JavaScript devre dışı. Daha iyi bir deneyim için, önce lütfen tarayıcınızda JavaScript'i etkinleştirin.

Konuya cevap cer

Mesaj: <blockquote data-quote="ashabulyemin" data-source="post: 187950" data-attributes="member: 12602">[PLAIN]4- Altın Silsile 30.Halka Mevlana Halid-i Bağdadi[ksa]Hazretleri[genel][/PLAIN]Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin dergâhına insanlar akın akın geldi. Âlimler, cahiller, komutanlar, valiler, âbidler, zâhidler, tâcirler, erkekler, kadınlar, çocuklar ve daha nice insanlar... Her biri edep tutup divanında durdular. Sen bu aşkı nereden aldın dediler. O anlattı, dinlediler. Yaptığını uyguladılar. Sevdiği muhabbeti aşk olarak anladılar ve kendilerinden geçtiler... Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri üzerinde taşıdığı sâdât-ı kirâmın nurları ile etrafa nur saldı, nur yaydı, Hindistan’dan alıp getirdiği mana âleminin ışıklarını tâ İstanbul’a kadar ulaştırdı. O vakit tarihler, milâdî 19. yüzyılın ilk çeyreğini tamamlıyordu. İstanbul’da koca Osmanlı Devleti artık yükseliş dönemini tamamlamıştı. Osmanlı Devleti çeşitli ülkeler tarafından idarî yönden kıskaca alınmak üzereydi. Sultan II. Mahmud (1808-1839), bir taraftan Ruslar’la anlaşmalar yapıyor, diğer yandan İngiltere’nin ülkemiz üzerindeki hesaplarını engellemeye çalışıyordu. Bu arada Mekke’de çıkartılan “Vehhâbîlik” hareketini durdurmak için çabalar sarfediyordu. Batıda Sırplar’ın ayaklanmaları ise durmuyordu. Mısır hiç güvenli değildi. Anadolu toprakları üzerinde pek çok ülke, çok yönlü beklentiler içine girmişti. Ülkeyi içten içe sarmaya başlamışlardı. Yeniçeri Ocağı’nın ayaklanmasını da hızlandırmışlardı. Öteden beri bu topraklara nice alperenler, erenler, dervişler, velîler, mürşid-i kâmiller gelmiş, halkın arasına girerek güvenli bir toplum yapısı hazırlamışlardı. İşte Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, onlara takviye olsun diye Şam’da çok değerli halifeleri ile bir toplantı yaptı. İçlerinden birinin, Nakşibendî yolunun nurlu zikir halkasını Osmalı Devleti’nin merkezi olan İstanbul’da hakkıyla devam ettirmek üzere göndermek istediğini söyledi. Ancak Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin yedi şartı vardı. İstanbul’a gidecek olan halifenin (mürşid-i kâmil) bunları yerine getirmesi gerekiyordu. Bu şartlar şöyle sıralanmıştı: Görevli halife, devlet ricali, vezir ve hakimlerle ikili görüşmeler yapmayacak, onların nüfuzunu kullanarak hizmet etmeyecek. Görevli halife, devlet ricali ve halktan, kuracağı tekke ve dergâhı ile kendi adına asla maddî yardımlar toplamayacak ve para almayacak. Görevli halife, evli olacak ve İstanbul hanımlarından ikinci bir eş edinmeyecek. Görevli halife, halkın dünyalık işlerine karışmayacak, yanına gelenlere sadece tasavvufî konularda yardımcı olacak ve onlara inâbe verecek.176 Görevli halife, kuracağı dergâhta kadın ve erkeklerin birlikteliğini ve karışık halde bulunmalarını engelleyecek. Bu konuda nefis ve şeytanın tuzaklarını iyi bilecek. Görevli halife her an Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleriyle irtibat halinde bulunacak. Tek başına hareket etmeyecek. Görevli halife, idarecilerin genelde yaptığı gibi mal ve mülk toplama hevesine kapılmayacak. Sâdât-ı kirâm gibi kanaat halinde biri olacak. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri İstanbul’daki irşad işini yüklenecek zatın, hiçbir zaman tevazu ve alçak gönüllülüğü elden bırakmayacağını, kendini üstün görmeyeceğini, başkalarına karşı gurura kapılmayacağını, makam ve mevki sahibi olanlarla yarışma gibi kötü özelliklere kapılmayacağını, aksine insanlara hep ilim ve fikirle örnek olacağını ve sâdât-ı kirâmın göstereceği şekilde görevi üstleneceğini söylemek istiyordu. Zor bir görevdi... Orada bulunan halifelerden hiçbiri bu işe talip olmadı. Ancak aralarında biri vardı, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerine çok hizmet etmişti. Yıllarca mürşidinin kapısında büyük hizmetlerde bulunmuş, hizmetleriyle hep takdir edilmişti. Adı, Abdülvehhâb-ı Sûsî idi. Bu zat, izin verilirse kendisinin bu hizmeti yapabileceğini söyledi. Bir taahhütnâme yazdı ve imzaladı. Diğer halifeleri de şahit olarak gösterdi. Güvenilirliğine bir belge olarak, mürşidi Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerine taahhütnâmeyi takdim etti. Aslında onun bu hareketinin altında yatan bir gerçek vardı. O da şuydu: O, göreve özellikle mürşidi tarafında getirilmemişti, ama kendisi göreve talip olmuştu. Bu durum, tasavvufî terbiyeye uygun değildi.   Abdülvehhâb-ı Sûsî Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri halife de olsa mürid de bulunsa herkesin, bu yolda, nefsinden emin olmaması gerektiğini söylüyordu. İşte Abdülvehhâb-ı Sûsî’nin yaşadıkları... Abdülvehhâb Sûsî, İstanbul’a geldiğinde, daha önce oraya yerleşmiş olan Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin emrine sımsıkı bağlı sûfîler bulunduğunu gördü. Bunlar, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin gönderdiği Abdülvehhâb-ı Sûsî’ye çok değer verdiler. Mürşidimizin emridir diyerek onu bağırlarına bastılar. Ellerini öptüler, her türlü imkânlarını ayakları altına serdiler ve ona gönül verdiler. Gerçi onların bu yönelişi boşuna değildi. Cemaat içi hizmetlerde büyük sıkıntılar yaşanıyordu. Bu yüzden ona, insanlar arasındaki problemlere belki de çözüm getirir gözüyle bakılıyordu. Dergâhın hemen yanı başında bir cami vardı. Dervişler hatme yaparken camiyi kapatırlar, sûfî olmayanların namaz kılmalarına engel olurlardı. Sûfî olmayanlar, sûfî olmayanın hatme alınmamasındaki inceliği kavrayamıyordu. Hatta Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin yeğeni Şeyh Muhammed Sâlih hazretleri bile bir müddet orada bulunmuş, yine de cemaati birleştirici bir görev yapamamıştı. Halk yönlendirmeye müsait olmayınca Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri de onu geriye çağırmıştı. Şimdi de Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri İstanbul’da ikamet eden sûfîlerine bir başka halifesini gönderiyordu. Hem de en ağır şartlarla... Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, oradaki sıkıntıları bildiğinden olsa gerek, Şam’da düzenlediği toplantıda yaptığı tekliflerin her birine çok önem vermişti. Ama Abdülvehhâb es-Sûsî belki de işin bu yönünü bilmeden göreve talip olmuştu veya burada bir başka hikmet daha vardı. Tüm müridler İstanbul’a gelen yeni halifeyi tanıdılar, mürşid-i kâmil olarak kabullendiler. Bağlılıklarını arzettiler. Onun aracılığıyla pek çok kişi bu yola girdi. İstanbul’un Anadolu ve Rumeli bölgesi kısa sürede canlandı. İlk günler çok iyiydi. Her konu, Şam’da verilen sözlere tıpatıp uygun yerine getiriliyordu. Zamanla Abdülvehhâb es-Sûsî’ye bağlanan müridler çoğaldı. Hatta dönemin şeyhülislâmı Mekkîzâde Mustafa Âsım Efendi ile pek çok vezir ve devlet ricaliyle ilişkiler de hız kazandı. Dergâh ve hizmet işleri büyüdü, gelişti. İşte ne olduysa ondan sonra oldu. Abdülvehhâb-ı Sûsî kendisine bağlananlar arttıkça, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri ile olan irtibatını azalttı. En sonunda müstakil bir şeyh gibi hareket etmeye başladı. Bütün bunlar, Şam’da verilen taahhütleri de boşa çıkarıyordu. Derken, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin mürşidliğinden neredeyse hiç bahsedilmez oldu. Abdülvehhâb-ı Sûsî, bizzat kendisine insanların bağlanması için ne gerekiyorsa yaptı. Hatta kendi adına inâbe aldı, rabıta yaptırdı. Bu durum, tasavvufî terbiyede müstakil şeyh olmak demekti. Bunun üzerine Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri de onun Şam’a geriye dönmesini istedi. Görevinin hakkını veremediğini söyledi. Abdülvehhâb-ı Sûsî, Şam’a gelerek özür diledi. Ama aynı işleri geriye dönünce yapmaya devam etti. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, ona çok nasihat etti, ama o dinlemedi. Azarladı olmadı, uyardı anlamadı. Çok uğraştı. Ne yazık ki, Abdülvehhâb-ı Sûsî içindeki kıskançlığı yenemedi. “Hakkımda söylenenlerin tümü iftira” diyerek kendini savundu. Bu kez, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, kendisine isnat edilen -rabıta yaptırmak ve kendi adına inâbe almak gibi- suçlardan uzak olduğunu içeren bir mektup yazmasını ve bunu İstanbul’daki bütün sûfîlere dağıtmasını istedi. Abdülvehhâb-ı Sûsî bu konuda bütün gerekenleri yapacağına dair sözler verdi, hatta yeminler etti. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri onu yine affetti. Ancak Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin müridleri aracılığıyla ele geçen bir mektup bir gerçeği daha ortaya çıkardı. Abdülvehhâb-ı Sûsî, önceki davranışlarından yine vazgeçmemişti. Bunun üzerine Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, ona çok kızdı. Derhal yanına gelmesini emretti. Abdülvehhâb-ı Sûsî, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin yanına geldi. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî kendisine işlediği cinayetleri bildirdi ve onun yüzüne karşı, “Ey Abdülvehhâb! İlâhî irade seni tarikatımızdan uzaklaştırmayı istiyor”dedi. Çünkü bu yol, Kur’an ver Sünnet’e aykırı davranan temsilcilerle devam etmemişti. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri de sâdât-ı kirâmın yaptıklarına muhalif olan davranışları asla yapmıyordu, müsaade etmiyordu. Nihayet Abdülvehhâb-ı Sûsî, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin mürşidliğini reddetti ve Şam’dan ayrıldı. Mekke-i Mükerreme’ye gitti. Orada Şeyh Abdullah-ı Dihlevî hazretlerinin bir başka halifesi vardı. Adı Şeyh Muhammed Cârî idi. Kendisine biat edip icâzet almak istedi. Ancak o zat olanları bildiğinden kendisini kabul etmedi. Şeyhine itaat etmesi gerektiğini tavsiye etti. Ardından Abdülvehhâb-ı