredi derecelendirme sürecindeki sorunlar.

Ekonomide son yıllarda yaşanan ekonomik gelişmelerin ülkeyi krizlere karşı daha dirençli hale getirdiği gerçeği aşikardır. Çünkü 6-7 yıl öncesine kadar Başbakan öksürse borsaların tepetaklak olması için yeterli bir sebep iken bu gün dünyada ekonomik krizden en az etkilenen ülkelerden biri olmamız ekonomimizin kırılgan olmaktan kurtulup sağlam bir yapıya kavuştuğunun göstergesidir. Şimdi Biz bu krizi nasıl fırsata çevirebiliriz onun üzerinde duralım. Yabancı yatırımcıların Türkiye’ye ağırlık verdiği ve özellikle Körfez sermayesinin önemli bir yöneliş gösterdiği bu sermayeler için ülkemiz güvenli bir liman olduğu görülmekte. Yabancı sermaye girişinin süreceği özellikle Körfez’den mali akış sağlanacağını ümit ediyorum. Ülke olarak Biz de Kendisine yön arayan sermayeye güvenli bir liman olduğumuzu göstermeliyiz.

Sonuç olarak bu içinde bulunduğumuz küresel krizden öncelikle ABD’nin piyasaları rahatlatmak için çıkaracağı yaklaşık 1 trilyon dolarlık destek paketi, ardından dünyada gelişmiş ülkelerin içinde bulunduğu kriz dolayısıyla kendisine yön belirlemeye çalışan özellikle körfez sermayesine kapılarını açması, İç siyasi tartışmalardan kaçınılması, bir an evvel AB uyum yasalarını çıkarması, Hükümet içerisinde görev yapan ancak verimli olamayan birkaç tane bakanın değiştirilerek daha aktif ve verimli çalışacak vekillere bu görevlerin verilmesi ile biz bu küresel krizi en az zararla atlatırız.

Muhabbetle kalın. ..

Bilal Kılıklı