Büyüklenmeci Olmayan Bir Özgüvenin Sahibi Olarak Said Nursi..

Duvara asılı bir torbada Kuran-ıKerim vardı.

Başka bir kitap görünmüyordu. İlk gidişte bize çay yaptı ve verdi. Amma, kederli duruyor ve konuşmuyordu.

“Nasıl yapalım da konuşturalım, bir mesele soralım. Peygamberimiz Mi’rac’a ruhen mi, yoksa bedenen mi

gitti, diyesoralım” dedik. Böylece konuşturmayı umuyorduk.

“Efendim ulema farklı söylüyor. Acaba Mi’rac bedenen mi, ruhen mi?” deyince,

“Hafız, yazın var mı?”

Ben:

“Güzel yazarım efendim”

“Öyleyse al şu defteri” dedi ve başladı söylemeye. İşte ilk defa Mirac Bahsi böyle yazıldı.

Tek sayfa olarak tam otuzbeş sayfa yazmışım. Üstad da yazdıklarıma baktı.


“Yazın güzelmiş” dedi. “Sen bana lâzımsın. Amma ben asabiyim. Herkesle geçinemem, sen tedbirli ol.”

Ben de “Efendim, ben de tirkakiyim. Sigara içmeden yapamam. Ne yapacağız?” dedim.

Üstad, “O zaman, Besa (arnavut yemini) yapalım.

Ben kızınca, sen birşeyler deme. Sen kızınca, gidip sinekleridağıtırsın” dedi.


SAİD NURSİ asabî bir insandır. Geçinilmesi zordur.

yüzü, aynı zamanda hayatın çeşit çeşit acılarının içinden geçmiş bir insanın yüzüdür.

duygularında ki her elem, keder acı örtüsü kaldırıldığında, altından bir başka yenisi çıkmaya her an hazır

dertlerle hemhal olmuş bir insanın yüzüdür.

Sert kayaların ortasından fışkıran bitkilerin yumuşaklığı kadar insana güven veren

Said Nursî gergin bir insandır.

Bazen merdümgirizlik hastalığına yakalandığını
söyler. “Eskiden beri o hastalığın esası bende vardı ki;

ona merdümgirizlik yani insanlardan çekinmek, temasetmemek, temastan müteessir olmak”şeklinde açıklar bunu. İnsanlardan kaçar.

Hayatınınçeşitli dönemlerinde melankolik ruh hallerine girer.

Ruhunun sosyal hayatın gerekliliklerini kaldıramadığını söyler.

Said Nursî asabî bir insandır, ancak onun asabiyetinin bir çekiciliği vardır.

Sert bakışları onun dünyasına girmeye vesile bir kapı olur.

güven duygusu aşılar.

Aksine zamanımızın fırtınalarına karşı güvenlikli bir sığınak olur.

Bir psikiyatrist olarak bana onun kişiliğini incelemeyi cazip kılan yönü, başka asabî insanların aksine, asabiyetindeki

çekiciliktir. Asabiyet âdeta ona yakışır.

Üzerinde iğreti durmaz.

Onun kişiliğinin asabiyeti onun hayatının aslında biricik malzemesi olur.

Asabiyeti ve gerginliği, onunla uğraşanlara

karşı bir silaha dönüşür.

Said Nursî’de insanı böylesine çeken ne var?

Onun kitapları

insan ruhunu nasıl bu kadar yatıştırabiliyor?

Gençken her aşık olduğumda gider, 17. sözün son kısımlarını okurdum.

Kendimi değersiz hissedersem, her nereyi okursam okuyayım, mutlaka teselli eden cümleler bulurdum.

Ölüm korkum haşir risalesi, cennet bahsi, ruhun bekası bahisleri ile sükun bulmuştu.

sevimli görünmeye başladı gözüme.

İhtiyarlar Leması ateşli gençlik günlerimin sıkıntılarını serinleten bir gölge gibi beni altında taşıdı.

akıyordu. Bir yandan insanın nefsine ve narsistleşmiş benliğine ciddi yüzleştirmeler yaşatmayı ihmal etmeden, öte

yandan insanın ruhunu ve kalbini meleklerin yumuşaklığı ile donatıyordu.

