Ecnebî Filozofların Kur’ân’ı Tasdiklerine Dair Şehadetleri

gülünçtür. Bunun için, beşeriyet senin gibi mümtaz bir kudreti bir defa görmüş, bundan sonra göremeyecektir. Ben, huzur-u mehabetinde kemal-i hürmetle eğilirim.

En temiz ve en doğru din, Müslümanlıktır

Meşhur muharrir, müsteşrik, edebiyat-ı Arabiye mütehassısı ve Kur’ân-ı Kerimin mütercimi Doktor Maurice şöyle diyor:

Bizans Hıristiyanlarını, içine düştükleri bâtıl itikatlar girîvesinden, ancak Arabistan’ın Hıra Dağında yükselen ses kurtarabilmiştir. İlâhî kelimeyi en ulvî makama yükselten ses, bu ses idi. Fakat Rumlar bu sesi dinleyememişlerdi. Bu ses, insanlara en temiz ve en doğru dini tâlim ediyordu. O yüksek din ki, onun hakkında, Gundö Firey Hesin gibi muhakkik bir fâzıl, şu sözleri pek haklı olarak söylüyor: “Bu dinde mukaddes sular, şâyân-ı teberrük eşya, esnâm ve azizler, yahut a’mâl-i sâlihadan mücerred imanı müfit tanıyan akideler, yahut sekerat-ı mevt esnasında nedametin bir fayda vereceğini ifade eden sözler, yahut başkaları tarafından vuku bulacak dua ve niyazların günahkârları kurtaracağına dair ifadeleri yoktur. Çünkü bu gibi akideler, onları kabul edenleri alçaltmıştır.”

[TABLE]
[TR]
[TD]Arabistan: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Bizans: (bk. bilgiler – Roma Medeniyeti)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Doktor Maurice: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Gundö Firey Hesin: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Hıra Dağı: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Hıristiyan: (bk. bilgiler – Hıristiyanlık)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Prens Bısmarck: (bk. bilgiler – Bismarck)[/TD]
[TD]Rum: (bk. bilgiler – Roma Medeniyeti)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]akide: inanç[/TD]
[TD]aziz: değerli, izzetli, saygın; Hıristiyan din adamı, rahip[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]a’mâl-i saliha: dinin emir ve yasaklarına uygun iyi iş ve davranışlar[/TD]
[TD]bâtıl: gerçek dışı, boş[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]edebiyat-ı Arabiye: Arap Edebiyatı [/TD]
[TD]esnâm: putlar, tapılan heykeller [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]fâzıl: faziletli, üstün, değerli[/TD]
[TD]girîve: çıkmaz yol, sokak[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]huzur-u mehâbetinde: büyüklük ve ihtişamının karşısında[/TD]
[TD]itikat: inanç[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]kemal-i hürmet: tam bir saygı, hürmet[/TD]
[TD]kudret: güç ve iktidar[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muhakkik: gerçekleri araştıran ve delilleriyle bilen kimse[/TD]
[TD]muharrir: yazar, gazete yazarı [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mukaddes: her türlü çirkinlik ve eksiklikten yüce, kutsal[/TD]
[TD]mücerred: soyutlanmış[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müfid: faydalı, yararlı[/TD]
[TD]mümtaz: seçkin, üstün[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müsteşrik: Oryantalist; Avrupalı olduğu halde, Doğu milletlerinin tarih, dil, din ve edebiyatıyla ilgili araştırma yapan kimse [/TD]
[TD]mütehassıs: ihtisas sahibi, uzman[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mütercim: tercüman; bir dilden bir dile çeviri yapan [/TD]
[TD]nedamet: pişmanlık[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]niyaz: dua, yakarış [/TD]
[TD]sekerat-ı mevt: ölüm sarhoşluğu, can çekişme anı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]talim etme: öğretme[/TD]
[TD]ulvî: yüce, yüksek[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]vuku: gerçekleşme, meydana gelme[/TD]
[TD]İlâhî: Allah tarafından olan[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]şâyân-ı teberrük: bereketli ve mübarek olmaya lâyık[/TD]
[/TR]
[/TABLE]

Müslümanların Kur’ân’a hürmetleri daima tezayüd etmektedir. İslâm muharrirleri, Kur’ân âyetlerini iktibasla yazılarını süslerler ve o yazılar o âyetlerden mülhem olurlar. Müslümanlar, tahsil ve terbiye itibarıyla yükseldikçe, fikirlerini o nisbette Kur’ân’a istinad ettiriyorlar. Müslümanlar, kitaplarına âşıktırlar ve onu, kalblerinin bütün samimiyetiyle mukaddes tanırlar. Halbuki, kütüb-ü İlâhiyeye nâil olan diğer milletler, ne kitaplarına ehemmiyet verirler ve ne de onlara hürmet gösterirler.