Sûsî, Hindistan’ın Delhi kentinde bulunan Şeyh Abdullah-ı Dihlevî hazretlerinin dergâhına gitti. Şeyh Abdullah-ı Dihlevî hazretleri de ona şöyle cevap verdi: “Şeyh Hâlid bende olanı aldı götürdü.” Bunun anlamı şuydu: Senin irşadın Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin yönlendirmesiyle olacak, ona itaat et, isyan etme, sâdât-ı kirâmın muradı budur. Ne yazık ki Abdülvehhâb Sûsî, buradaki nezaketi anlayamadı. İçindeki baş olma sevdası gibi kalbî hastalıklar iyice baş göstermeye başladı. Kaleme aldığı eserlerinde güya Nakşibendî tarikatını övüyordu; ama Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin cinlerle irtibatı olduğunu iddia ederek onu karalamaya çalışıyordu. Bu ise onun, açıkça haset ve kin duyguları taşıdığını gösteriyordu. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin yanında pek çok ilim sahibi kişiler vardı. Onlar da bu kişiye tavsiyelerde bulundular. Hatta ilmî olarak Abdülvehhâb-ı Sûsî ve benzerlerinin yapacağı tahribatı da yok etmek için eserler yazdılar. İşte onlardan biri meşhur fıkıh âlimi ve aynı zamanda Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin de halifesi olan İbn Âbidîn’in yazdığı eserdir. Bu zat, Hanefî fıkıh âlimlerindendi. Kendi adıyla anılan fıkıh kitabı (İbn Âbidîn = Reddü’l-Muhtâr) yıllarca medreselerde okutuldu. Günümüzde de hâlâ güvenirliğini korumaktadır. İbn Âbidîn, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerini ve yaptığı hizmetleri savunmak için Sellü’l-Husâmi’l-Hindî li-Nusreti Mevlânâ Hâlid en-Nakşibendî adıyla bir kitap yazdı. Abdülvehhâb-ı Sûsî’nin yaptığı düşmanca tavırlar üzerine Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, bütün sûfîlerine haber gönderdi. Onunla hiçbir irtibatı olmadığını herkese duyurdu. Bütün sûfîlerin de ondan uzak durmalarını söyledi. Sonunda Abdülvehhâb-ı Sûsî yalnız kaldı. Adı sanı yok oldu, ama düşmanca davranışları unutulmadı. Kötü sonuçtan Allah’a sığınırız.177  ZİYARETLER    Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri 1238 (1823) yılından itibaren Şam’da irşad faaliyetlerine devam etti. Orayı kendisine vatan edindi. Şam’da bir mescid imar edip yanına dergâh kurdu. Gerçi o, sadece Şam’da değil, gittiği her yerde bir cami inşa ediyor, yanına da bir dergâh yapıyordu. Bu, onun en belirgin özelliğiydi. Onun meclisinde ilim ve zikir bir aradaydı. Dolayısıyla toplumun her kesiminden insanlar onun dergâhında yer bulabilirdi. Özellikle sabah namazlarından hemen sonra Hatib-i Şirbînî, Remlî, İbn Hacer-i Heytemî gibi meşhur fıkıh âlimlerinin kitaplarından medresede dersler veriyordu. Onun zâhir ve bâtındaki ilmî ve amelî güzellikleri nice âlimlere, ediplere ve şairlere de ilham kaynağı olmuştu. İşte Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin Şam’daki dergâhı da halkın çeşitli kesimlerinden gelenlerle dolup taşmaya başladı. Vezirler, sultanlar, âlimler, cahiller onu huzurunda edep tutuyorlardı. Dalga dalga gelen ilâhî feyizden istifade etmeye gayret ediyorlardı. Dergâhına yönelenlere nurlar deryasından rahmânî muhabbetler dağıtılıyordu. Nice şairler onun adına şiirler yazıyordu. İşte onlardan sadece bir tanesi şöyleydi:   ERENLER DERGÂHI   O bir ummandır, denizlere kollar açar Akıllı kahramanlar, onun elini