JavaScript devre dışı. Daha iyi bir deneyim için, önce lütfen tarayıcınızda JavaScript'i etkinleştirin.

Konuya cevap cer

Mesaj: <blockquote data-quote="TaLHa" data-source="post: 269471" data-attributes="member: 1">  FUDAYL BİN İYÂD   Evliyânın büyüklerinden. İsmi Fudayl bin İyâd bin Mes'ûd bin Bişr,  künyesi Ebû Ali'dir. 726 (H.107) senesi Horasan'ın Ebîverd kasabasında  doğdu. 803 (H.187) senesi Mekke-i mükerremede vefât etti. Kabr-i şerîfi  Mekke'de Cennet-ül-Muallâ'da hazret-i Hadîce vâlidemizin kabri  civârındadır.Fudayl bin İyâd hazretleri, tövbe edenlerin önde gelenlerinden emsâli az  bulunan bir zâttı. Tövbe etmezden önce gençlik yıllarında Ebîverd ile  Serahs arasında eşkıyâ reisi olup, yol kesicilik yapar, kervanları  soyardı. Böyle olmasına rağmen namazlarını bırakmaz, oruçlarını tutardı.  Soygun esnâsında kervanda kadın olursa, ona dokunmaz, borçlu ve  sermâyesi az olanların mallarını almazdı. Adamları arasında namaz  kılmayan olursa onu kovardı.Bir gün yine bir kervanı soydular. İşlerini bitirince yemek yemek için  oturdular. Kervanın sâhiplerinden birisi gelip; "Reisiniz kimdir?" diye  sordu."O, burada değil! Şu ağacın altında namaz kılıyor." dediler.  "Niçin sizinle berâber yemek yemiyor?" deyince; "O, oruçludur." dediler.  Gelen adam iyice şaşırdı ve yanına gitti. Huzur içinde namaz kıldığını  gördü. Namaz bitince; "Namaz, oruç ve eşkıyâlık bir arada nasıl  bulunur?" dedi. Fudayl bu suâle, Kur'ân-ı kerîmdeki meâlen; "Diğer  bir kısım insanlar daha vardır ki, günahlarını îtirâf ederler ve  yaptıkları iyi amelleri, sonradan yaptıkları kötü amellerle  karıştırırlar..." (Tövbe sûresi: 102) âyet-i kerîmesini okudu. Adam hayret etti. Fakat niçin tövbe etmiyorsun diyemedi.Bir gün büyük bir kervan geldi. Fudayl bin İyâd'ın arkadaşları kervanı  fark edince, yolunu kesmek üzere hazırlanmaya başladılar. Kervan içinde  bulunan zengin birisi, eşkıyâları fark etti ve; "Altınlarımı öyle bir  yere saklayayım ki, eşkıyâlar eşyâlarımızı alırsa geriye bunlar kalsın."  düşüncesiyle kervandan ayrılıp uygun bir yer aramaya başladı. Bir çadır  gördü, hemen oraya koştu. Orada, sırtında abası, başında külâhı olan  biri namaz kılıyordu. Ona, bir miktar parası olduğunu ve emânet etmek  istediğini bildirdi. Fudayl bin İyâd, çadırın içine girip bir köşeye  bırakıvermesini işâret etti. Gelen kimse altınları bırakıp kervanın  yanına dönünce, eşkıyâların kervandaki eşyâları alıp götürdüklerini  gördü. Orada kalan eşyâlarını da toparlayıp tekrar çadırın yanına döndü.  Baktı ki, eşkıyâlar kervandan aldıkları malları paylaşıyorlar. Adam  şaşırdı ve; "Demek altınları eşkıyâların reisine vermişim" deyip geri  dönmek istedi. Fudayl, adama niçin geldiğini sordu. Gelen kimse şaşkın  vaziyette; "Emânet bıraktığım altınları almak için!" deyince, Fudayl;  "Bıraktığın yerden al!" dedi. Adam gidip altınlarını alınca diğer  eşkıyâlar; "Biz hiç para bulamadık, sen ise bunları geri veriyorsun!"  dediler. Fudayl; "O, bana hüsn-i zan etti. Ben deAllahü teâlâya hüsn-i  zan ediyorum. Ben o kimsenin, benim hakkımdaki iyi niyetini doğru  çıkardım. Ola ki, Allahü teâlâ da benim kendisi hakkındaki hüsn-i  zannımı doğru çıkarır." dedi.Bir gün yoldan bir kervan geçiyordu. Kervandan biri, Kur'ân-ı kerîmin; "Îmân edenlere vakti gelmedi mi ki, kalpleri Allah'ın zikrine ve inen Kur'ân-ı kerîme saygı ile yumuşasın!.." (Hadîd  sûresi: 16) meâlindeki âyet-i kerîmesini okudu. Bu âyet-i kerîme  kendisine öyle tesir etti ki, gönlünden yaralandı. İçinden; "Geldi,  geldi. Hattâ geçti bile!" diyerek kendinden geçmiş bir halde şaşkın ve  mahcup olarak bir harâbeye sığındı. Bu sırada kervan yola çıktı.  