Müslümanların Kur’ân’a hürmetlerinin sebebi, bu kitap pâyidar oldukça, başka bir dinî rehbere arz-ı ihtiyaç etmeyeceklerini anlamalarıdır. Filhakika, Kur’ân’ın fesahat, belâgat ve nezahet itibarıyla mümtaziyeti, Müslümanları başka belâgat aramaktan vareste kılmaktadır. Edebî dehâların ve yüksek şâirlerin Kur’ân huzurunda eğildikleri bir vâkıadır. Kur’ân’ın hergün daha fazla tecellî etmekte olan güzellikleri, hergün daha fazla anlaşılan, fakat bitmeyen esrarı, şiir ve nesirde üstad olan Müslümanları, üslûbunun nezahet ve ulviyeti huzurunda diz çökmeye mecbur etmektedir. Müslümanlar, Kur’ân’ı tâ rûz-u haşre kadar pâyidar kalacak kıymet biçilmez bir hazine addeylerler ve onunla pek haklı olarak iftihar ederler. Müslümanlar, Kur’ân’ı, en fasih sözlerle, en rakik mânâlarla coşan bir nehre benzetirler.

Şayet Monsieur Renaud İslâm âlemiyle temas etmek fırsatını elde edecek olursa, münevver ve terbiyeli Müslümanların, Kur’ân’a karşı en yüksek hürmeti perverde ettiklerini ve onun evamir-i ahlâkiyesine fevkalâde riayetkâr olduklarını ve bunun haricine çıkmamaya gayret ettiklerini görürdü.

Yeni nesiller ve asrî mekteplerin mezunları da, Kur’ân’a ve Müslümanlığa karşı müstehziyane bir cümlenin sarfına tahammül etmemektedirler. Çünkü Kur’ân, iki sıfatla bu ehliyeti hâizdir.

Bunların birincisi: Bugün ellerde tedavül eden Kur’ân’ın Hazret-i Muhammed’e (a.s.m.)



[TABLE]
[TR]
[TD]addetmek: saymak, kabul etmek[/TD]
[TD]arz-ı ihtiyaç etme: muhtaç olma, ihtiyacını bildirme [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]asrî: zamanla ilgili, o döneme ait, modern, yeni tarz[/TD]
[TD]belâğat: düzgün, kusursuz, hâlin ve makamın icabına göre söz söyleme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]daima: sürekli[/TD]
[TD]dehâ: olağanüstü zekâ ve akıl sahibi kimse[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]edebî: edebiyatla ilgili [/TD]
[TD]ehemmiyet: değer, önem[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]esrar: sırlar, gizemler[/TD]
[TD]evamir-i ahlâkiye: ahlâkla ilgili emirler[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]fasih: güzel, açık ve düzgün[/TD]
[TD]fesahat: dilin doğru, düzgün, açık ve akıcı şekilde kullanılması[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]fevkalâde: olağanüstü, çok güzel [/TD]
[TD]filhakika: gerçekten, doğrusu[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hâiz: sahip[/TD]
[TD]hürmet: saygı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]iftihar: övünme[/TD]
[TD]iktibas: alıntı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]istinad ettirme: dayandırma[/TD]
[TD]kütüb-ü İlâhiye: İlâhî kitaplar, Allah tarafından gönderilen semavî kitaplar; Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’ân-ı Kerîm[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mektep: okul[/TD]
[TD]muharrir: yazar, gazete yazarı [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mukaddes: kutsal, yüce[/TD]
[TD]mülhem: ilham olunmuş, ilham almış[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mümtâziyet: mümtazlık, seçkinlik, üstünlük [/TD]
[TD]münevver: aydın, bilgin[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müstehziyâne: alay edercesine[/TD]
[TD]nesir: düz yazı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]nezahet: nezihlik, temizlik, mukaddes olma[/TD]
[TD]nisbet: kıyas, oran[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]nâil: erişen[/TD]
[TD]perverde etmek: beslemek[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]pâyidâr olma: devamlı, sürekli olma[/TD]
[TD]rakik: ince, derin[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]riayetkâr: riâyet eden, gözeten, emir dinleyen [/TD]
[TD]rûz-u haşr: insanların öldükten sonra âhirette yeniden diriltilip Allah’ın huzurunda toplanacağı gün[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tahammül: dayanma, katlanma[/TD]
[TD]tahsil: ilim öğrenme, öğrenim[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tecellî: açığa çıkma, belirme, görünme[/TD]
[TD]tedâvül: elden ele gezmek, dolaşmak[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tezâyüd etme: artma[/TD]
[TD]ulviyet: yücelik, yükseklik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]vâkıa: gerçek, realite [/TD]
[TD]vâreste kılma: uzak kılma, kurtarma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]âyet: Kur’ân’ın her bir cümlesi[/TD]
[TD]üslûp: ifade ve söyleşi tarzı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]üstad: hoca, öğretmen[/TD]
[/TR]
[/TABLE]

