JavaScript devre dışı. Daha iyi bir deneyim için, önce lütfen tarayıcınızda JavaScript'i etkinleştirin.

Konuya cevap cer

Mesaj: <blockquote data-quote="NuruAhsen" data-source="post: 188763" data-attributes="member: 857">İşarî mânâ, bir kelamın doğrudan değil, işaret olarak ince anlamlar  taşımasıdır.    Mesela, katıldığı toplantıdan erken dönen birine,  “Niçin erken döndüğü” sorulduğunda “Hava soğuktu, fazla kalamadım” dese  bununla hem maddi havanın soğukluğunu nazara verebilir, hem de  toplantıdaki uygunsuz ortama dikkat çekebilir.    Fıkıh âlimleri  kıyas yoluyla bazı neticelere varırlar. İşari tefsir mensupları da  istihrac ettikleri manalarla ibret alırlar. Mesela, “Ona (Kur’an’a)  ancak tertemiz olanlar dokunabilir” (Vakıa, 79) ayeti için “Nasıl ki  Kur’an’a ancak temiz beden dokunabilir. Onun gibi, Kur’an’ın manalarını  da ancak müttaki insanların temiz kalbleri zevkedebilir” sonucuna  ulaşmak güzel bir işarî manadır. Keza, “İçinde köpek ve cünüp bulunan  eve melekler girmez.” (Ebu Davud, Taharet, 89) hadisinden “kibir ve  hasedle kirlenmiş kalbe de iman hakikatlerinin feyzi girmez” sonucuna  varmak isabetli bir yorumdur.    Kur’ân-ı Kerim, anlaşılmak ve amel  olunmak için geldiğini açıkça bildirmektedir. “Biz, Kur’ân’ı anlaşılıp  öğüt alınması için kolaylaştırdık. Öğüt alan yok mudur?” (Kamer, 54/17,  22, 32, 40) Bu itibarla, nüzûle başlamasıyla birlikte anlaşılması için  çalışmalara da başlanmış; bu yöndeki faaliyetler, ilk zamanlarda  “te’vil”, daha sonra genellikle “tefsir” adıyla anılmıştır. İlk müfessir  ve semavî nasslara en uygun yorumlar getiren Hz. Peygamber’e ve vahiy  atmosferini yaşamaya mazhar olan sahabeye dayanan rivâyet ağırlıklı  tefsire, sonraları çoğunlukla bu rivâyetlere aykırı düşmeyecek şekilde  akıl, tefekkür ve her sahada gelişen ilimlerin daha bariz bir tarzda  devreye girmesiyle dirâyet tefsiri katılmıştır. Böylece, içtimaî tefsir,  lügavî tefsir, edebi, hukuki, fenni ve daha başka tefsir çeşitleri  ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, usûl bakımından daha farklı ve daha  hususi bir bakış açısını yansıtan işarî tefsir adı verilen çalışmalar da  yapılmıştır. Bu faaliyetler, kesintisiz devam etmektedir. Gazzalî’nin  deyişiyle bu durum, “Kur’ân’ın kıyısız bir umman” (Cevâhiru’l-Kur’an,  15) olduğunun bir göstergesidir.    Klâsik kaynaklarımızda işarî  tefsir geniş bir alana şamil olarak görülmektedir. (Suyutî, Itkan,  4/225) Sonraları bu tefsir, sûfî veya tasavvufî tefsir olarak görünmeye  başlamıştır. Konu ile ilgili kaynakları incelediğimizde, işâri tefsirin,  tasavvufî tefsire münhasır olmayıp, tasavvufî tefsiri de içine alan  daha kapsamlı bir faaliyet olduğunu görüyoruz.    İşarî tefsire  delâlet eden birçok âyet vardır. Yusuf (a.s.), hâdiseleri ve rüyaları  tabir ilmini Allah’ın kendisine öğrettiğini ifade eder (Yusuf, 12/37).  