Giderlerken, kervandakiler; "Fudayl yolumuzun üzerinde bulunuyor. Acaba  nasıl gideceğiz?" diye birbirleri ile konuşurlarken, bu konuşmaları  duydu ve; "Size müjdeler olsun! Şimdi o, yaptıklarına pişman olup tövbe  etti. Bundan önce, nasıl siz ondan kaçmışsanız, o da bundan sonra sizden  kaçmakta, aynı işleri yapmaktan uzaklaşmakta, sakınmaktadır." diyerek  tövbe ettiğini bildirdi. Bundan sonra, her tarafı gezerek, üzerinde  hakkı olanları buldu ve fazlasıyla ödeyerek hepsi ile helallaştı.Başka bir rivâyette tövbe edişi şöyle anlatılır: "Fudayl bin İyâd bir  câriyeye âşık olmuştu. Câriyenin bulunduğu evin duvarına çıkar, onu  görmek ümidiyle sabaha kadar beklerdi. Bir gün duvarın üzerindeyken  önünden, arkasından, sağından, solundan insanı ürperten bir ses duydu.  Sesin sâhibi Kur'ân-ı kerîmdeki meâlen; "Îmân edenlere vakti gelmedi mi ki, kalpleri Allah'ın zikrine ve inen Kur'ân-ı kerîme saygı ile yumuşasın!.." (Hadîd  sûresi: 16) âyet-i kerîmeyi okuyordu. Fudayl, bu sesin tesiriyle uzun  süre sarsılarak duvarın üzerinde hareketsiz kaldı ve kendinden geçti.  Sonra kendine geldiğinde gözlerinden yaşlar boşandı ve; "O zaman geldi. O  zaman geldi yâ Rabbî!" diye inledi ve tövbe etti.Hazret-i Fudayl, yaptıklarına çok pişman olmuştu. Yanındakilerden  birine; "Allah rızâsı için beni bağla ve sultanın huzûruna götür. Benim  pekçok cezâm vardır. Sultan beni cezâlandırsın da cezâmı çekeyim.  Böylece hakkımdaki dînî hüküm neyse, o yerine getirilmiş olur." dedi.Sultanın yanına gittiler ve durumunu bildirdiler. Sultan kendisine çok  izzet ve ikrâmda bulunarak, evine götürülmesini emretti. Evinin önüne  geldiğinde hâlâ ağlıyordu. Hanımı görüp; "Sana ne oldu? Niçin ağlayıp  inliyorsun? Yoksa seni dövdüler mi?" dedi. "Evet, hem de çok dövdüler."  buyurdu. Hanımının merakı daha da artarak; "Nerene vurdular?" deyince;  "Sultan, yaptıklarımın cezâsını vermedi, fakat ızdırâbım canımı yakıyor  ve ciğerimi deliyor." dedi. Sonra hanımına; "Ben Rabbimin hânesine,  Kâbe'ye gidip ziyâret etmeye niyet ettim. İstersen aramızdaki nikâh  bağını çözüp seni boşayayım." dedi. Hanımı; "Allah korusun. Senden nasıl  ayrılırım. Sen nereye gidersen ben de berâber gelir, senin hizmetinde  bulunurum." dedi. Sonra birlikte hac yoluna çıktılar. Allahü teâlâ,  yolculuklarını kolaylaştırdı. Kâbe'de bâzı âlim ve velîlerle görüştü.  Kûfe'de İmâm-ı A'zam Ebû Hanîfe hazretlerinin derslerine katıldı. Ondan  ilim ve edeb öğrendi. Kuvvetli hâfızası vardı. Kısa zamanda çok sayıda  hadîs-i şerîf ezberledi ve hadîs ilminde mütehassıs oldu. Evliyânın  büyükleri arasına girip, şöhreti her tarafa yayıldı. Hikmetli söz ve  nasihatlarıyla çok talebe yetiştirdi. Abdullah ibni Mübârek, İmâm-ı  Şâfiî, Sırrî-yi Sekatî talebelerinin önde gelenlerindendir.Bir gün Hârun Reşîd, vezîri Fadl Bermekî'ye; "Beni bir kimsenin yanına  götür. Kalbim, bu göz kamaştırıcı şâşâlı hayattan sıkıldı. Rahatlık,  gönül huzûru arıyorum." dedi. Vezîri onu Süfyân bin Uyeyne'nin evine  götürdü. Süfyân kapıyı açıp; "Kim geldi?" suâline; "Emîrül-müminîn  geldi." dediler. "Ne için bana haber vermediniz. Bilseydim ben huzûruna  gelirdim." dedi. Hârûn Reşîd bunu duyunca; "Benim aradığım kimse bu  değildir." dedi. Süfyân bunu duyunca; "Sizin aradığınız kimse, Fudayl  bin İyâd'dır." dedi.Fudayl'ın kapısına gittiler. O, Kur'ân-ı kerîmdeki meâlen; "Günah işleyenler, kendilerini îmân edenlerle bir tutacağımızı mı sanıyorlar?" (Câsiye  sûresi: 21) âyet-i kerîmesini okuyordu. Hârûn Reşîd; "Nasîhat istersek,  bu bize yeter." dedi. Kapıyı çaldılar. Fudayl; "Kim o?" deyince;  "Emîrül-müminîn." dediler. Bunun üzerine; "Emîrü'l-müminînin benim  yanımda ne işi var ve benim onunla ne işim var? beni meşgûl etmeyiniz."  dedi. Vezîri; "Ulûl-emre, halîfeye itâat vâcibtir..." deyince Fudayl bin  İyâd yine; "Beni meşgûl etmeyiniz." buyurdu. Vezir; "Müsâdenle mi  girelim, yoksa zorla mı?" dedi. "Müsâdem yok, ama zorla girecekseniz,  siz bilirsiniz." buyurdu. Hârûn Reşîd içeri girdi. Fudayl, kimsenin  yüzünü görmemek için kandili söndürdü. Karanlıkta Hârûn Reşîd'in eli  Fudayl'ın eline değdi. Fudayl; "Bu el ne yumuşaktır, Cehennem'den  kurtulursa..." buyurunca, Hârûn Reşîd ağladı ve nasîhat olacak bir söz  daha söylemesini istedi. O şöyle buyurdu: "Senin büyük baban  hazret-iAbbâs, Peygamber efendimizin amcasıydı. Peygamberimize; "Beni  bir kavme emir (başkan) yapınız." demişti. Peygamberimiz de; "Ey amcam! Seni nefsin üzerine emir ettim." yâni nefsinin Allahü teâlâya tâat ve ibâdetle meşgûl olması, insanların bin senelik tâatından iyidir, buyurdu. Çünkü; "Bir emirlik (başkanlık) kıyâmette pişmanlıktır." buyurmuştur.  