JavaScript devre dışı. Daha iyi bir deneyim için, önce lütfen tarayıcınızda JavaScript'i etkinleştirin.

Konuya cevap cer

Mesaj: <blockquote data-quote="mihrimah" data-source="post: 218887" data-attributes="member: 656"> Ümmet-i Muhammed’in bir isminin de  “Hammadûn ümmeti” olduğu ifade ediliyor. Burada şükrün değil de hamdin  kullanılmasının hikmetini ve “hammadûn” kelimesinden kastedilen  mânâların neler olduğunu lütfeder misiniz? Cevap: “Hamd”in şükür mânâsına geldiği  yerler olsa da bu iki mefhumun birbirinden ayrıldığı noktaların  bulunduğu erbabınca bilinen bir husustur. O zaman öncelikle kavramların  ıstılahî çerçevesini ortaya koyarak aradaki mânâ farklılıklarını tespit  etmeye çalışalım.  Hamd; Allah’ın (celle celâluhu) bize gelip ulaşan ve aynı  zamanda bize gelip ulaşabilecek potansiyel nimetlerinin hepsine şükürle  mukabele etmenin yanı sıra; bütün iyilik ve güzelliklerin gerçek sahibi,  biricik kaynağı ve dolayısıyla hamd edilmeye layık yegâne Zât, O (celle  celâluhu) olduğu için vazife, sorumluluk ve kulluğumuzun bir gereği  olarak O’na karşı hamd ü senada bulunmak demektir. “Hamd”de, ihsan ve  nimetlerin bize ulaşıp ulaşmaması önemli değildir. Önemli olan O Zât’ın  böyle bir hamde şâyeste olmasıdır. Evet hamd, Cenâb-ı Allah’ın ihsan ve  lütufları karşısında minnet ve şükranla yerlere yüz sürmenin ifadesi  olduğu gibi, aynı zamanda, acz ü fakrımızı idrak içinde Mutlak Cemal ve  Kemal Sahibi Zât karşısında hayret ve hayranlıkla secdeye kapanmak  anlamını da ihtiva etmektedir.  Şükür ise, Cenâb-ı Hakk’ın ister doğrudan doğruya, isterse  başkalarını vesile kılarak bize bahşettiği duyup tattığımız, tadıp idrak  ettiğimiz nimetlere karşı, kalbî, kavlî, fiilî ve hâlî mukabelede  bulunmaya denir. Bir başka ifadeyle şükür; O’nun lütuf ve ihsanları  karşısında memnuniyet ve minnettarlıkla iki büklüm olma, sevgi ve alâka  ile O’na yönelme, dille bunları itiraf edip tavır ve davranışlarla bütün  bu mazhariyetlerin gereğini ortaya koyma demektir. Görüldüğü üzere  şükür, ihsan edilen nimetlere mukabil yapılan bir teşekkürdür. Hamd ise,  “Allah, Allah olduğu için” O’na karşı arz-ı şükran ve senada bulunmak  demektir. Dolayısıyla biz, “Allah, Allah olduğu için” O’na karşı hamd  vazifesiyle serfirazız. Evet hamd O’nun hakkı, bizim de vazifemizdir.  Başka bir ifadeyle; hamd Allah’a (celle celâluhu) müstahak, bize ise  vaciptir.  Şimdi bu tarifleri esas alarak sualinizin birinci kısmına dönecek  olursak şunu söyleyebiliriz: Allahu a’lem, Peygamber Efendimiz  (sallallâhu aleyhi ve sellem), bir mânâda şükrü de içine aldığı ve daha  geniş ve daha cami’ mânâsı olduğu için “hamd”le ümmetini tavsif etmeyi  tercih buyurmuş; buyurmuş ve nazarları hamd makamına çevirerek ümmetine,  hammadûndan (durmadan, sürekli hamd edenler) olmayı hedef göstermiştir.   Hamd ve Efendimiz’in (Sallallâhu Aleyhi ve Sellem) İsimleri Bilindiği üzere Peygamber Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem)  yüz mübarek isminin arasında daha ziyade dört tanesi meşhur olmuştur.  