Kur’ân’ı bir kere dikkatle okursanız, onun hususiyetlerini izhara başladığını görürsünüz. Kur’ân’ın güzelliği, diğer bütün edebî eserlerin güzelliklerinden kabil-i temyizdir. Kur’ân’ın başlıca hususiyetlerinden biri, onun asliyetidir.

Benim fikir ve kanaatime göre, Kur’ân, serapa samimiyet ve hakkaniyetle doludur. Hazret-i Muhammed’in (a.s.m.) cihana tebliğ ettiği davet, hak ve hakikattır.

Müslümanlık, tecessüd ve teslis akîdesini reddeder

Ganj Nehri ile, Bahr-i Muhit-i Atlasî (Atlas Okyanusu) arasındaki memleketler, Kur’ân’ı, bir kanun-u esasî ve teşriî hayatın ruhu olarak tanımışlardır. Kur’ân’ın nazarında, satvetli bir hükümdarla, zavallı bir fakir arasında fark yoktur. Kur’ân, bu gibi esaslar üzerinde öyle bir teşrî vücuda getirmiştir ki, dünyada bir nazîri yoktur.

Müslümanlığın esasatı, teslisiyet ve Allah’ın tecessüdiyetini ve vahdet-i vücut akidesini reddetmektedir. Bu mutasavvifâne akideler üç kuvvetli ulûhiyetin mevcudiyetini ve Mesih’in, Allah’ın oğlu—hâşâ!—olduğunu öğretmektedir. Fakat bu akideler, ancak mutaassıp Hıristiyanları tatmin edebilir. Halbuki Kur’ân, bu gibi karışıklıklardan, iphamlardan âzâdedir.

Kur’ân, Allah’ın birliğine en kuvvetli delildir. Feylesofane bir dimağa mâlik olan bir muvahhid, İslâmiyetin nokta-i nazarını kabul etmekte hiç tereddüt etmez. Müslümanlık, belki bugünkü inkişaf-ı fikrimizin seviyesinden daha yüksek bir dindir.