Bunların bir sırrı olmalıydı.

Bunların bazı sırlarını buldum sonra.

Onun kişiliğinde düğümleniyordu sırlar.

Abdülkadir Badıllı’ının Mufassal Tarihçe-i Hayatının ikinci cildini okurken, en başa alıntılandırdığım Şamlı Hafız

Tevfik’in hatırasını okuyunca, bir yıldır onun psikobiyografisi ile ilgili bir kitap çalışmasına yönelik kişilik yapısının

özelliklerinin izini sürerken, önemli bir ipucu karşıma çıkıverdi.

Talebe adayına “Ben asabiyim. Herkesle geçinemem, sen tedbirli ol” diyebiliyordu.

Sonra Barla Lahikası’nda “sekizsene, benim gibi asabî, hiddetli bir adamı hiçbir vakit gücendirmeden, hiçbir menfaat-ı maddî mukabilindeolmayarak, kendi işini bırakıp, kemal-i sadakatla lillah için hizmeti….”

Said Nursî asabî, hiddetli, geçinilmesi zor bir insan olduğunu kabul ediyordu. Bunu yazmaktan, söylemekten
çekinmiyordu. Bunu bir meydan okuma tarzında da yapmıyordu.

burada derin bir şey aramalıydım.

Son psikiyatrik çalışmalar insanın doğduğu andan itibaren belirli kişilik özellikleri ile doğduğu,

bunların ifrat veya tefrite doğru kaydığı yönündedir.

daha hareketli olması bu yönde manidar bir bulgudur.

Said Nursî’nin de çocukluğundaki davranış örüntülerine baktığımda, aynı şekilde asabî, hareketli, laf söz
dinleyemeyen bir çocukluğu olduğunu görüyorum.

boyunca devam etmiş, ancak hiddetli davranışlarını kontrol etme yönünde daha muvafık olmuştur.

Said Nursî’nin bir talebesine “Ben asabiyim, herkesle geçinemem, sen tedbirli ol” diyebilmesi ciddi bir özgüven işaretidir.

büyüklenmeci, narsistik bir tutum takınmadığının ipuçlarını verir bize.

Kişinin kendini varolduğu haliyle kabul edememesi, kendi varoluşuna karşı bir hınç duymasına yol açar.

Kişinin insanî zayıflıklarını ve yetersizliklerini reddedetmesi,

Kişinin kendi varoluşuna olan düşmanlık dolu nefreti, olması gerektiğine inandığı kişilik ile olduğu şey arasındaki tutarsızlıktan kaynaklanır.

İşte burada Said Nursî’nin farkı açığa çıkar.

içtenlik, sukûnet olarak dönüştüğünü açıklar.

Said Nursî, kendisinin olması gerektiğine inandığı şey ile olduğu şey arasında tam bir uyum halinde yaşar.

tanımlarken “Ey Said-i kasır, âciz ve fakir!”


ifadesini tercih eder.

İnsanın varoluş hâli, yani “mahiyet-i nefsi,”

“nihayetsiz bir kusur, nihayetsiz bir acz, nihayetsiz bir fakr, nihayetsiz bir ihtiyaç, nihayetsiz a’mâl dercedilmiş” bir

haldir. Said Nursî’nin benliği bu varoluşsal hâli kabul etmiş görünmekte, kendinden kusursuz bir mükemmel olma

hâli, hatasızlık, kusursuzluk beklentilerine girmemektedir. O, insanın mahiyetini, insanî zayıflıkları, kusurlulukları

hem insanın olduğu hem de olması gereken özellikler olarak kabul ettiği için, bu ikisi arasında ki tam bir tutarlılık,

kendi varoluşunu benimsemesine, kendini kusurları ile birlikte olduğu gibi kabul etmesine yol açmıştır.

Çocukluğundan beri üzerinde varolan asabiyet hâlini reddetmemiş, bunu “mahiyet-nefis”in varoluşsal, insanî bir zaafı

olarak görerek, kendi kusurunu dercetmiş, kabul etmiştir.