Bunlar; “Ahmed, Mahmud, Muhammed ve Mustafa”dır (sallallâhu aleyhi ve  sellem). Mustafa; saf, dupduru ve katışıksız olmayı  ifade eder. Bu mübarek ismin mahiyetinde safvet ve duruluğun, O’nun  tabiatının bir derinliği ve bir gereği hâline gelme mânâsı vardır. Çünkü  Safiyyullah isminin mazharı Hazreti Âdem’le başlayan safvet sürecinin  tabiata mâl olması, tabiatın bir derinliği hâline gelmesi ancak  Efendimiz’le (sallallâhu aleyhi ve sellem) mümkün olmuş, ulaşılabilecek  en son noktaya ulaşmıştır. Bu sebeple denilebilir ki safvet meselesi  Hazreti Âdem’den Efendimiz’e kadar sanki arına arına, durula durula  gelmiş; gelmiş ve Nebiler Serveri’ne (aleyhi ekmelüttehâyâ) ad ve unvan  olmuştur.  Efendimiz’in diğer mübarek üç ismi olan “Ahmed”, “Muhammed” ve  “Mahmud” kelimeleri ise “hamd” kökünden gelmektedir. Bilindiği gibi ilk  iki isim Kur’ân’da zikredilirken, “Mahmud” kelimesi Efendimiz’in ismi  olarak Kur’ân’da yer almaz. Ahmed ism-i şerifi, taayyün-ü evvel  hakikatiyle irtibatlıdır. Çünkü O; varlığın özü, usâresi, kâinatın  mebdei, hilkat ağacının çekirdeğidir. Evet, أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ نُورِي – Allah’ın en evvel var ettiği, benim nurumdur.”  (el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ 1/311-312) beyan-ı nebevîsinin de işaret  buyurduğu gibi O’nun taayyünü bütün varlığın ilki ve öncüsüdür. İlm-i  ilâhide ilk icmali belirlenen, ortaya çıkan hakikat O’nun nurudur. İşte  ziyası vücudundan evvel dillere destan olan Efendiler Efendisi’nin  dünyayı teşriflerinden önceki unvanı Ahmed’dir (aleyhissalâtü vesselâmü  milelardi vessemâ) ve bu hakikat de hakikat-ı Ahmediye’dir. Bu sebeple  O, Kur’ân’da da geçtiği üzere, Hazreti İsa (aleyhisselam) tarafından,  “Ahmed” ismiyle müjdelenmiştir.  Muhammed nam-ı celili ise yerde gökte  herkesin kendisine saygı duyduğu, medh u senada bulunduğu zat mânâsında,  Resûl-i Ekrem’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) peygamberliği, mesaj ve  misyonuyla alâkalı ismidir. Başka bir ifadeyle Allah Resûlü’nün  (aleyhissalâtü vesselam) “Muhammed” ismiyle insanlık âlemine nüzulüdür  ki, bu bizim adımıza şereflerin en büyüğü, O’nun adına bir tenezzüldür.  Mahmud unvan-ı kerimi ise yerde-gökte  övülüp methedilen, sena edilen zât demektir. Bu azim unvan, Peygamber  Efendimiz’in ismi olarak Kur’ân’da yer almasa da, ezan sonrası  okuduğumuz duada geçtiği üzere Sünnet-i Sahiha’yla sâbit bir ism-i  mübarektir. Makam-ı Mahmud, mutlak mânâda İnsanlığın İftihar Tablosu’na  has, hamîdiyet ve mahmudiyetin bir araya getirildiği ulvî bir makamdır.  Şöyle ki O (sallallâhu aleyhi ve sellem) Cenâb-ı Hakk’a karşı yerine  getirdiği hamdiyle hâmid, gökte ve yerde övülüp medhedilmesiyle de  mahmuddur. Evet O, hamd u şükürle kullukta bulunmuş, kulluk yaptıkça  Cenâb-ı Hak tarafından övülmüş, övüldükçe mütemadiyen kulluk yapmış,  Allah O’nu medih, O da Allah’a hamd etmiş ve neticede övülme ve övgüye  mazhar olma makamına ulaşmıştır.  Görüldüğü üzere Efendimiz’in (aleyhissalâtü vesselam) meşhur olan bu  üç isminin hepsi de hamd kökünden gelmekte, “hamd” masdarı etrafında  dönüp durmaktadır. Hiç şüphesiz bu da, Ümmet-i Muhammed için hamdin ne  derece önemli olduğunu gösteren dikkat çekici bir husustur.  Kur’ân ve Hamd Kur’ân’ın ilk sûresi olan Fatiha Sûresi “ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ–Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a hastır.”  