Dinde güçlük yoktur…

Dinde güçlük yoktur
Süleyman Kösmene tarafından yazıldı.
Hüseyin Sönmez: “Bakara Sûresinin 286. âyetinde
geçen ‘Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden başka
yük yüklemez. Ey Rabbimiz, bize bizden öncekilere
yüklediğin gibi ağır yük yükleme’ denmesinin hikmeti
nedir?”
Allah Dini Kolay Kılmıştır
Allah dini ‘yaşanmaz ve zor’ emirlerle değil; ‘yaşanır,
hayatın gerçeklerine uygun ve kolay’ emirlerle bize
göndermiştir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle dinin
emirlerinde “teklif-i mâlâyutak yoktur.”1
Allah dinde insana güç yetirebildiği işleri emretmiştir.
Veya kişiyi, güç yetirebildiği iş ve emirlerden sorumlu
tutmuştur.
İbadet emirlerini kişinin güç yetirebilme sınırına kadar
indirgemiştir.
Meselâ yolcu olana veya hasta olana orucu erteleme ve
sonradan kaza etme izni vermesi2; oruç tutmaya güç
yetiremeyen kişiye fidye verme yolunu göstermesi3;
fidye verecek de gücü yoksa tamamen affetmesi; keza
hasta olan kişinin namazını yapabileceği ölçüde
kolaylaştırması4; yolcuya namazı kısaltma5 veya cem
etme izni vermesi6 Allah’ın kullarına güç yetiremediği
hususları emretmediğinin sadece görünen
delillerindendir.
Bu, Allah’ın şefkat ve merhametinin dindeki imzasıdır.
Allah Dilerse Şüphesiz
Zoru da Emreder
Oysa Allah dilerse elbette kullarını zor imtihanla da baş
başa bırakır.
Allah yardım etmezse zor imtihanı başarmaya kulun
gücü yetmez.
Fakat zor imtihanlarda kendisine sığınan kullarına
Allah hep yardım etmiştir.
Meselâ Züleyha Yusuf Aleyhisselâm’a meylettiğinde,
Yusuf Aleyhisselâm’ı bu şiddetli cazibeye kapılmaktan
kurtaran Allah’ın burhanı ve rahmetidir. Kur’ân şöyle
haber veriyor: “Andolsun, kadın ona (göz koyup) istek
duymuştu. Eğer Rabbinin delilini görmemiş olsaydı,
Yûsuf da ona istek duyacaktı.”7
Zor Bir İmtihan: İçimizden Geçenlerden Sorumlu
Tutulmak
Bakara Sûresinin 284. Âyeti zor bir imtihandan haber
veriyordu.
Âyet şöyledir: “İçinizdekini açığa vursanız da,
gizleseniz de Allah sizi, onunla sorguya çeker.”8 Bu
âyet Ashab-ı Kirama çok ağır geldi. Resulullah
Efendimiz’e (asm) ağlayarak şöyle dert yandılar:
“Ya Resulallah! Namaz, oruç, cihad, sadaka gibi
gücümüzün yeteceği amellerle mükellef olduk. Şimdi
ise bu âyet indirildi. Hâlbuki bizim buna gücümüz
yetmeyecek. İnsanın içinde bazen öyle düşünceler
dolaşır ki, dünyaları verseler bunların kalbinde
bulunmasını arzu etmez!”
Peygamber Efendimiz (asm) ise: “Siz de, sizden önceki
Kitap ehli gibi, “duyduk ve isyan ettik” mi diyeceksiniz?
Siz, “duyduk ve itaat ettik, ey Rabbimiz bağışlamanı
dileriz, dönüş ancak Sanadır” deyiniz!’ buyurdu.
O andan itibaren sahabeler “Semi’nâ ve ata’nâ
ğufrâneke Rabbenâ ve ileyke’l-masîr” demeye
aşladılar. Öyle ki bu ifadeyi dillerinde virt yaptılar ve bu
virdi ağlayarak söyleye söyleye gönülleri yatıştı.
Allah, Af Âyetleri Gönderiyor
Sahabelerin bu halinden Allah razı oldu ve 285. âyet
nazil oldu. Bu âyet, sahabelerin bu güzel zikirlerinden
bahsediyor.
Ardından ise bir müjde, istiğfar ve duâ âyeti olarak,
bahsettiğiniz 286. âyet nazil oldu. Bu âyet Allah’ın
zorlukları emretmediğini bildiriyor ve ümmete Allah’ın
razı olacağı biçimde duâ öğretiyor.
Âyet mealen şöyledir:
“Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle
yükümlü kılar. Onun kazandığı iyilik kendi yararına,
kötülük de kendi zararınadır. (Şöyle duâ ediniz): “Ey
Rabbimiz! Unutur, ya da yanılırsak bizi sorumlu tutma!
Ey Rabbimiz! Bize, bizden öncekilere yüklediğin gibi
ağır yük yükleme. Ey Rabbimiz! Bize gücümüzün
yetmediği şeyleri yükleme! Bizi affet, bizi bağışla, bize
acı! Sen bizim Mevlâ’mızsın. Kâfirler topluluğuna karşı
bize yardım et.”9
Dipnotlar:
1- Mektubat, s. 73; Şuâlar, s. 406.
2- Bakara Sûresi: 185.
3- Bakara Sûresi: 184.
4- Buhârî, 3/397.
5- Nisa Sûresi: 101.
6- Buharî, Taksir-i Salât, 571.
7- Yusuf Sûresi: 24.
8- Bakara Sûresi: 284.
9- Bakara Sûresi: 286.