tutar İrfan âleminden kalbe gelir yardımlar Erir onun yoluna dizilen katı kalpler O irşad kutbudur Nurlar parlar yüzünden İnsan gül kokusu alır, pâk teninden Ey delikanlım! Gör ki neler var, onun doğruluğundan Tekkesinden, mescidinden, medresesinden Yürekler canla başla doldu Yanında olanlar Allah’a tam kuldu Akın akın dergâhına gelenler Nurlu bakışlarına girenler Aydınlanırdı onun nuruyla bütün erenler   Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri gittiği her yerde arkasında izler bırakarak Allah yolunda ilerliyordu. Pek çok insan, onun nurlu bakışları arasında virane gönlünü canlandırmış, ilâhî muhabbete yönelmişti. Çünkü o, Beytullah (Allah’ın evi) olarak bina edilmiş mâbedleri her gittiği yerde onardığı gibi, insanların da kalplerini Allah sevgisi ile dolduruyor, gönüllerine sevgi aşılıyordu. Ziyaret ettiği her beldede âlimler, âbidler, zâhidler, âşıklar ve bütün insanlar onun ardı sıra yürüyor, meclisindeki rahmânî nurlardan yararlanmaya çalışıyordu. Örneğin Kudüs’e yaptığı ziyarette, meclisine bütün Kudüs halkı gelmişti dense, asla yalan olmazdı. Zira o gün, “Allah’ın göklerde ve yerdeki (nice varlık ve imkânları) sizin emrinize verdiğini, nimetlerini açık ve gizli olarak size bolca ihsan ettiğini görmediniz mi?”178 âyeti âdeta tecelli etmişti. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri yine peygamberler şehri Urfa’ya gittiği zaman küçük büyük herkes onu karşılamıştı. Âlimler, âbidler, amirler, memurlar sevgi yumağı halinde etrafına örülmüşler, biat edip kendisini mürşid-i kâmil kabul etmişlerdi. Halilurrahman Camii’ne girdiği zaman çokça dualar etmişti. Bazı müridleri de bu davranışın hikmetini sorunca, şöyle demişti: “Bu mâbed, duvarları hariç pek çok zulüm ve yağmalama olaylarına şahit olmuştur.” Yaptığı hac yolculuğu ve Şam’a dönüşünün ardından mübarek himmet ve bereketleriyle yine irşad faaliyetlerine hız verdi. Ancak vefatına kadar, Şam’ın kuzeyinde yer alan büyük Kâsiyûn dağının eteklerine kurulmuş Kâsiyûn köyünden ayrılmadı.179 İlim ve zikirle meşgul oldu, insanları irşad etti. Onun nurlu nefesi, vatanın hemen hemen her yanına yayılmıştı. Ama o, bütün sûfîlerle birlikte Kudüs’e gidebilmeyi ümit ediyor, yer yer bunu dervişlerle de paylaşıyordu.  SON SÖZLER   Muhammed Emin İbn Âbidîn Osmanlı döneminin meşhur fıkıh âlimi ve Hanefî mezhebinin müctehid imamı idi. Aynı zamanda Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin halifesi, zâhirî ve bâtınî fıkhın âbidevî şahsiyetiydi. Vefatına yakın bir zamanda, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin yanına geldi ve şöyle dedi: “Hz. Osman Efendimiz’i (r.a) iki gecedir rüyamda görüyorum. O, vefat etmiş, ben de cenaze namazını kıldırıyorum.” Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri, “Ben de onun neslinden geliyorum” dedi. Bu sözüyle, İbn Âbidîn’in görmüş olduğu rüyanın, kendisinin vefatına işaret ettiğini vurgulamış oldu. Ardından, akşam namazını kıldı, halifelerine ve yakın akrabalarına yönelerek, “Sizler de şahit olun, kitaplarıma ve eserlerime önem verenler, benim ve çocuklarımın vâsileri olacaktır” dedi. Böylece arkasında yürümek isteyenlere ulu bir yol gösterdi. Bu yola girenler, onu sevenler ve onun ardında yürüyenlerdi. Çok değer