Gözlerini kaybeden babasının gözlerinin kendi gömleği ile açılacağını  bildirmesi ve dediği gibi olması (Yusuf, 12/93-96) yine bu ilmin  cümlesindendir. Onun bu ilmi kesinlik bildirir.1     Hz. Yakub’un,  Filistin’den, Mısır’da bulunan oğlu Yusuf’un kokusunu almasını imkânsız  görenlere: “Allah’tan aldığım ilimle ben sizin bilmediğinizi bilirim”  (Yusuf, 12/96) dediğini öğreniyoruz. Bu âyet ve özellikle Kehf Sûresi  78-82. âyetlerinde, Hızır’ın, Hz. Musa’ya verilenden başka bir bilgiye  sahip olduğunu anlatan kıssa, Allah’ın bazı kullarına lütfettiği bir  kavrayış ve ledünnî bir ilim olduğunu açıkça bildirmektedir. Kehf  Sûresindeki bu kıssa, açık ve tatbikatlı olarak bu âlemde ve hayatta  bilinen ve keşfedilen şeylerin ötesinde bilinmeyen pek çok şey olduğunu  ispatlamaktadır. Ayrıca Kur’ân, işaretten anlamayı açıkça teşvik  etmektedir: “Kesinlikle bunda işaretten anlayanlar için nice ibretler  (âyât) vardır.” (Hıcr, 15/75)    Bediüzzaman Said Nursî, işarî  tefsiri değerlendirirken, zahir gibi bâtın ve mecazda da ifratı  tehlikeli görür: “Her şeyi zahire hamledip zahirîlerin yanlış mezhebini  ortaya çıkarıncaya kadar tefrit etmek ne kadar zararlı ise, her şeye  mecaz gözüyle baktırıp sonunda bâtınîlerin batıl mezhebini sonuç verecek  kadar ifrat sevgisi daha zararlıdır”.2 O, böyle derken, tabiî ki işarî  ve remzî mânâyı reddetmez, bilâkis kabul eder ve bu konuda şu  açıklamaları da yapar: “Bir işle çok uğraşan kimse, genellikle başka  alanlarda bilgisiz olur. Bundan dolayı, maddî alanda fazla yoğrulan,  maneviyatta zayıflar ve sathi olur. Sadece zahirî tefsir ile iktifa eden  Kur’ân’ın derûnî anlamlarına nüfuz edemez ve yaptığı iş noksan kalır.  Sarih mânâ, çoğunlukla bir tanedir ve bellidir. Aksi takdirde bu mânânın  belirlenmesinde âlimlerin büyük çoğunluğunun tasvibi gerekir. Ama sarih  mânânın altında gizli olan işarî ve remzi mânâ böyle değildir. İşarî  mânâ bir bütün olup her çağa mahsus kısımları vardır. Bu açıdan, işarî  mânâ, Kur’ân’ın âyetiyle veya sarahatiyle çelişmek şöyle dursun, bilâkis  O’nun i’caz ve belâgatine hizmet eder. Dolayısıyla, bu nevi işaretlere  itiraza sebep yoktur.”    Bediüzzaman’ın, Âli Imrân Sûresi (3) 64.  âyetindeki “Yâ Ehle’l-Kitâb” ifadesi hakkında şu orijinal tesbiti işarî  tefsire örnek teşkil etmektedir: “Yâ ehle’l-Kitâb lafzı, Ya  ehle’l-Mekteb mânâsını dahi tazammun eder”.3 Onun, kezâ Bakara  Sûresi’nin ilk âyeti hakkında, “Elif Lâm Mîm lisân-ı hâliyle hem  muarazaya meydan okur, hem mu’ciz olduğunu ilân eder” 4 yönündeki  tespiti de bu kabildendir.    