Hârûn Reşîd; "Biraz daha söyle." dedi. O yine; "Ömer binAbdülazîz'i  halîfe yaptıkları zaman, Sâlim bin Abdullah, Recâ bin Hayve ve Muhammed  bin Kab'ı çağırdı ve; "Ben bu işe düştüm, kurtuluş çârem nedir?" diye  sordu. Onlar da; "Yarın kıyâmet gününde azaptan kurtulmak istiyorsan,  müslümanlardan yaşlıları baban yerine koy, gençleri kardeş kabûl eyle,  çocukları da kendi çocukların gibi düşün! Kadınları ise kız kardeşin ve  annen kabûl eyle. Onlara babana, annene, kardeşine ve çocuklarına  yaptığın gibi muâmele eyle!" dediler."Hârûn; "Biraz daha söyle." deyince yine; "İslâm ülkesi senin evin  gibidir. İnsanları ev halkın gibidir. Babalarına lütufla, kardeşlerine  ve çocuklarına iyilikle muâmele eyle!"buyurdu. Sonra devâm ederek;  "Korkarım şu güzel yüzün ateşle yanar ve çirkinleşir. Güzel yüzlerden  niceleri Cehennem'de çirkinleşir ve emirlerden (başkanlardan) niceleri  orada esir olur." buyurdu.Hârûn; "Biraz daha söyle." dedi ve hüngür hüngür ağlayıp feryâd etti.  Fudayl hazretleri; "Allahü teâlâdan kork ve O'na ne cevap vereceğini  düşün cevaplarını şimdiden hazırla! Çünkü kıyâmet günü, Allahü teâlâ  sana müslümanların hepsinden tek tek soracaktır. Hepsi için adâlet  isteyecektir. Eğer bir gece bir ihtiyar kadın, evinde bir şey yemeden  yatarsa, yarın senin eteğine yapışır ve sana hasım (düşman) olur."  buyurdu. Hârûn Reşîd, ağlamaktan kendinden geçti.Sonra Hârûn Reşîd, Fudayl bin İyâd'a; "Birisine borcun var mıdır?" dedi.  O; "Evet, Allahü teâlâya borcum var. O da itâattır, huzûruna böyle  borçlu çıkarsam vay hâlime." buyurdu. Hârûn Reşîd; "İnsanlara borcun var  mı demek istiyorum." dedi. "Allahü teâlâya şükür olsun ki, bana çok  nîmetler verdi, hiç şikâyetim yoktur." buyurdu.Bunun üzerine Hârûn, onun  önüne bin altın koyup; "Bunlar helâldir. Annemin mîrâsındandır." dedi.  Fudayl hazretleri; "Bütün bu nasîhatlerimin sana hiç faydası olmadı."  buyurdu ve yanından kalkıp gitti. Hârûn Reşîd de çıkıp gitti. İsmi  anıldığında, Hârûn Reşîd; "Ah! Ne insandır o! Hakîkaten mert kimsedir."  derdi.Bir gün küçük çocuğunu kucağına aldı, okşayıp bağrına bastı. Çocuk;  "Babacığım beni seviyor musun?" dedi. Fudayl hazretleri; "Evet." dedi.  Çocuk; "Peki Allahü teâlayı seviyor musun?" dedi.Hazret-i Fudayl; Tâbiî  seviyorum." dedi. Çocuk; "Peki kaç tane kalbin var?" dedi.Fudayl; "Bir  tane." deyince, çocuk; "Ey babacığım! Bir kalbe iki sevgiyi nasıl  sığdırabiliyorsun?" dedi.Hazret-i Fudayl, küçük çocuğunun bu derin  mânâlı sözleri, kendi kendine söylemediğini, Allahü teâlânın  söylettiğini anlayarak yavrusunu kucağından bırakarak eliyle başını  dövmeye başladı ve bundan sonra her an Allahü teâlâ ile meşgûl olacağına  söz verdi. Oğluna da; "Ey oğlum! Sen ne güzel vâizsin." deyip bağrına  bastı ve; "Seni hakîki sevgilinin izni ve emri ile seviyordum." buyurdu.Bir gün Fudayl hazretleri; "İnsanlar, doğruluk ve helâl rızıktan daha  fazîletli bir şey ile süslenmemiştir." buyurdu. Bunun üzerine oğlu;  "Babacığım, helâl kıymetlidir." deyince; "Ey oğlum! Helâlin azı da  Allahü teâlânın katında çoktur." buyurdu.Fudayl bin İyâd hazretlerinin oğlu Ali, Kur'ân-ı kerîmden bir sûreyi  sonuna kadar okuyamaz ve dinleyemezdi. Biraz okuyunca veya dinleyince  âyet-i kerîmelerin tesiri ile düşüp bayılırdı. Sonuna kadar tahammül  edemezdi. Bir gün Fudayl bin İyâd hazretlerine bir kârî (Kur'ân-ı kerîm  okuyan) geldi. Onu oğlunun yanına gönderdi ve; "Oğluma Kur'ân-ı kerîm  oku. Dinlemekten çok hoşlanır. Zilzâl ve El-Kâriâ sûrelerini okuma,  çünkü kıyâmet sözünü dinlemeye tahammül edemez, takat getiremez."  buyurdu. O kârî gitti. Unutarak, El-Kâriâ sûresini okudu. Dördüncü  âyet-i kerîmeye gelince, Fudayl'ın oğlu Ali; "Allah!.." deyip düştü.  