[TABLE]
[TR]
[TD]Bahr-i Muhit-i Atlasî: Atlas Okyanusu[/TD]
[TD]Carlyle: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Edward Gibbon: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Ganj Nehri: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Hıristiyan: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Mesih: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Roma İmparatorluğunun İnhitat ve Sukutu: Roma İmparatorluğunun gerilemesi ve düşüşü[/TD]
[TD]akide: inanç[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]cihan: dünya[/TD]
[TD]dimağ: akıl, beyin[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]edebî: edebiyatla ilgili [/TD]
[TD]esasat: esaslar, prensipler[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]filozofane: filozof gibi, felsefeci gibi[/TD]
[TD]hakkaniyet: hak oluş, doğruluk, gerçekçilik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hususiyet: hususîlik, özellik[/TD]
[TD]hâşâ: asla öyle değil[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]inkişaf-ı fikr: fikrin, düşüncenin gelişmesi, ilerlemesi[/TD]
[TD]ipham: kapalılık, anlaşılmazlık[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]izhar: gösterme, açığa çıkarma[/TD]
[TD]kabil-i temyiz: ayırt edilebilir[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]kanaat: görüş, fikir[/TD]
[TD]kanun-u esâsî: anayasa, temel kanun [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mevcudiyet: var olma hali[/TD]
[TD]mutaassıp: tutucu[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mutasavvıfâne: mutasavvıflar gibi, Hıristiyan mistikleri (tasavvuf ehli) gibi [/TD]
[TD]muvahhid: Cenâb-ı Allah’ın varlığına ve birliğine inanan, tevhid inancına sahip kimse[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mâlik: sahip[/TD]
[TD]müverrih: tarihçi[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]nazarında: gözünde, bakışında[/TD]
[TD]nazîr: benzer, eş[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]nokta-i nazar: bakış noktası, açısı[/TD]
[TD]satvet: güç, ezici kuvvet[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]serapa: baştan aşağı, baştan sona[/TD]
[TD]tebliğ: bildirme, ulaştırma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tecessüd: cisimleşme; batıl dinlerde, Allah’ın herhangi bir maddi varlık şekline bürünmesi, yaratıklarından birinin bedenine girmesi şeklinde inanılan batıl bir Allah inancı[/TD]
[TD]tecessüdiyet: cisimleşmiş olma [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]teslis akîdesi: üçleme; Hıristiyanların Allah’ın baba, oğul ve mukaddes ruh olmak üzere üç varlıktan mürekkep olduğuna inanmaları [/TD]
[TD]teşriî: yasamaya dair, kanunla ilgili, şeriata dair[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]teşrî: şerîat, yasa[/TD]
[TD]ulûhiyet: ilâhlık, tanrılık[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]vahdet-i vücut: “Allah’ın varlığı o kadar mükemmeldir ki, diğer varlıklar Ona göre bir gölge gibidir ve ‘varlık’ adını almaya lâyık değiller” tarzında, Allah’tan başka varlıkları âdeta inkar eden bir tasavvufî görüş[/TD]
[TD]âzâde: uzak, beri[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]İngiltere: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[/TABLE]

hakikiyesi, hülâsa her mevzu Kur’ân’da ifade olunmuştur. Hikmet ve felsefenin esası olan adalet ve müsavatı öğreten ve başkalarına iyilik etmeyi, faziletkâr olmayı talim eden esaslar, bunların hepsi Kur’ân’da vardır. Kur’ân, insanı iktisat ve itidale sevk eder, dalâletten korur, ahlâkî zaafların karanlığından çıkarır, teâli-i ahlâk nuruna ulaştırır, insanın kusurlarını, hatalarını i’tilâ ve kemâle kalb eyler.

Kur’ân, öyle bir Peygamber sesidir ki, onu bütün dünya dinleyebilir. Bu sesin aksi, saraylarda, çöllerde, şehirlerde, devletlerde çınlar.

Kur’ân şiir midir? Değildir. Fakat onun şiir olup olmadığını tefrik etmek müşkildir. Kur’ân, şiirden daha yüksek birşeydir. Maamafih, Kur’ân ne tarihtir, ne tercüme-i haldir, ne de İsa’nın (a.s.) dağda irad ettiği mev’ize gibi bir mecmua-i eş’ardır. Hattâ Kur’ân, ne Buda’nın telkinatı gibi bir mâba’d e’t-tabiiye, yahut mantık kitabı, ne de Eflâtun’un herkese irad ettiği nasihatler gibidir.

Bu, bir Peygamberin sesidir. Öyle bir ses ki, Onu, bütün dünya dinleyebilir. Bu sesin aksi, saraylarda, çöllerde, şehirlerde, devletlerde çınlar. Bu sesin tebliğ ettiği din, evvelâ nâşirlerini bulmuş, sonra teceddütperver ve îmar edici bir kuvvet şeklinde tecellî etmiştir. Bu sâyededir ki, Yunanistan ile Asya’nın birleşen ışığı, Avrupa’nın zulümat-âbad olan karanlıklarını yarmış ve bu hâdise, Hıristiyanlığın en karanlık devirlerini yaşadığı zaman vuku bulmuştur.