Elmalı Hamdi Yazır da şu tesbitleri  yapar: Kur’ân’ın lisanı, lügaz ve muamma gibi remizden ibaret sembolik  bir ifade değildir. Şüphe yok ki nususta asıl olan mâni bir karine  bulunmadıkça zahiri üzere haml olunmaktır. Bununla beraber şu da  muhakkaktır ki Kur’ân’ın Ümmü’l-Kitâb olan muhkemâtının yanında hafî,  müşkil, mücmel ve müteşâbihatı, hakikatı, mecâzı, sarihi, kinâyesi,  istiaresi, temsili, tensisi, imâsı, belâğatinin nükteleri, târizleri,  telmihleri, remizleri de vardır. Bütün bunlarda en vazıh olan mânâ  maksut olmakla beraber müstetbeât-i terâkib (satır arası mânâlar)  denilen ve tâli derecede matlup olan nice ifadeler de vardır. Usûl  ilminde malum olduğu üzere zâhirin zâhir olması aynı zamanda te’vil,  tensis, mecâz ihtimallerini kesmiş olmak lâzım gelmeyeceği cihetle o  zahire münafi ve münakız olmayarak maiyetinde bazı ihtimallerle tâli  derecede birçok işaretlerin anlaşılıp istinbat olunabilmesi, muhkemâtın  vuzuh ve beyânına aykırı olamayacağı gibi, bilâkis lisan arabiy mübîn  olmasının levazımındandır. Bundan dolayı Kur’ân’da hiç bâtın, remiz ve  îmâ yoktur, demek doğru olmaz. Elif Lâm Mîm, Kâf, Nûn gibi sûre  başlarında gelen harfler ne sûrette tefsir edilirse edilsin remzî  olmaktan hâli denemez. Fakat Kur’ân, O’nu gereği gibi düşünmüyorlar mı?  Eğer Kur’ân Allah’tan başkasına ait olsaydı, elbette içinde birçok  tutarsızlıklar bulurlardı esası üzere çelişkiden beri, son derecede  beliğ bir kelâm olduğu için, zâhiri ve bâtını arasında aykırılık ve  çelişkiden münezzehtir. Haddi aşmamak şartıyla ondan zaman zaman vehbî  ve zevkî olarak alınan tulûât ve ilhamlara nihayet tasavvur olunamaz.”5  Şihab’ın dediği gibi bu kabil gizli işaretlerin Kur’ân’ın  mu’cizelerinden olması uzak bir ihtimal olarak görülemez.6.     Maamafih müteşabihat vadisi demek olan bu gibi nüktelerden muhkemata  aykırı mânâlar çıkartmağa kalkışmak, Hurufilik sapıklığıyla Bâtınîlik  karanlığına sürüklenmek demek olacağı, bunun ise Kur’ân’ın zulmetten  nûra götüren açık beyanına aykırı olduğu şüphesiz olmakla beraber  muhkemata aykırı olmayarak sezilen, duyulan parıltılar, ışıklar, ince  ince irfanları, zevkleri okşayan remizler, îmâlar, kâlden ziyade hâle  ait olan ve ehlinden başkasına örtüsünü açmayan hârikalar da ne kadar  incelense o kadar faydalı, o kadar güzel olur. Meselâ Kur’ân’ın başı  besmelenin (bâ)sı ile başladığı, sonu da ‘nâs’ın ‘sîn’i ile son bulduğu  düşünülünce, bunun ‘bes’, yani yetişir, kâfi, işte o kadar demek gibi  olduğu, bunun da ‘Biz Kitap’ta hiçbir şeyi eksik bırakmamışızdır. Sonra,  Rab’lerinin huzurunda toplanacaklardır’ (En’âm: 6/38) muhkem mefhûmuna  uygun olarak Kur’ân’ın başka bir kitaba, diğer bir delile ihtiyaç  bırakmayacak derecede din esaslarının hepsini içeren, yeterli bir  hidayet rehberi olduğuna bir remiz, yani ‘Kendilerine okunan kitab  (Kur’ân)ı sana indirmemiz onlara yetmedi mi? Şüphesiz inanan bir toplum  için bunda bir rahmet ve öğüt vardır’ (Ankebût: 29/51) muhkem mânâsına  da işaret olması gibi anlayışlar boş değil, hoştur.7    Makbul bir  işarî tefsir için şu dört esasa dikkat çekilmiştir:    1-Kur’an’ın  zahirî manalarına aykırı olmaması.    