Tevekkül…

’a îman eden ’a teslim olur boyun eğer tevekkül eder her işinde ’a güvenir her sıkıntısında ’a ilticâ eder her hâlinde ’a sığınır.

Üstad Bediüzzaman bunu “İman tevhidi tevhid teslimi teslim tevekkülü tevekkül saadet-i dâreyni iktizâ eder” cümlesiyle formüle etmiştir.2

Tevekkül bir işte gerekli terbirleri aldıktan sonra başarı için yapabileceğimizi yaptıktan sonra gücümüzü aşan meselelerde ’a güvenmek demektir.

Gücümüz dahilinde olan şeyleri yapmamız bizim için vazifedir ve bu tevekkülün gereğidir.

Nitekim Bedîüzzaman’ın dilinde “Tevekkül esbabı bütün bütün reddetmek değildir.” Yâni sebepler Cenâb-ı Hakk’ın kudretinin bir perdesi bilinecek ve sebeplere riâyet edilecektir.
Fakat bu riâyet bir nevî fiilî duâ olarak görülecek; sebeplerle gelen netîceler doğrudan Cenâb-ı Hak’tan bilinecek ve O’na minnettâr olunacaktır. Bir diğer ifâdeyle sebeplere müracaat olunacak ancak sebeplere minnet edilmeyecektir.3

“Öyleyse bir işi bitirince diğerine giriş

Yani Kur’ân nazarında mü’min hem çalışacak bir işi bitirince hemen bir diğerine girişecek; hem de muhakkak ’a tevekkül edecek ’ı kendisine Vekîl tayin edecek. Ve bu iki zıt gibi görünen mânâyı doğru ve düzgün bir çizgide birleştirecek.

Kur’ân’ın bu iki emrini Said Nursî Hazretleri “Tertib-i mukaddemâtta tefvîz tembelliktir. Terettüb-i netîcede tevekküldür. Semere-i sa’yine ve kısmetine rızâ kanaattir. Meyl-i sa’yi kuvvetlendirir. Mevcûda iktifâ dûn-himmetliktir”6 sözüyle birleştirir.

Tefvîz sözlükte işi birisine havâle etmek birisine bırakmak demektir. Bir iş plânlama ve icraat aşamasında havâleciliğe kurban edilmemelidir. ’a tevekkül edilmeli; ancak gücümüz dâhilinde olan işin bizzat yönetimi ve idaresi tarafımızdan yapılmalıdır.

Başlangıçtaki bu tefvîz yani havâlecilik ’a güvenme âdâbına da ters düşer ve tam bir tembellik olur. Tembellik eden başarısızlık tokadı yer.

Plân ve icraatta elinden gelen özen ve özveri gösterildikten sonra bu çalışma üzerine alınan neticeyi ’tan bilmek ve sonucu ’a bırakmak çalışmasının sonucuna ve kısmetine razı olmak ise tevekkülün ve kanaatin ta kendisidir. Bu noktada tevekkül ve kanaat çalışma şevkini ve meylini artırır.

Çünkü verenin olduğu çalışması gerekenin de “biz” olduğumuz gerçeğini iyi kavrarsak işi bir ibadet titizliği içinde yaparız. Ve ’ın izniyle başarılı oluruz. Çünkü böylece işe bir “salih amel” hüviyeti kazandırmış oluruz.

Cenâb-ı Hakk’ın salih amellerde en az “bire on” vaadi bulunduğunu unutmaz ve ibadetlerde olduğu gibi iş hayatında da bunu arkamıza alabilirsek Müslüman olarak yerküreden uzayın derinliklerine kadar büyük bir keşif kerâmet ve ilerleme sahası önümüze açılmaz mı?

Böylece tevekkül ve kanaati doğru anlamanın ne denli büyük bir hazine olduğunu bizzat görerek ve yaşayarak teslim etme imkânına da kavuşmuş oluruz.