[TABLE]
[TR]
[TD]Asya: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Avrupa: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Buda: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Dr. Johnson: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Eflâtun: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Hıristiyanlık: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Yunanistan: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Zulümat-âbad: karanlıklarla dolu [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]ahlâkî: ahlâkla ilgili, ahlâka uygun[/TD]
[TD]aks: yansıma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]dalâlet: hak yoldan ayrılma, sapkınlık[/TD]
[TD]faziletkâr: erdemli, faziletli, üstün niteliklere sahip[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hikmet: felsefe, fen ilimleri, yüksek bilgi[/TD]
[TD]hülâsa: öz, özet[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]iktisat: tutumluluk[/TD]
[TD]imar: tamir etme, yapıcı olma [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]irad etme: sunma, söyleme[/TD]
[TD]itidal: mutedil olmak, her konuda orta yolu tutmak ve aşırılıklardan kaçınmak[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]i’tilâ: hata ve kusurlardan arınarak yükselme, yücelme[/TD]
[TD]kemâle kalb eyleme: olgunluğa, mükemmele dönüştürme, faziletli yapma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]maamâfih: bununla beraber, böyle iken [/TD]
[TD]mahiyet-i hakikiye: gerçek mahiyet, nitelik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mecmua-i eş’ar: şiirler mecmuası, kitabı[/TD]
[TD]mevzu: konu, bahis[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mev’ıze: vaaz, öğüt, nasihat [/TD]
[TD]mâba’d e’t-tabiiye: tabiat ötesi, metafizik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müsteşrik: Oryantalist; Avrupalı olduğu halde, Doğu milletlerinin tarih, dil, din ve edebiyatıyla ilgili araştırma yapan kimse [/TD]
[TD]müsâvat: eşitlik, denklik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müşkil: zor, güç[/TD]
[TD]nasihat: öğüt[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]nâşir: neşreden, yayan[/TD]
[TD]talim: eğitim[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tebliğ: bildirme, ulaştırma[/TD]
[TD]teceddütperver: yenilikçi, yeniliği seven[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tecellî: ortaya çıkma, belirme, görünme[/TD]
[TD]tefrik: ayırma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]telkinât: telkinler, zihne yerleştirmeler, fikir aşılamalar [/TD]
[TD]tercüme-i hal: biyografi, hayat tarihi [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]teâli-i ahlâk: ahlâk yüceliği, yüksek ahlâk[/TD]
[TD]vuku bulma: meydana gelme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]zaaf: zayıflık, güçsüzlük[/TD]
[TD]İsa: [bk. bilgiler – İsa (a.s.)][/TD]
[/TR]
[/TABLE]

itibarıyla da birbirinden çok farklı insanlara harikulâde bir hassasiyet ilham eden ve muhalefeti hayrete ve istihsana kalb eden Kur’ân, en şâyan-ı hayret eser tanınmaya lâyıktır. Kur’ân, beşerin mukadderatıyla meşgul âlimler için tetebbua şayan en faydalı mevzu sayılır.

Kur’ân’ın lisanı, nezahet ve belâgat itibarıyla nazirsizdir. Kur’ân, bizatihî muhteşem bir mucizedir.

Kur’ân Arapçanın en mükemmel ve pek mevsuk bir eseridir. Müslümanların itikadı veçhile bir insan kalemi, bu i’câzkâr eseri vücuda getiremez. Kur’ân, bizatihî daimî bir mucizedir; hem öyle bir mucize ki, ölüleri diriltmekten daha yüksektir. Bu mukaddes kitabın ta kendisi, menşeinin semavî olduğunu ispata kâfidir. Muhammed (a.s.m.), bu mucizeye istinaden, bir peygamber olarak tanınmasını istemiştir. Arabistan’ın çıplak ve kısır çöllerini aydınlatan, şair ve hatiplere meydan okuyan Kur’ân, bir âyetine bir nazire istemiş; hiçbir kimse bu tahaddîye karşı gelememişti. Burada yalnız bir misal irad ederek, bütün büyük adamların Kur’ân’ın belâgatine baş eğdiklerini göstermek isterim.

Hazret-i Muhammed’in (a.s.m.) zamanında, Arabistan şâirlerinin şehriyarı, şair Lebid idi. Lebid, muallâkattan birinin nâzımıdır. O zaman putperest olan Lebid, Kur’ân’ın belâgati karşısında lâl kalmış, bu belâgati en güzel sözlerle ifade etmişti. Kur’ân’ın belâgati karşısında hayran kalan Lebid, Müslümanlığı kabul etmiş, Kur’ân’ın ancak bir Peygamber lisanından duyulacağını söylemiştir.