ayetiyle başlamaktadır. Yani biz daha Kur’ân’ı açar açmaz onu okumaya  hamdle başlıyoruz. Sonra Kur’ân’ın yaklaşık olarak rub’u (çeyreği)  geliyor, yine hamdle başlayan bir sûre görüyoruz: “ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَاْلأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ –Hamdolsun gökleri ve yeri yaratan, karanlıkları ve aydınlığı var eden Allah’a.”  (En’âm Sûresi, 6/1). Burada makro âleme dikkatler çekilerek, sema ve  arzdaki nimetler insanın önüne serildikten sonra tekrar mesele hamde  bağlanıp: “ فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ –Âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun ki böylece, zulmedip duran o gürûhun arkası kesildi.” (En’âm Sûresi, 6/45) buyruluyor.  Yine bir rub’u geçerek Kur’ân’ın ortasına geldiğimizde karşımıza Kehf Sûresi çıkıyor ki bu sûrenin de “  الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا –Hamd O Allah’a mahsustur ki kuluna kitabı indirdi ve onun içine tutarsız hiçbir şey koymadı.” (Kehf Sûresi, 18/1) şeklinde hamdle başladığını görüyoruz.   Bir rub’u daha geçtiğimizde ise yine hamdle başlayan Sebe Sûresi ve  onu müteakiben Fatır Sûresi karşımıza çıkıyor. Sebe Sûresi’nde "الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِي الآخِرَةِ –Bütün  hamdler, güzel övgüler gerçek ilah olan Allah’a mahsustur ki göklerde  ve yerde olan her şey O’nundur. Âhirette de hamdler O’na mahsustur.” (Sebe Sûresi, 34/1) diye ifade edilirken Fatır Sûresi’nde; “ الْحَمْدُ  لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلاَئِكَةِ رُسُلاً  أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ –Hamd, gökleri ve yeri yaratan ve melaikeyi iki, üç, dört... kanatlı elçiler yapan Allah’a mahsustur.” (Fatır Sûresi, 35/1) buyuruluyor.  Fatiha ile başlanıp sonra her bir çeyreğe yerleştirilen bu beş sûre  âdeta Kur’ân’ın ruhu gibidir ki, bununla hamdin önemi vurgulanıyor.  Ayrıca sûre başında olmasa da, Kur’ân’ın daha pek çok sûresinde hamdin  yer aldığını, âdeta Kur’ân’ın her tarafına onun serpiştirildiğini  görüyoruz. Sanki bu çok önemli konuda, herhangi bir nisyan olmasın diye  hamd sürekli hatırlatılmaktadır. Özellikle Kur’ân’ı sürekli hatmeden bir  mü’mini düşündüğümüzde, onun sürekli, hamd ile başlayan, dîbâcesi hamd  olan sûrelerle karşılaşacağına ve böylece onda mütemadi bir hamd  duygusunun gelişip güçleneceğine hükmedebiliriz. Evet, zannediyorum  İlâhî Beyan’ın her tarafında “hamd”in hep bir nabız gibi atması ve  devamlı surette onun öneminin vurgulanmasındaki hedef de sinelerimizde  “hamd”in yerleşmesini ve onun tabiatımızın bir derinliği hâline  gelmesini sağlamaktır.  Hayatın Her Karesinde Hamd ü Şükür Allah Resûlü’nün (aleyhissalâtü vesselam) nurlu beyanlarına  bakıldığında, hayatın her safhasında bizim hamd ü şükür ameliyesine  çağrıldığımızı görürüz. Mesela, “ مَنْ لَمْ يَشْكُرِ الْقَلِيلَ لَمْ يَشْكُرِ الْكَثِيرَ وَمَنْ لَمْ يَشْكُرِ النَّاسَ لَمْ يَشْكُرِ اللَّهَ –Aza şükretmeyen çoğa da şükretmez. Halka teşekkürde bulunmayan Allah’a da şükretmez.”  (Tirmizî, Birr 35; Ebu Dâvud, Edeb 12; Ahmed b. Hanbel 6/278, 375)  hadis-i şerifini bu açıdan mülâhazaya alabiliriz. Bu ve benzeri  beyanlardan teşekkür etmeye kendimizi alıştırmamız istendiği  anlaşılmaktadır. Bundan dolayı yapılan en küçük bir iyilik karşısında  dahi ihmal etmeksizin teşekkürde bulunmamız gerekir. Mesela bir bardak  çay ikram edildi hemen teşekkür etmeliyiz. Veya bir tebessümle  karşılaştık, “Kardeşim! Allah razı olsun, şu an böyle bir inşiraha  ihtiyacım vardı.” deyip yine teşekkürlerimizi sunmalıyız. Böylece en  küçük bir centilmenlik karşısında dahi teşekkürde bulunarak onu  tabitamıza mâl etmeliyiz.  