Baktılar ki rûhunu teslim etmişti. Fudayl bin İyâd, oğlu vefât edince  tebessüm etti. Halbuki otuz yıldır hiç gülmemişti. "Ey Fudayl! Bu gün  gülünecek gün müdür?" diye sordular. Bunlara cevâb olarak; "Ben şu anda,  Peygamber efendimizin de tatmış olduğu evlâdın ölümü acısını tatmış  bulunuyorum. Anladım ki, Allahü teâlâ evlâdımın ölümüne râzıdır. Mâdem  ki oğlumun ölümünde Allahü teâlanın rızâsı vardır. Ben de Allahü  teâlânın rızâsına râzı oldum. Onun için güldüm." buyurdu.Fudayl bin İyâd hazretlerinin birçok kerâmetleri ve güzel halleri görüldü.Bir gün Mina Tepelerinden bir tepenin üzerinde bulunuyordu. "Allahü  teâlânın evliyâsından bir velî şu dağa, sallan dese, dağ derhal  sallanır." buyurdu. Fudayl hazretleri böyle söyler söylemez, dağ  sallanmaya başladı. Hazret-i Fudayl dağa; "Sâkin ol, ben bu sözümle seni  kasdetmedim." dedi ve dağ sâkinleşti.Bir gün Arafat Meydanında insanları seyrediyordu. Müslümanlar feryâd  ediyorlar, Allahü teâlâya yalvarıp, inliyorlardı. Bunları bir müddet  seyrettikten sonra; "Sübhânallah. Şu kadar insan, kerîm bir zâtın  kapısına gitse, bu şekilde yalvararak bir dank (0,801 gr) yâni çok az  altın isteseler, o zât bu insanları ümitsiz ve eli boş geri çevirmez. Yâ  Rabbî! Sen kerîm ve gaffârsın. Bu insanların hepsini affetmen, kerîm ve  ganî olan bir zâtın bir dank altın vermesinden daha kolaydır. Yâ Rabbî!  Senin ihsânların o kadar çoktur ki, bu insanların hepsini affetsen,  senin ihsânından hiçbir şey eksilmez." dedi. Fudayl bin İyâd bunu  söyledikten sonra, gâibten bir ses; "Ey Fudayl! Senin bu hüsn-i zannın  hürmetine hepsini affettim." diyordu.Hikmetli sözleri çoktur. Mekkeliler yanına gelir, onlara vâz ve nasîhat verirdi.Kendisine küçük günahlardan soruldu. O zaman; "Günah kişinin yanında ne  kadar küçük görülürse, Allahü teâlâ katında o derece büyük olur. Günah  kişinin yanında ne kadar büyük görünürse, Allahü teâlânın katında da o  derece küçük olur." buyurdu.Bid'atten ve bid'at sâhiplerinden nefret eder, insanları bunun  zararlarından sakındırırdı. Bu hususta; "Bid'at sâhibi ile oturan onunla  görüşen kimseden sakınınız. Bid'at sâhibini seven kimsenin amellerini  Allahü teâlâ kabûl etmez, kalbinden İslâmın nûrunu çıkarır. Müslüman,  müslümanın yüzüne bakınca, kalbi parlar. Müslümanın bid'at sâhiplerinin  yüzüne bakması ise, kalbini karartır. Yolda bid'at sâhibine rastlarsan,  yolunu değiştir. Bid'at sâhibine iltifat edip yükseltme. Bid'at sâhibine  yardım eden, İslâmın yıkılmasına yardım etmiş olur." buyurdu.İnsanlara dünyânın fâni geçici ve değersiz, âhiretin bâki, kalıcı ve  paha biçilmez olduğunu anlatırdı ve; "Dünyânın tamâmı altından olsaydı,  yine yok olurdu. Âhiret ise, çanak-çömlek gibi topraktan olsaydı, yine  bâkî olurdu. Akıllı kimse, geçici olan dünyâyı, altın da olsa reddeder.  Bâkî olan âhireti, çanak çömlek gibi topraktan da olsa kabûl eder. İşin  aslı, âhiret bâkî ve altın gibi kıymetlidir. Dünyâ ise, fâni ve  çanak-çömlek gibi kıymetsizdir." buyurdu.Sevdiklerine bir gün; "Pişman olmadan önce tefekkür edip amel işleyiniz.  Dünyâya aldanmayınız. Çünkü, dünyâda sağlam ve sıhhatli olan,  hastalanır. Yeni olan eskir. Nîmetleri yok olur. Gençler ihtiyarlar."  buyurdu.Farzların önemini anlatırdı: "Farzlar, insan için sermâye, nâfileler ise  kâr ve kazanç gibidirler. Kâr, sermâye olduktan sonra meydana gelir."Birisi; "Ey Fudayl! Bana nasihat et." dedi. Ona dönüp; "Sen kendi  nefsine nasihat edici ol. Kendine muhakkak lâzım olan şeyleri sağ iken  görüp yapmaya gayret et. İnsanları kendine tavsiye ve nasihat edici  eyleme. Kendin dünyâda gâfil ve durgun olup da, öldükten sonra senin  için, iyilik ve sevap yapacaklarını ve senin için çalışacaklarını sanma.  Zîrâ sen, dünyâdayken kendine, âhiretin için lâzım olacak işlere can  çıkarcasına, çok gayret göstermediğin halde, başkalarının senin için  iyilik yapacaklarına, sevap işleyeceklerine nasıl inanabiliyorsun?!"  