Kur’ân’ın lisanı, beliğ ve harikulâde seyyaldir. Cenab-ı Hakkın şan ve celâletini,



[TABLE]
[TR]
[TD]Arabistan: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Arapça: Arap dili[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Cenâb-ı Hak: Hakkın ta kendisi olan, sonsuz şeref ve azamet sahibi yüce Allah[/TD]
[TD]Lebid: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]beliğ: belâgatli[/TD]
[TD]belâğat: düzgün, kusursuz, hâlin ve makamın icabına göre söz söyleme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]beşer: insanlık[/TD]
[TD]bizâtihî: bizzat, kendi başına, başlı başına [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]daimî: sürekli[/TD]
[TD]harikulâde: olağanüstü, hayranlık verici[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hassâsiyet: duyarlılık, hassaslık [/TD]
[TD]hatip: güzel konuşmacı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]ilham: Allah tarafından kalbe atılan mânâ[/TD]
[TD]inkişaf: gelişme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]irad etme: getirme[/TD]
[TD]istihsan: güzel bulma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]istinaden: dayanarak[/TD]
[TD]itikad: inanç[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]i’cazkâr: mu’cizeli, benzerini yapmakta başkalarını âciz ve hayrette bırakan[/TD]
[TD]kalb etme: dönüştürme, çevirme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]kâfi: yeterli[/TD]
[TD]lisan: dil[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]lâl: sakin, sessiz, dilsiz[/TD]
[TD]lâyık: uygun[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]menşe: kaynak[/TD]
[TD]mevsuk: sağlam, güvenilir, itimat edilir[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mevzu: konu, bahis[/TD]
[TD]misal: örnek, benzer[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muallâkat: Câhiliye döneminde meşhur Arap şâirlerinin Kâbe’nin duvarına asılan meşhur şiirleri[/TD]
[TD]muhalefet: karşıt olma, aykırılık[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mukadderat: Allah tarafından takdir olunmuş ileride meydana gelecek haller ve olaylar[/TD]
[TD]mukaddes: her türlü çirkinlikten ve eksiklikten arınmış, kutsal[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mutaassıp: tutucu[/TD]
[TD]mu’cize: insanların bir benzerini yapma noktasında âciz kaldıkları ve ancak Allah tarafından peygambere verilen olağanüstü şey[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mükemmel: noksansız, kusursuz[/TD]
[TD]münekkit: tenkitçi, eleştirmen[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mütercim: tercüman; bir dilden bir diğerine çeviren [/TD]
[TD]nazire: benzer, örnek[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]nezahet: nezihlik, temizlik[/TD]
[TD]nâzım: şiir yazan, şâir[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]semâvî: gökten gelen[/TD]
[TD]seyyal: akıcı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tahaddî: meydan okuma[/TD]
[TD]tetebbu: araştırıp incelemek, derinliğine inceleyip tanımak[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]veçhile: şekilde, bakımdan[/TD]
[TD]Şehriyar: hükümdar, kral[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]şayan: lâyık, yaraşır[/TD]
[TD]şâyân-ı hayret: hayrete değer, hayret verici [/TD]
[/TR]
[/TABLE]

cehaletleriyle kabil-i kıyas olan, susuz ve çıplak bir yarımadanın sekenesi, yeni bir dinin hararetli ve samimî sâlikleri olmuşlar, devletler kurmuşlar, şehirler inşa etmişlerdir. Filhakika Müslümanların heybetidir ki, Füsdat, Bağdat, Kurtuba, Delhi, bütün Hıristiyan Avrupa’yı titreten bir azamet ve haşmet ihraz etmişlerdir.

Müslümanlık, dünyanın kıvamı olan bir dindir; cihan medeniyetinin istinad ettiği temelleri muhtevîdir

Yüz milyonlarca insanın dini olan Müslümanlık, bütün sâliklerine nazaran, dünyanın kıvamı olan bir dindir. Bu aklî dinin menbaı ve düsturu olan Kur’ân, cihan medeniyetinin istinad ettiği temelleri muhtevîdir. O kadar ki, bu medeniyetin, İslâmiyet tarafından neşrolunan esasların imtizacından vücut bulduğunu söyleyebiliriz.