Büyüklenmeci bir benlik geliştirmiş kişi ise kendine karşı kibirli standartlar belirler. Kendinden hatasız, kusursuz

davranışlar üretmesini ister. Devamlı kendini gözlemler. Hatalı davranışlarını affetmez. Affetmediği davranışlarını

kendine yediremediği için, bu davranışlarını kendi üzerine almaz ve devamlı mazaret üretir. Hep başkalarını suçlar.

Suçladığı sadece kişiler değildir. Ortam, modern yaşam biçimleri, postmodern yaşam biçimleri suçlama alanına girer.

Kendi büyüklenmeci benliği dışındaki her şeyi ötekileştirir ve kendini sütten çıkmış ak kaşık hâline getirmek için

insanları ve ortamları kötüleştirir. Kendi iyiliğini başkalarının kötülüğü üzerine kurmak ister. Siyah ile beyaz
arasındaki tüm renklere karşı renk körüdür.

İnsan ilişkilerinde ki sorunlar nedeniyle bana gelen insanlara terapilerimde yaptığım bir espriyi alıntılamak isterim.

Onlara bazen şunu söylerim: “İyi ki kâinatı, dünyayı ve insanları siz idare etmiyorsunuz. Yoksa bu beklentilerinizle

hepimiz yanardık.” Bazen de “İyi ki mahşer günü adaleti dağıtan siz olmayacaksınız.

Yoksa hiçbirimiz cennete giremezdik.”

İnsanî zayıflıkları, çaresizlikleri, hataları, kusurları reddetmeye çırpınan büyüklenmeci benlik kendini tenkit ede ede

özgüvenini yok eder, süklüm püklüm bir kişilik zayıflığının içine girer. Sonra kişiliğindeki zayıflığı da tenkit eder.

Bu bir fasit daire hâlinde sürer gider.


Said Nursî de kendini gözlemler.

adınadır. “Seni kusur ve fakr ve ihtiyaçtan terkib etmiş” der, bunun hikmetini araştırır.

Yaratıcıyı tanıma ve bilmede, hikmetini kendine telkin eder.

“Tâ mirsad-ı kusurun ile Fâtır-ı Zülcelal’in seradikat-ı


cemâl ve kemâline ve mikyas-ı fakrın ile derecat-ı gına ve rahmetine ve mizan-ı aczin ile meratib-i iktidar ve
kibriyasına ve fihriste-i ihtiyacatın tenevvüü ile enva’-ı niam ve ihsanatına bakabilesin ve tanıyasın ve vazife-i hilkatini eda edesin”

der.

İnsanî kusur ile Yaratıcısının Cemâl ve Kemâlini, fakirliği ile Rahmet ve Gınasını, aczi ile
Kudretini ve İktidarını anlamaya çalışmasını derketmesi, kendinde yerleşik acizlik, kusurluluk, eksiklik, hata
yapabilirlik gibi özellikleri ile barışık olmasına ciddi bir katkıda bulunur.

Narsistleşmiş, büyüklenmeci benlikler zaten Yaratıcı ile ilişki kurmak istemeyen benlikler olduğu içindir ki,

insanî

zayıflıklarının, kusurlu olmalarının Yaratıcıyı tanıma ve bilmedeki önemini bilmezden gelirler ve bunları reddederler.

Said Nursî kusurlarından dolayı kendini ayıplamaz.

Çünkü kişinin kusurlarından
dolayı kendini ayıplaması, bireyin kendini özdeşleştirdiği tanrısal standartlara uymadığı zamanlarda olur.

Onun tercih ettiği yöntem Rabbine kusurlarını açması, Onun merhametine sığınması, kusurlarına bahane bulmamasıdır.

Said Nursî kendi varoluşunu kötülemez. Ama Yaratıcı adına olmayan, nefsinin istek ve arzuları ile arası iyi değildir.

Nefsine “ey nadan nefsim”

demekten çekinmez.