buyurdu.Birisi yine kendisinden nasihat istemişti. Ona; "Baban sağ mı!" diye  sordu. O da; "Vefât etti." dedi. Bunun üzerine Fudayl hazretleri;  "Evlâdım! Haydi beni terk et. İyi bil ki babasının vefâtından sonra  başkalarının nasihatlarına muhtaç birine hiç bir nasihat fayda vermez."  buyurdu.Allahü teâlâya itâat etmenin lüzumundan anlatır kendinden misâl verirdi.  "Ben Allahü teâlâya karşı itâatsizlik ettiğimi merkebimin ve  hizmetçimin huyundan ve bana itâatsizlik etmesinden anlarım."Lüzumsuz konuşmaktan sakındırırdı. Bu sebeple; "Sözünü(hesâbını  vereceği) amelinden sayan bir kimse kendisini ilgilendiren hususlar  dışında pek az konuşur." buyurdu.Bir gün ona; "NiçinAllahü teâladan korkanı göremiyoruz?" diye sordular.  Bunun üzerine; "Şâyet siz korksaydınız, korkanı görürdünüz. Korkanı,  korkanlardan başkası görmez. Nitekim evlâdını kaybeden anne, evlâdı ölen  bir anne görmek ister..." buyurarak dertlinin hâlinden dertli olanlar  anlar demek istedi.Tevâzunun önemi hakkında da şöyle anlattı: "Allahü teâlâ dağlara;  "İçinizden birisi üzerinde bir peygamberimle mükâleme edeceğim,  konuşacağım." diye vahyetti. Bunun üzerine bütün dağlar başlarını  kaldırıp yükselttiler. Sâdece Tûr-ı Sinâ boyun eğdi, tevâzu gösterdi.  Gösterdiği tevâzu sebebiyle Allahü teâlâ, peygamberi Mûsâ aleyhisselâm  ile bu dağ üzerinde konuştu."İnsanları riyâ ve şirkten sakındırır, ihlâsla amel etmeye teşvik ederdi.Kendisine bedbahtlık alâmetleri nedir? dediler. Bunun üzerine; "Şu  beş husus şekâvet, bedbahtlık alâmetidir: Kalp katılığı, ağlamayan göz,  hayânın azlığı (yokluğu), dünyâya rağbet etmek, ihtiras ve tûlu emel  arzusu.""Fütüvvet nedir?" dediler. O; "Dostların kusurlarını hoş görmektir." buyurdu.İyilik ve ihsân husûsunda ise; "İnsan, ihsân ve iyiliğin her şeklini  yerine getirse, fakat sâdece kümesindeki tavuğa kötülük etse, yine de  muhsin denilen iyi insanlardan olamaz." buyurdu.Kötü huylu kim olursa olsun, onun zararından sakındırır, iyi kimselerle  görüşmeye teşvik için; "Kötü huylu birinin bana arkadaş olmasından  ziyâde, güzel huylu günahkâr birisinin arkadaş olmasını arzu ederim."  derdi.Fudayl bin İyâd hazretleri mahallesindeki satıcılardan alış-veriş  ederdi. Kendisine; "Çarşıya gitsen ihtiyaçlarını daha ucuz alabilirsin."  dediler. O zaman; "İyi ama bunlar bizden faydalanmak ve sebeplenmek  ümidi ile yakınlarımızda dolaşmaktadırlar." buyurdu.Kendisi ve başkaları hakkında duâsı makbuldü. Hizmetçisi Ebü'l-Abbâs  anlatır: "Bir zaman Fudayl bin İyâd hazretlerinin oğlu idrarını  yapamazdı. Büyük bir ızdırap içinde kaldı. O zaman ellerini kaldırıp;  "Yâ Rabbî! Sen biliyorsun. Muhabbetim sana ziyâdedir." buyurdu. Çok  geçmeden duâsının kabûl olduğu, oğlunun şifâya kavuştuğu görüldü.İlim sâhibi bir kimsenin dünyâ peşinde koşmasını iyi görmez ve ona  acırdı. Bu hususta; "Bir âlimin dünyânın oyuncağı olduğunu gördüğüm  zaman, kendisine acır ve ağlarım. "Nafakası falanca tüccara âid olmak  üzere hacca gitti." denilmesi ne kadar acıdır." buyurdu.İlim öğrenmeye teşvik eder, niyetin hâlis olmasının önemini belirtir, bu  hususta; "İlim tahsîli doğru bir niyet ve temiz bir gâye ile olursa,  bundan daha yüksek amel olmaz. Fakat çokları ilmi, gereğini yapmak için  tahsîl etmiyor. Bilakis ilmi dünyâlık elde etmek için bir ağ gibi  kullanıyor." buyurdu.Fudayl bin İyâd hazretleri, hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ömer'in yüksek  derecelerini anlatır ve ağlardı. Hazret-i Muâviye için de; "O, dünyâyı  âhirete vesîle kılmak için uğraşırdı." buyurdu.Yolda giderken insanların neşe ve sevinç içinde olduklarını görünce;  "Nice neşeli ve sevinçli kimseler vardır ki, onlara nasib olacak  kefenlikler dokunup satışa çıkarılmıştır bile." buyurdu.Kendisine; "Belâ ve musîbete uğramış kimseler hakkında ne yapmamız  uygundur?" denildi. O zaman; "Onların acılarını paylaşarak ağlayınız.  Sizin de onlar gibi, belki de daha şiddetli bir şekilde, günahlarınızın  karşılığı olarak belâ ve cezâya çarpılmanız muhtemeldir." buyurdu.  