Filhakika, bu âlî din, Avrupa’ya, dünyanın imarkârâne inkişafı için lâzım olan en esaslı kaynakları temin etmiştir. İslâmiyetin bu fâikiyetini teslim ederek, ona medyun olduğumuz şükranı tanımıyorsak da, hakikatın bu merkezde olduğunda şek ve şüphe yoktur.

Fransız muharriri, daha sonra, Kur’ân’ın umumî müsalemeti muhafaza hususundaki hizmetini bahis mevzuu ederek diyor ki:
İslâmiyet, yeryüzünden kalkacak ve bu suretle hiçbir Müslüman kalmayacak olursa, barışı devam ettirmeye imkân kalır mı? Hayır buna imkân yoktur!

[TABLE]
[TR]
[TD]Avrupa: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Bağdat: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Delhi: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Fransa: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Fustat: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Hıristiyan: (bk. bilgiler – Hıristiyanlık)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Kurtuba: (bk. bilgiler)[/TD]
[TD]Rodwell: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]azamet: büyüklük[/TD]
[TD]bahis mevzuu: söz konusu[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]cehalet: cahillik[/TD]
[TD]cihan: dünya[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]düstur: yasa, kanun, prensip[/TD]
[TD]filhakika: gerçekten, doğrusu[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]fâikiyet: üstünlük, başkalarından farklı ve üstün olmak [/TD]
[TD]hakikat: gerçek, doğru[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hararet: ısı, sıcaklık[/TD]
[TD]haşmet: heybet, görkem[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]ihraz: erişmek, kazanmak[/TD]
[TD]imarkârâne: imar edici olarak, tamir edici olarak [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]imtizaç: birleşme, kaynaşma[/TD]
[TD]inkişaf: gelişme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]istinad: dayanma, dayanak[/TD]
[TD]kabil-i kıyas: kıyası mümkün[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]kıvam: bir şeyin direği, nizamı[/TD]
[TD]maruf: bilinen, tanınan[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]medyun: borçlu[/TD]
[TD]menba: kaynak[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muhafaza: koruma[/TD]
[TD]muharrir: yazar, gazete yazarı [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muhtevî: ihtiva eden, içine alan [/TD]
[TD]müsalemet: barış ve huzur içinde olma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müsteşrik: Oryantalist; Avrupalı olduğu halde, Doğu milletlerinin tarih, dil, din ve edebiyatıyla ilgili araştırma yapan kimse [/TD]
[TD]nazaran: bakarak, –göre[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]neşr: yazma, yayımlama[/TD]
[TD]samimî: içten[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]sekene: oturanlar, ikamet edenler[/TD]
[TD]silsile: zincir, soy ağacı[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]sâlik: yol alan, bir yol veya meslekte yürüyen [/TD]
[TD]temin etme: sağlama, güvence altına alma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tercüme: bir sözü bir dilden başka bir dile çevirme [/TD]
[TD]umumî: genel[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]âlî: yüce, yüksek[/TD]
[TD]şark: doğu[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]şek: şüphe, tereddüt[/TD]
[TD]şükran: minnettarlık, teşekkür[/TD]
[/TR]
[/TABLE]

herşeyden fazla Cenab-ı Hakka itimad ve tevekkül, Allah’a itaat, Müslümanlık nazarında hakikî iman esasları ve hakikî bir mü’minin başlıca sıfatları olarak gösterilmiştir.

Resul-i Ekrem idrak ve şuur timsâlidir

Rasyonalizm, yani “akliye” kelimesinin müfadını ve tarihî ehemmiyetini tevsi edebilirsek, Müslümanlığın aklî bir din olduğunu söyleyebiliriz. Akıl ve mantık mısdâkıyla akaid-i diniyeyi muhakeme eden mektep, rasyonalizm kelimesinin, İslâmiyete tamamıyla mutabık olduğunu teslim etmekte tereddüt etmez.