Kendine, kendi standartları ile değil, Yaratıcının standartları ile bakınca, kendine karşı merhametli davranır. Çünkü

Yaratıcının standartları insanın kendisi ile ilgili standartlarından daha merhametli, daha adaletli, insaflı ve ölçülüdür.

İnsan kendi sınırlarını bilmekte zorlanırken,

kusurlarını, eksikliklerini mutlak bilendir.

acizliğini, kusurluluğunu derketmesi ile Kendisine sığınılması ve herşeyin Ondan beklenilmesidir.

Yaşadığı her ne olursa olsun, tüm yaşantısı Yaratıcının isimlerine ayna olduğu gerçeğinin bilinciyle yaşamış olan Said

Nursî, kendi varoluşsal hâliyle uyum içinde olmanın verdiği özgüvenle, yaşadıklarından dolayı kendine acımamış, bir

kurban gibi görmemiştir. Yaşadıklarına rağmen, o sadece kadere değil, kaderin adaletine güvenmiştir.

Yaşadıklarından yola çıkarak, naz makamında değil, niyaz makamında kalmaya devam ederek,

Yaratıcı karşısında şımarıklık gütmemiştir.

sokar ki bu da insanın içindeki enerjiyi, motivasyonu felç eder.

yeniden ve tekrar tekrar insanların kendine haksızlık yaptığına, kendi değerini bilmediklerine hükmeder.

Onun hayatında şikayet yoktur. Ne insanlardan, ne olaylardan, ne Yaratıcıdan. Hiç bir şeyden.

ki: Müstehak idim senin bu şefkatli tokatlarına.”

diyebilmesi, kişiliğindeki görünüşteki asabiyetin altında, benliğinin

Yaratıcı karşısında nasıl da boyun eğici, teslimiyetçi olduğuna işaret eder.

Bu şikayet etmeme hâli hem bir

teslimiyetin ve güvenin, hem de büyüklenmeci olmayan bir benliğin göstergesidir.

O kendisiyle uğraşanlardan dahişikayet etmez, ama onları Kaderin adaletine şikayet eder.

Ancak kendisi ile arası iyi olan, kendi varoluş hâlini olduğu gibi kabul eden ve bunu Yaratıcıya kulluk hâline
dönüştürebilen insanlar, hayatının başına gelenleri de kabul edebilir ve yine O’nun la ilişkilendirir.

hizmetindeyim. Ey musibet! Eğer onun izin ve rızasıyla geldin ise, merhaba, safâ geldin!

Çünki elbette bir vakit ona döneceğiz ve onun huzuruna gideceğiz ve ona müştakız” der.


Asabi insanlar ikiye ayrılır.

Birinci gruptakiler asabi olduklarını kabul edenler, asabiyetlerini başkalarına yüklemeyenler, asabi olma
sorumluluğunu üstlenenler, asabî davranışlarından dolayı insanları ve ortamı suçlamayanlar, asabiyeti bir kusur

olarak algılama cesareti gösterenler ve bu kusurlu hâli Yaratıcının mutlak mükemmelliğine bir ayna yapanlar.

İkinci gruptakiler ise eksik ve kusurlu olmayı bir eksiklik ve kusurluluk olarak kabûl ettikleri için mükemmel olmaya

çalışan, asabiyeti bir eksiklik olarak addedip kabul etmeyenler, kabul etmedikleri için de olmadıklarını iddia edenler,

hatta saklayanlar, asabî davranışları için başkalarını suçlayanlar, bir türlü ben hatalıyım demeyenler.

Said Nursî’nin asabiyetinin çekiciliği birinci grupta yer almasından kaynaklanıyor ve gerçekten onun asabiyeti de,

kuru ağaçların yandığında ışık ve ısıya dönüşmesi gibi, bizim kalbimizde ısıya ve nura dönüşüyor.

Said Nursî’yi “Ben asabiyim. Herkesle geçinemem, sen tedbirli ol” diyebildiği için çok seviyorum ve böyle diyebilme

cesareti ve güveni olduğu için de Said Nursî bende güven duygusu uyandırabiliyor.

mustafaulusoy@zaferdergisi.com