Fudayl hazretleri çoğu zaman yanında bulunan yemek ve paradan  hapishânedekilere gönderir ve onlar için; "Bunlar muhtaç ve çâresiz  kimselerdir." der, merhâmet ederdi.Fudayl hazretleri bir zaman hastalanmıştı. Arkadaşları ziyâretine  geldiler ve ona; "Bir arzunuz var mı?" diye sordular. O; "Evet! Çok  sevdiğim din kardeşim Yûsuf binEsbât'ı ölmezden önce bir defâ daha  görmek istiyorum." buyurdu. Din kardeşini unutmamak lâzım geldiğini  yanındakilere göstermek istedi.Kendisine mümin ve münâfığın hâli soruldu. O; "Mümin, tatlı tatlı  meyvesini versin diye hurma diker, fakat onun diktiği hurmada diken  bitmesinden de korkusu vardır. Münâfık ise, hurma yerine dikenli bir ot  diker ve bundan tâze hurma bitmesini bekler." buyurdu.Fudayl bin İyâd hazretlerinin kalbi yufka, gözleri yaşlıydı. "Ağlamak,  gözün ağlaması değil, kalbin ağlamasıdır. Adam var ki gözleri ağlar,  fakat kalbi hastadır. Çünkü münâfıkların ağlaması, kalpten ve içten  değil, sâdece baştaki gözden gelir." buyurdu.Bir arefe günü Arafat'ta vakfe yaptı. Öğleden akşama kadar ağladı. Hem  de günâhları düşünüp; "Şu günde bağışlanmış olsa bile vah yaptığım  çirkin işlere, vah günâhlarıma." deyip dururdu.Kendisinden kötü âlimlerden soruldu. Buyurdu ki: "Ümmetlerin herbiri,  Rahmânın yolu üzerine oturmuş kötü âlimler yüzünden helâk olurlar. Onlar  habis amelleri ile Allahü teâlânın yolunu kesmiş, insanlara engel olmuş  olurlar."Ona; "Şeytan insanı ne ile tuzağa düşürür?" dediler. O; "İblis, üç  şeyden biri ile âdemoğlunu tuzağına düşürür. Birincisi kendini  beğenmesi, ikincisi amelini gözünde büyütmesi, üçüncüsü günahlarını  unutmasıdır."İbâdetlerin, farzlarına, vâciplerine ve sünnetlerine uygun olarak yerine  getirilmesini söylerdi. Bu hususta; "Kulun amelini güzelce edâ etmesi  kadar şeytanın belini kıran bir şey yoktur. Zîrâ Allahü teâlâ meâlen; "Hanginizin daha güzel amel edeceğini imtihan etmek için..." (Mülk  sûresi: 2) buyurdu. Kul, kırk yaşına bastığı zaman bütün isyân ve  günahlardan tövbe etmezse, şeytan onun alnını sığar durur ve; "Felah ve  kurtuluştan uzak kalan bir yüze feda olayım." der." buyurdu.İnsanları haram ve şüphelilerden sakındırırdı. Bu hususta; "Sakın  şüpheli bir şeyle Mekke yoluna koyulayım demeyiniz. Biliniz ki haram ve  şüpheli şeylerden bir dirhemin altıda biri kadar bir hakkı sâhibine iâde  etmek, içinde şüpheli kazanç bulunan malla yapılacak beş yüz nâfile  hacdan Allah yanında daha kıymetlidir." buyurdu.Bir gün sevdiklerine şu hikmetli sözleri söyledi: "Azarlaması çok olanın  arkadaşı az olur. Kim fâcir, zâlim kimseye yardım ederse, onu günahlara  karşı kamçılamış olur. Kim alçak kişiden meded umarsa, kendisine ihânet  etmiş olur. Kim ilmiyle âmil olmayandan ilim öğrenmek isterse,  câhilliğini arttırmış olur. Kim ahmak adama ilim öğretmeye çalışırsa,  şüphesiz ömrünü faydasız bir şeyle geçirmiş olur. Kim nanköre iyilik  ederse, nîmeti zâyi etmiş olur." buyurdu.Bir zaman mücâhidler savaşa gitmek istediklerinde ona uğrayıp duâ  istediler. O; "Ey Allah yolunda cihâda çıkanlar! Günahlarınızdan tövbe  ediniz.Çünkü bu elinizdeki kılıçlardan daha çok size siper olur."  buyurdu.Ona; "Ey Allah'ın veli kulu! Kişinin estağfirullah demesinin mânâsı  nedir?" diye sordular. O; "Yâ Rabbî! Beni günahlarımın yükünden kurtar  demektir." buyurdu.Dünyâdan ve dünyâ malından nefret ederdi. Bu sebeple; "Dünyâ bütün her  şeyiyle bana arz olunsa, hiç düşünmeden rahat ve kolay bir şekilde  dünyânın murdarlığına hükmederim." buyurdu.Birisi ona; "Nasıl sabahladın?" diye sordu. O; "Hayır üzere sabahladım."  dedi. Adam tekrar; "Nasılsın?" dedi. Fudayl hazretleri; "Hangi hâlimi  soruyorsun? Dünyevî hâlimi soruyorsan, dünyâ bize meyletti de biz onun  bütün yollarını geçtik. Âhireti soruyorsan, günâhı çok, ameli az, ömrü  tükenmek üzere, âhirete ve ölüme hazırlığı olmayan birinin hâli nasıl  olur ki!" diye cevap verdi.Fudayl bin İyâd hazretleri üzüntülü birini gördü ona; "Senin için Allahü  teâlânın dediğinden başka bir şeyin olmasından mı korkuyorsun?" dedi.  