Resul-i Ekrem şuur ve idrak timsâli olduğu, dimağının iman ışıkları ve kâmil bir yakîn ile pür-nur olduğu muhakkaktır. Resul-i Ekrem, muasırlarını aynı heyecanla alevlemiş, bu sıfatlarla teçhiz etmiştir. Hazret-i Muhammed (a.s.m.), başarmak istediği ıslahatı, İlâhî bir vahiy olarak takdim etmiştir. Bu, İlâhî bir vahiydir. Hazret-i Muhammed’in (a.s.m.) dini ise, akıl kaidelerinin ilhamlarına tamamıyla muvafıktır.
Ehl-i İslâma göre İslâmiyetin esas akaidi, şu suretle hülâsa olunabilir:

Allah birdir; Muhammed (a.s.m.) Onun Peygamberidir. Filhakika, İslâmiyetin esaslarını sükûnetle ve derin bir teemmülle tetkik ettiğimiz zaman, bunların, Allah’ın birliğine ve Muhammed’in (a.s.m.) risaletine, sonra haşir ve neşre ve itikada müntehi olduklarını görürüz. Bizzat dinin esasları tanınan bu iki akide,

[TABLE]
[TR]
[TD]Cenâb-ı Hak: Hakkın ta kendisi olan, sonsuz şeref ve azamet sahibi yüce Allah[/TD]
[TD]Hıristiyanlık: (bk. bilgiler)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Rasyonalizm: akılcılık, aklı ön plânda tutan bir felsefî akım[/TD]
[TD]Resul-i Ekrem: Allah’ın en şerefli ve değerli elçisi olan Hz. Muhammed (a.s.m.)[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]akaid: inanç sistemi; dinin inanılması gereken inançları ve yapılması gereken ibadetlerin tümü[/TD]
[TD]akaid-i diniye: dinî inançlar ve ibadetler[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]akide: inanç[/TD]
[TD]aklî: akılla ilgili, akla uygun[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]bizzat: kendisi[/TD]
[TD]dimağ: akıl, beyin[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]ehl-i İslâm: İslâma tabi olan, Müslümanlar[/TD]
[TD]filhakika: gerçekten, doğrusu[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hakiki: gerçek[/TD]
[TD]hakperestlik: doğruluk, gerçekçilik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hasm: rakip[/TD]
[TD]haşir ve neşr: öldükten sonra âhiret âleminde tekrar diriltilip Allah’ın huzurunda toplanma ve sonra tekrar dağılma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]hülâsa olunma: özetlenme[/TD]
[TD]idrâk: anlayış, kavrayış[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]ilham: Allah tarafından kalbe atılan mânâlar[/TD]
[TD]intişar: yayılma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]itaat: emre uyma, boyun eğme[/TD]
[TD]itikad: inanç[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]itimad: güvenme[/TD]
[TD]kaide: düstur, prensip[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]kâmil: olgun, mükemmelliğe ulaşmış[/TD]
[TD]mektep: ekol, akım[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muasır: çağdaş[/TD]
[TD]muhakeme: değerlendirme, yargılama[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muhakkak: gerçekliği kesin olarak bilinen[/TD]
[TD]mutabık: uygun[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]muvafık: lâyık, uygun[/TD]
[TD]müfad: ifade edilen mânâ, bir şeyden çıkan mânâ[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]müntehî olma: bir fikre, inanca vs. varma, neticeye ulaşma [/TD]
[TD]mü’min: iman eden, Allah’a ve Onun gönderdiği şeylere inanan[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]mısdâk: doğrulayıcı delil, ölçüt, kriter[/TD]
[TD]nazarında: gözünde, bakışında[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]pür-nur: çok nurlu, çok aydınlık[/TD]
[TD]risalet: elçilik, peygamberlik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]sükûnet: dinginlik[/TD]
[TD]takdim: sunma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]teemmül: düşünme, inceden inceye araştırma[/TD]
[TD]tetkik: inceleme, araştırma[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]tevekkül: kulun üzerine düşeni yaptıktan sonra sonucunu Allah’a bırakması; Allah’a güvenme ve Onu vekil kabul etme[/TD]
[TD]tevsi: genişletme, kuşatma, ihata etme, kavrama[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]teçhiz: cihazlandırma, donatma[/TD]
[TD]timsal: sembol, örnek, nümune[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]vahiy: Allah tarafından peygambere gelen bilgiler[/TD]
[TD]yakîn: kesin ve doğru bilgi[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]İlâhî: Allah tarafından olan[/TD]
[TD]ıslahat: iyileştirme, düzeltme[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]şuur: bilinç, anlayış, idrak[/TD]
[/TR]
[/TABLE]