verdiği halifesi allâme İsmail Enârânî’yi başhalife tayin etti. O ve diğerleri artık bu yolu devam ettiren mürşid-i kâmillerdi. Ve şöyle tavsiye etti: “Birleşiniz, dağılmayınız, sizlere Şeyh İsmail gibi bir zatı bıraktığım için memnunum. Onu görüşlerine ters düşmeyiniz. Onunla beraber olanların, sayısız ihsanlara ulaşacağını ben kefilim. Arkamdan ağlayıp göz yaşı dökmeyin. Kabrimin üzerine bina yaparak tapınak edinmeyin. Kabrimin mütevazi olmasını isterim. Üzerine şöyle yazın: ‘Burası, Garip Hâlid’in kabridir.’” O sırada yatsı namazı vakti de gelmişti. Aile fertlerini topladı ve onlara bazı tavsiyelerde bulundu. Kendilerinden haklarını helâl etmelerini istedi ve şöyle dedi: “Ben cuma günü akşamı yolculuğa çıkacağım.” Sonra abdest aldı, namaz kıldı ve, “Veba hastalığına yakalanmış bulunmaktayım, kimse yanıma gelmesin” dedi. İslâmî anlayışa göre gündüzler geceye tâbi idi. Gündüz sona erince ertesi gün başlardı. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri perşembe günü sabahtan akşama kadar aynı odada kaldı, hiç dışarı çıkmadı, ne inledi ne de seslendi. Bazı halifeleri akşam sularında yanına gelmek isteyince onlara, “Meselenizi kısaca söyleyin ve burada fazla kalmayın” dedi. Bir bardak su getirilmişti; ancak o kabul etmedi: “Artık ben, dünyevî isteklerden arındırıldım. Ben âhiret âlemine yöneldim, dünyayı terkettim.” Bu sözleri söylerken de Allah Teâlâ’yı açık ve gizlice zikrediyordu. O sırada müezzini Molla Ömer akşam ezanını okumaya başladı. Allahüekber... Allahüekber... Allahüekber... Allahüekber... Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinden duyulan son sözler ise, “Allah hak... Allah hak...” ve şu meâldeki âyet idi: “Ey huzura kavuşmuş ruh! Hoşnut etmiş ve razı olunmuş olarak rabbine dön. Seçkin kullarım arasına karış ve cennetime gir!”185 Vefatı Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri bir buçuk ay daha yaşamış olsaydı tam elli yaşında olacaktı. Elli yıllık ömrüne neler sığdırmıştı neler... Hindistan’daki mürşidi Abdullah-ı Dihlevî hazretlerinden aldığı irşad nurunu, gittiği her yere ulaştırmış, ardında yüzlerce, binlerce güzide insan yetiştirmişti. Şam ve civarı onunla aydınlanmış, Osmanlı Devleti onunla kuvvet bulmuştu; hem de en zorlu günlerinde ve yıllarında... Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri geride bıraktığı halifeleri, kâmil mürşidleri ile sâdât-ı kirâmın nurlu yolunu insanlara emanet ederek âhirete irtihal etti. Kâsiyûn dağının eteğine defnedildi. 14 Zilkade 1242 (9 Haziran 1827)... Cenaze namazını Şeyh İsmail Enârânî hazretlerinin isteği üzerine İbn Âbidîn hazretleri kıldırdı. Allah Teâlâ rahmet eylesin. Ruhu şâd olsun. Yüce Allah bizleri, onun yolunda bereketlendirsin, şereflendirsin...  Eserleri   A) Kitapları Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri Şâfiî mezhebine bağlı, fıkıh ve hadis âlimiydi. Dergâhlar kurduğu her yerde medreseler bina etti ve bunları ayakta tuttu. Talebeler yetiştirdi, müderrislere icâzetler verdi. Şâfiî fıkıh âlimi Molla Yahya Mervezî, Hanefî fıkıh âlimi Muhammed Emin İbn Âbidîn, tefsir âlimi allâme Seyyid Mahmud-ı Âlûsî, hadis âlimi Şeyh Küzberî onlardan bazılarıdır. Irak, İran, Şam, Suriye, Arabistan (Mekke ve