O; "Hayır efendim." dedi. Bunun üzerine; "Öyleyse neye üzülüyorsun?  Dünyâ insanı kendine kul yapmadıkça veya insan dünyâya kul olmadıkça yol  kolaydır." buyurdu.Lânet etmekten sakındırırdı. "Her kim bir binek ve yük hayvanına, lânet  olsun, derse, o hayvan (hâl diliyle) der ki: Âmin, lâkin yüceAllah'a  hangimiz daha fazla âsi ise, lânet onun üzerine olsun!" der buyurdu.Hikmetli sözlerinden bir kısmı da şöyledir:"Yüce Allah'ı seviyor musun?" diye sana sorsalar, sükût et. Zîrâ eğer,  hayır, dersen kâfir olursun. Evet, dersen, hareketlerin O'nu sevenlerin  hareketlerine benzememektedir. Onun için sahtekâr olursun.""Allah'ın öyle kulları vardır ki, Allah'ın azametinden kalpleri parça  parça olur, sonra biter; yine pârelenip tekrar biter. Ve bu hâl  yaşadıkları müddetçe devam eder. Kulun, azâmet-i ilâhiye karşısındaki  korku ve saygısı, ilâhî mârifetten nasîbi mikdarında olur!""Kim, din kardeşi için diliyle sevgi ve hulûs gösterir de içinden ona  düşmanlık ve kin beslerse, Allah ona lânet eder, dilsiz yapar ve kalp  gözünü köreltir.""Rızâ hâlindeki kişinin dostluğuna inanmam, kızdırdığım bu kişinin gazab hâlindeki dostluğuna inanırım.""Hakka boyun eğ, hakkı tâkib et, kim söylerse söylesin hakkı kabûl et.""Her şeyin bir zekâtı vardır, aklın zekâtı da uzun uzadıya hüzünlenmek  ve derin derin düşünmektir. Bu yüzdendir ki, Resûlullah efendimizin  hüznü aralıksız ve kesintisizdi.""Amellerin en iyisi, en gizli yapılanıdır.""Allah korkusu, dilin lüzumsuz şey söylemesine mâni olur. Allahü teâlâdan korkanın dili söylemez olur.""Allahü teâlâdan korkandan, her şey korkar olur. Allah'tan korkmayan, her şeyden korkar.""Tevekkül, Allahü teâlâdan başkasına güvenmemek ve O'ndan başkasından korkmamaktır.""Akıllılarla kavga etmek, akılsızlarla oturup tatlı yemekten kolaydır.""Bir kimsenin kalbine Allah korkusu yerleşti mi, dilinde işe yaramaz bir  söz bulunmaz. Bu korku dünyâ sevgisini ve arzusunu yakar, dünyâya  rağbet etme hâlini gönülden dışarı atar.""Her kim dünyâyı dost edinse, iki cihânın şerrini, kötülüğünü başına  alır. Zîrâ iki cihânın saâdeti dünyâyı sevmemekte, felâketi de dünyâyı  sevip tapmaktadır.""İnsanın, yanında bulunanlarla tatlı tatlı sohbet etmesi, onlara güzel  ahlâk ile davranması, geceleri sabaha kadar ibâdet ile, gündüzleri hep  oruçlu geçirmesinden hayırlıdır.""Duâmın kabûl olacağını bilsem, yalnız devlet başkanı için duâ ederdim.  Çünkü, devlet başkanı iyi olursa, şehirler ve insanlar kötülüklerden ve  belâlardan emin olur."Fudayl bin İyâd hazretleri talebelerinden birinin vefâtı yaklaşınca,  onun yanına giderek Yâsîn-i şerîf okumaya başladı. Talebe; "Ey hocam!  Bunu bana okuma." deyince, Fudayl hazretleri sustu. Sonra o talebeye  kelime-i tevhîdi telkîn etti.Talebe; "Ben o mübârek sözü söyleyemiyorum.  Çünkü ondan uzağım." dedi ve vefât etti. Fudayl bin İyâd hazretleri  evine dönerek evden çıkmaksızın bir müddet mahzûn oldu, ağladı. Sonra  rüyâsında talebeyi Cehennem'e götürürlerken gördü ve; "Ey oğul! Sen  talebelerimin en iyilerindendin. Neden Allahü teâlâ senden mârifet  nûrunu aldı?" diye sordu. Talebe; "Üç şey sebebiyle Allahü teâlâ benden  mârifet nûrunu aldı. Birincisi, nemîme. Çünkü ben size başka,  arkadaşlarıma başka söyler, söz taşırdım. İkincisi hased. Ben  arkadaşlarıma hased ederdim. Üçüncüsü, içki. Bir defâsında  hastalanmıştım. Hastalığımı tedâvî ettirmek için hekîme gittim. Hekim  bana; "Her sene bir kadeh şarap içeceksin, yoksa iyi olmazsın." dedi.  Ben de böylece alışıp gittim." dedi.