2-Onu destekleyen şer’i bir delil  olması.    3-Şer’an ve aklen reddedilmemesi.    4-Zahiri mananın  tamamen reddedilip, “Bundan murat ancak bu işarî manadır” denilmemesi.     Konuyu bazı örneklerle açmakta yarar görüyoruz: Allah’ın yardımı ve  fetih geldiğinde insanların bölük bölük Allah’ın dinine gireceklerini  haber veren Nasr Suresi nazil olduğunda, artık Resululllah’ın (asm)  dünyadaki görevinin bitmek üzere olduğunu hisseden Hz. Ömer (ra)  ağlamaya başlar.     Keza, Hz. Peygamber ömrünün sonlarına doğru bir  konuşmasında, “Bir kul dünyada kalmakla Allah’a dönmek hususunda  muhayyer bırakıldı. O, Allah katında olanı seçti” deyince, Hz. Ebubekir  gözyaşlarını tutamaz.8 Hâlbuki aynı hadisi duyan nice insan, o anda Hz.  Ebubekir’in hissettiğini hissetmez.    Hz. Ebubekir, Veda Haccı’nda  nazil olan “Bugün dininizi kemale erdirdim ve size olan nimetimi  tamamladım.”9 ayetini duyunca “Kemalden sonra ancak noksan vardır” der.  Hz. Peygamberin vefatının yaklaştığını hisseder ve ağlar.10    Sonuç  olarak, Bediüzzaman’a göre, “Bir tabakanın mâna-yı işârisinin  külliyetindeki fertlerinin bu asırda tezâhür eden ve münasebeti pek  kuvvetli bir ferdi Risalet-ün-Nur olduğunu, onu okuyan herkes tasdik  eder. Risalet-ün-Nur’un Kur’ân’dan başka me’hazı yok, Kur’ân’dan başka  üstadı yok, Kur’ân’dan başka mercii yoktur. Te’lif olduğu vakit hiçbir  kitab müellifinin yanında bulunmuyordu. Doğrudan doğruya Kur’ân’ın  feyzinden mülhemdir.    İşte Sikke-i Tasdik-i Gaybi adlı risalede  zikredilen otuzüç âyetin bil’ittifak, tekellüfsüz, mânaca ve cifirce  Resail-in-Nur’un başına parmak basmaları ve başta Âyet-in-Nur on  parmakla ona işaret etmesi ve eskidenberi ulema ortasında ve edibler  mabeyninde meşhur bir düstur ve hakikatlı bir medar-ı istihracat ve  hattâ hususî tarihlerde ve mezar taşlarında ediplerin istimal ettikleri  mâruf bir kanun-u ilmî iledir. Eğer o kanuna tasannu karışmazsa,  işâret-i gaybiye olabilir. Eğer sun’î ve kasdî yapılsa, yalnız bir  letâfet, bir zerâfet, bir cezâlet olur.”11    DİPNOTLAR:    1  Taberî, Camiu'l-Beyan, 7/220.    2 Nursi, Muhâkemât, 23.    3  Bediüzzaman, Risale-i Nur Külliyatı, 1/183.    4 Elmalı Hamdi, Hak Dini  Kur’ân Dili, 2/1170.    5 Hak Dini Kur’ân Dili, 8/5614    6 Hak Dini  Kur’ân Dili, 7/4564.    7 Elmalı, Hak Dini, 9/6429; Muhammed Çelik,  İşari Tefsir ve Sahası, Yeni Ümit, Sayı : 62 Ekim - Kasım - Aralık 2003.    8 Buhari, Menakıbu’l- Ensar, 45.    9 Kur’an, Maide, 3.    10 Mahmud  Alusi, Ruh’ul-Ma_ânî, c. I, sh. 7-12.    11 Bediüzzaman Said Nursi,  Sikke-i Tasdik-i Gaybî, sh. 94-95.Ahmet AKGÜNDÜZ</blockquote>

Adı

İnsan doğrulaması: Peygamber Efendimiz a.s.v.'ın kabri nerededir? (Sadece şehir adını küçük harfler ile giriniz)