Medine), Türkiye, Hindistan, Pakistan ve Orta Asya’dan nice ilim sahibi âlimler, onun destansı ilmî ve amelî hayatına şahit olmuşlardı. Günümüzde hâlâ onun kitapları ilim ehli tarafından takdir edilmekte ve okunmaktadır.186   B) Halifeleri Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri hem zâhirde hem de bâtında ardında pek çok eser bıraktı. O, sadece kitaplarda anlatılan bir kişi olmadı. O, 13. (19.) asrın parlayan güneşiydi; nura ihtiyaç duyan gönülleri aydınlattı. Nefsin karanlığındaki günah ülkesinden kaçanları, dolunay gibi parlayan nurlu gönül diyarında yetiştirdi. Müridleri mâneviyat bahçesinde büyüttü ve geliştirdi. Yetiştirdiklerini de nehirler, ırmaklar, deryalar, okyanuslar gibi insanlar arasına saldı. O insanlara Mevlânâ Hâlid Zülcenâheyn (zâhirî ve bâtınî ilimlere sahip) hazretlerinin halifeleri denildi. Onun halifeleri de akan suyun yol bulup gittiği gibi, dertli gönüller arasından şifa hazinelerine doğru yol bulup gittiler. İşte Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinin halifeleri: Mevlânâ Şeyh İsmail Enârânî. Mevlânâ Şeyh Muhammed Bağdâdî. Mevlânâ Şeyh Abdurrahman Akrî Kürdî. Mevlânâ Şeyh Abdülfettâh Akrî Kürdî. Mevlânâ Şeyh Molla Mustafa Gülanberî. Mevlânâ Şeyh Abdullah b. Abdurrahman-ı Cîlî. Mevlânâ Şeyh Molla Abbas Kûkî. Mevlânâ Şeyh Seyyid Abdülkadir Berzencî. Mevlânâ Şeyh Molla Hidâyetullah Erbîlî. Mevlânâ Şeyh İsmail Berzencî. Mevlânâ Şeyh Molla Ebû Bekir Bağdâdî. Mevlânâ Şeyh Tâhir Akrî. Mevlânâ Şeyh Ma‘rûf Tıkrîtî. Mevlânâ Şeyh Ahmed Kastamonî. Mevlânâ Şeyh Muhammed b. Süleyman. Mevlânâ Şeyh Muhammed Âşık. Mevlânâ Şeyh Musa Cübârî Bağdâdî. Mevlânâ Şeyh Abdülgafûr Kürdî Kerkükî. Mevlânâ Şeyh Ahmed Hatîb Erbîlî. Mevlânâ Şeyh Abdullah Erzincânî Mekkî. Mevlânâ Şeyh Hâlid Kürdî Medenî. Mevlânâ Şeyh İsmail Şirvânî. Mevlânâ Şeyh Ahmed Eğribozî. Bu zat, Mevlânâ Hâlid efendimizin İstanbul’a gönderdiği ve sonradan halifelikten uzaklaştırdığı Abdülvehhâb-ı Sûsî’nin yerine, İstanbul’da görevlendirildi ve bir müddet sonra da İzmir’e tayin edildi. Mevlânâ Şeyh Ahmed Berzencî. Mevlânâ Şeyh Abdullah Haydarî Bağdâdî. Mevlânâ Seyyid Abdülgafûr Müşâhidî Bağdâdî. Mevlânâ Şeyh Muhammed Cedîd Bağdâdî. Mevlânâ Şeyh Abdülkadir Deylemî. Mevlânâ Şeyh Molla Hâlid Kürdî. Mevlânâ Şeyh Abdullah Ferdî. Mevlânâ Şeyh Abdullah Herevî. Mevlânâ Şeyh Muhammed Fârûkî Kürdî. Mevlânâ Şeyh Muhammed Nâsih. Mevlânâ Şeyh Hasan Hattat Kozânî. Mevlânâ Şeyh Seyyid Muhammed İmâdî. Mevlânâ Şeyh Hâlid Cezerî. Mevlânâ Şeyh İsmail Basrî. Mevlânâ Şeyh Muhammed Hânî. Mevlânâ Şeyh Osman Tavîlî Irâkî. Mevlânâ Seyyid Abdullah Şemzedînî Hakkârî. Mevlânâ Şeyh Seyyid Tâhâ Şemzedînî Hakkârî. 19. asrın ortalarına gelindiğinde sâdat-ı kirâmın yolu, adı geçen mürşid-i kâmillerle devam etti. Her biri Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerinden aldıkları Muhammedî nurları insanlara ulaştırdı. Sarmaşığın duvarları sarması gibi, bütün insanların gönüllerini sevgiyle kapladılar, onlara iman ve İslâm’ın mânevî güzelliklerini yansıttılar.  <a href="http://www.konakdersleri.org/belge.php?bilgi=1015&konu=ESERLERI" target="_blank">-kaynak-</a></blockquote>

Adı

İnsan doğrulaması: Peygamber Efendimiz a.s.v.'ın kabri nerededir? (Sadece şehir adını küçük harfler ile giriniz)