Âhirette hesaba çekilmekten çok korkardı. Bu hususta; "İsmâil ve Îsâ  aleyhisselâm gibi sâdıkların sadâkatından sorguya çekildikleri zaman,  bizim gibi kâziblerin, yalancıların hâli nice olur?" derdi.Fudayl bin İyâd hazretlerinin yazdığı en önemli eseri Hicâb-ül-Aktâr kitabı olupParis'tedir.YAHÛDÎYİ MÜSLÜMAN YAPAN TÖVBEFudayl bin İyâd tövbesinden önce, hangi kervandan bir mal gasbetmişse,  onların üzerine o kâfiledekilerin isimlerini yazar ve mallarını  saklardı. Tövbe ettikten sonra o malları sâhiplerine götürüp helallaştı  ve affını diledi.Yalnız Ebîverd şehrinde bir yahûdî hakkını helâl etmiyordu. Hiçbir  teklifi de kabûl etmiyor, Fudayl bin İyâd'ı zor durumda bırakmak için  olmayacak şartlar ileri sürüyordu. Ona; "Eğer hakkımı helâl etmemi  istiyorsan, filân yerde kayalık bir tepe var. O tepeyi kazarak oradan  kaldır. Oralar dümdüz olsun!" dedi.Fudayl bin İyâd hakkını helâl ettirmek için buna râzı oldu ve kazmaya  başladı. Hazret-i Fudayl'ın bu gayreti sebebiyle Allahü teâlânın  ihsânıyla, bir seher vakti rüzgâr çıktı ve orayı dümdüz etti. Yahûdî  bunu görünce hayretten dona kaldı. Bu sefer de; "Benden aldığın malımı  iâde etmedikçe hakkımı helal etmeyeceğim." diye yemin etmiştim. Benim  yastığımın altında altınlar var. Sana hakkımı helâl edebilmem için  oradan altınları alıp bana vermen lâzım." dedi. Yahûdî yastığın altına  çakıl taşları koymuştu. Fudayl elini yastığın altına soktu. Allahü  teâlânın izniyle, çakıl taşları altın olmuştu. Bir avuç altını yahûdîye  verdi. Yahûdî hayret içindeydi. "Sana hakkımı helâl etmeden önce bana  İslâmı anlat!" dedi. Fudayl; "Bu ne haldir?" diye sorunca yahûdî şöyle  anlattı: "Ben Tevrat'ta; "Tövbesinde sâdık ve samîmî olanın elinde çakıl  taşları altın olur." diye okudum. Aslında yastığın altında çakıl  taşları vardı ve ben seni imtihân için öyle söylemiştim. Elinde, çakıl  taşlarının altın olduğunu görünce anladım ki, senin dînin haktır ve  tövbende sâdıksın." dedi ve îmân edip, müslüman oldu.ASIL BAKILACAK ŞEYFudayl bin İyâd hazretlerinin yanında birisinden sitâyişle bahsettiler;  "O zât ağzına helva koymaz." dediler. Bunun üzerine Fudayl hazretleri;  "Helva yemeyi bırakmak bir mürüvvet mi sanki? Siz onun akrabâsını  gözetip gözetmediğine, öfkesini yenip yenmediğine, komşularına, dul  kalmış kadınlara ve yetimlere karşı nasıl davrandığına bakınız. Din  kardeşleri ile arkadaşlarına karşı huy ve edebi nedir? İşte hükmünüzü  verirken asıl bunlara dikkat edin." buyurdu.HAYIRLI VASİYYETFudayl bin İyâd hazretlerinin iki kızı vardı. Vefâtı yaklaşınca hanımına  şöyle vasiyet etti: "Vefâtımdan sonra iki kızımı al ve Ebû Kubeys  Tepesine çık. Ellerini açarak şöyle niyazda bulun: Yâ Rabbî! Fudayl bana  vasiyetinde dedi ki: "Ben hayatta iken bu iki emânete gücümün yettiği  kadar baktım. Ama ben ölüp de kabre girdikten sonra bu emânetleri sana  iâde ettim."Fudayl bin İyâd hazretleri vefât edip, defn işleri tamamlandıktan sonra,  hanımı vasiyeti yerine getirmek üzere bildirilen yere kızlarını götürdü  ve bildirdiği gibi duâ edip çok ağladı. Bu sırada Yemen hükümdârı,  yanında iki delikanlı oğlu ile beraber oradan geçiyordu. Hanımların  ağlayıp sızladıklarını görünce, yanlarına gidip; "Bu hal nedir!" diye  sordu. Hanım hâdiseyi anlatınca, Yemen hükümdârı dedi ki: "Bu kızları,  her biri için bin altın mehir ile oğullarıma nikâhlıyalım." Fudayl bin  İyâd'ın hanımı; "Râzıyım." dedi. Kızların ve oğulların da rızâsı alındı.  Hep berâber Yemen'e gittiler. İleri gelenler toplandı ve nikâhları  kıyıldı, düğün yapıldı.1) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; (49. Baskı) s.10782) Risâle-i Kuşeyrî; s.52, 57, 58, 59, 2983) Nefehât-ül-Üns; s.914) Tabakât-ül-Kübrâ; c.1, s.685) Tezkiret-ül-Evliyâ; s.566) Eshâb-ı Kirâm; s.3407) Câmiu Kerâmât-il-Evliyâ; c.2, s.2358) Tabakât-üs-Sûfiyye; s.69) Hilyet-ül-Evliyâ; c.8, s.8410) Vefeyât-ül-A'yân; c.4, s.4711) Şezerât-üz-Zeheb; c.1, s.31612) Sıfat-us-Safve; c.2, s.15913) Rehber Ansiklopedisi; c.6, s.93, 9414) Hadîkât-ül-Evliyâ; s.19615) Firdevs-il-Mürşidiyye; s.49, 142, 27116) Tabakât-ı Ensârî; s.2817) Ravd-ül-Fâik; s.19, 14218) Ravd-ür-Reyyâhîn; s.32, 12419) Tabakât-ül-Evliyâ; s.26620) Fudayl bin İyâd; (Abdülhakîm Mahmûd, Kâhire-1972)21) Müsâmeret-ül-Ahyâr; c.1, s.19122) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c.2, s.177 </blockquote>

Adı

İnsan doğrulaması: Peygamber Efendimiz a.s.v.'ın kabri nerededir? (Sadece şehir adını küçük harfler ile giriniz)