Elbette ki bütün nimetlerin hakiki sahibi Allah’tır (celle celâluhu).  Ancak o nimetin bize ulaşmasında vesile kıldığı tablacıyı da  unutmamalıyız. Böyle bir teşekkür onun hakkıdır. Evet, teşekkürü, bir  yönüyle yediğimiz içtiğimiz, tabiî ve beşerî olarak yerine getirdiğimiz  fiiller türünden hayatımıza tatbik edebilirsek, o zaman teşekkür  mevzûunda hiç kusur etmez ve etrafımıza sürekli teşekkürler yağdırır  dururuz. Teşekküre bu ölçüde kendini alıştırmış bir insan da, Mün’im-i  Hakikî’den gelen nimetler karşısında elbette körler-sağırlar gibi  davranmaz, lütuf ve ihsanları çok ciddî bir heyecanla karşılar; karşılar  ve Allah’a şâyeste, Mün’im-i Hakikî’ye yakışır bir mukabelede bulunmaya  çalışır. Onun hayaliyle yaşar, o ufku yakalayabilmek için her fırsatı  değerlendirir ve sürekli minnet ve şükran hisleriyle dolup dolup  boşalır. Hatta kalb ve zihnine hutûr eden güzel tahayyül ve  tasavvurların bile teşekkür isteyeceği mülâhazasıyla hareket eder,  hayatını hamd ve şükür ekseninde örgüler.  Hamd Sancağı Peygamber Efendimiz (aleyhisselatü vesselam) bir hadis-i şeriflerinde; “Ben,  Hazreti Âdem evladının efendisiyim, bunda fahr yok. Kıyamet günü elimde  ‘Hamd Sancağı’ bulunacak, bu da bir fahr değildir. O gün gerek Hazreti  Âdem, gerek diğer bütün Peygamberler benim sancağımın altına  sığınacaklardır.” (Tirmizî, Menakıb, 1) buyurarak Livau’l-hamd’in  kendisine verileceğini ifade etmiştir. Livau’l-hamd’e; hamd bayrağı,  hamd sancağı denilebileceği gibi, hamd alemi de denilebilir. Çünkü alem,  bir alamet ve emâre demektir ki, bayrak ve sancaktan daha öte bir mânâ  ifade eder.  Dünyada Hazreti Ahmed ü Mahmud u Muhammed’in (aleyhi ekmelüttehâyâ  vetteslimât) rehberliğinde olan ümmet-i Muhammed, hayatlarını hamdle  geçirdiklerinden dolayı, ahirette de Livau’l-hamd’le şerefyâb  olacaklardır. Çünkü insan hangi yolda yürürse, varacağı istikamet de ona  göre bir yer olacaktır. Bundan dolayı hep hamd etrafında dönüp duran,  hamd güzergâhında yürüyen, sürekli hamd gören, hamd konuşan, hamd  soluklayan, hamdle oturup kalkan kimselerin varacakları yer de  Livau’l-hamd’dir.  Biz her ezan sonunda gökler ötesi sadaya, bu ilahî çağrıya bir  yönüyle hem cevab-ı savap veriyor, hem de Peygamber Efendimiz’e  (aleyhissalâtü vesselam) Makam-ı Mahmud’un verilmesini: “ اَللّهُمَّ  رَبَّ هذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلاَةِ الْقَائِمَةِ آتِ  سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا  مَحْمُوداً الَّذِي وَعَدْتَهُ – Ey bu kâmil davetin ve kılınacak namazın Rabbi olan Allahım!  Efendimiz Hazreti Muhammed’e (sallallâhu aleyhi ve sellem) “vesîle”yi  (en büyük kurbet makamı), Cennet’e ve ötesine ulaşmayı lütfet ve O’nu,  kendisine vaadettiğin Makam-ı Mahmud’a ulaştır.” duasıyla bir kez daha dile getiriyoruz Livau’l-hamd, Makam-ı Mahmud makamıdır. Ömrünü hep hamdle geçiren,  hayatını Allah’a hamd ü sena etmekle yoğuran, kavlî, fiilî ve halî  sürekli hamdle oturup hamdle kalkan insanlar orada da Makam-ı Mahmud’un  etrafında toplanacaklardır. Livau’l-hamd orada nasıl tecelli edecek, ne  şekilde bir teveccüh-ü ilâhînin unvanı ve vesilesi olacak bunu şu an  kestirebilmemiz mümkün değildir. İşte beşer tasavvurunu aşkın, keyfiyeti  meçhul böyle bir ilahî teveccüh her ne ise, ümmet-i Hammadûn, hamd  vesilesiyle o ilahi teveccühden istifade edebilecektir.  Hammadûn Ümmeti Kur’ân-ı Kerim hamde bu kadar önem veriyor, Peygamber Efendimiz’in  (aleyhissalâtü vesselam) nam-ı celili “hamd” kökünden geliyor, ahirette  buluşma noktası ve varacağımız yer olarak hamd otağı gösteriliyor ve  bütün bunlarla birlikte ümmet de, “Ümmet-i Hammadûn” (Hilyetü’l-Evliya,  5/386; Hasaisü’l-Kübra, 1/20) olarak tavsif buyuruluyor. Ancak  zannediyorum bu beyan-ı nebevîyi hem bir müjde ama aynı zamanda hem de  bir gaye-i hayal, bir hedef olarak okuyup anlamamız gerekiyor. Şöyle ki,  bilindiği üzere “hammad” kipi mübalağa sigasıdır. Yani şuur ve  derinliğine inmeden, ara sıra “hamd”i hatırlayan ve sadece lafzî olarak  “el-hamdülillah” deyip geçen kimseler için bu siga kullanılmaz. Hammadûn  ümmeti öyle hamde kilitlenmiş insanlardır ki, Efendimiz’in  (aleyhisselatü vesselam) dualarında da geçtiği üzere onlar yatıp  kalkarken hep “el-hamdülillah” der, oturur kalkar Allah’a hamd eder,  hamdle nefes alır verir ve ömürlerini derin bir şuur ve idrak içinde  hamd atkısı üzerinde örgülerler. İşte bu seviyedeki bir hamdin ümmetin  bütün fertlerinde bulunduğunu söyleyemiz; ancak umumî mânâda bu ümmetin  hammadûn potansiyeli taşıdığı müjdesini de mezkûr beyan-ı nebevîden  istihrac edebiliriz.   O zaman bize düşen bilkuvve mazhar bulunduğumuz hamd duygu ve  düşüncesini hayatımıza taşıma ve hammadûn ufkunu yakalama gayreti içinde  olmaktır. Hani bir âyet-i kerimede; “ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ – Zinhar Müslüman olarak ölmenin dışında başka türlü ölmeyin!”  (Âl-i İmran Sûresi, 3/102) buyuruluyor. Müslüman olarak ölmek bizim  elimizde olmadığı halde “Müslüman olarak ölün!” ifadesi, hiç şüphesiz  düşünüp akledenler için önemli birçok mânâ ve mesajı muhtevidir. İşte bu  mânâ ve mesajlardan birisi de şudur: Ey iman edenler! Eğer siz  Müslümanca yaşıyor, vahyin işaret buyurduğu istikamette hayatınızı  örgülüyor, bu uğurda “Aman ya Rabbi ayaklarımızı kaydırma!” endişesiyle  tir tir titriyor, her gün en az kırk defa “Allahım! Vaad ettiğin doğru  yoldan bizi ayırma!” diyerek yalvarıp yakarıyor ve hâsılı o yola ait  hususiyetler her neyi gerektiriyorsa ona riayet ediyorsanız Cenâb-ı  Hakk’ın engin rahmeti, inayet ve lütfuyla Müslüman olarak ölürsünüz. Bu  açıdan zikredilen âyet-i kerimede sonucun zikredilmesi suretiyle sebebin  hatırlatılıp nazara verildiğini müşâhede etmekteyiz.  İşte “hammadûn ümmeti” beyanına da böyle bir perspektiften  bakabiliriz. Yani biz, bu dünyada, bize ulaşan-ulaşmayan bütün nimetleri  ruh ve vicdanımızda duymaya çalışır, onlar karşısında iki büklüm olur,  “hamd”le gözümüzü açar kapar, hamdle nefes alır verir ve sürekli artan  bir hamd ü şükran duygusuyla hayatımızı dolu dolu geçirirsek, ötede de  Makam-ı Mahmud Sahibi’nin (aleyhisselatü vesselam) vesayetinde, Hamd  Sancağı’nın gölgesi altında “hammadûn ümmeti”nin bir ferdi olarak  tali’imize tebessümler yağdırırız. Rabbim hepimizi bu müjde ve  mazhariyete erenlerden eylesin! Âmîn! M.Fethullah GÜLEN</blockquote>

Adı

İnsan doğrulaması: Peygamber Efendimiz a.s.v.'ın kabri nerededir? (Sadece şehir adını küçük harfler ile giriniz)