4. Bölüm – 14. FASIL: Saffan B. Ümeyye ve Başkalarına Hicret Konusunda Bazı Şeyler Söylenmesi

14. FASIL: SAFFAN b. ÜMEYYE ve BAŞKALARINA HİCRET KONUSUNDA BAZI ŞEYLER SÖYLENMESİ

– Saffan b. Ümeyye Mekke’nin yukarı mahallelerinden birinde oturmaktaydı. Kendisine
“Hicret etmeyenin dini yoktur!” dediler. O da

“Gidip bunu Hz. Peygamber’den sormadıkça dönmeyeceğim” diyerek doğruca Medine’ye gitti. Orada Hz. Abbas’ın evine misafir oldu. Sonra da Hz. Peygamber’in huzuruna çıktı. Hz. Peygamber ona

“Ey Ebâ Vehb! Seni buraya getiren şey nedir”. diye sordu Saffan da

“Bana hicret etmeyenin dini olmadığı söylendi. Ben de bunu öğrenmek için size geldim” dedi. Hz. Peygamber: “Ey Ebâ Vehb! Mekke’nin vadilerine dön ve orada kal, hicret etme. Yerlerinizden ayrılmayınız; çünkü artık hicret kesilmiştir. Fakat cihat ve niyet devam etmektedir. Cihada çağrıldığınızda katılmamazlık etmeyiniz” [1] dedi.

– Saffan b. Ümeyye’ye hicret etmeyenlerin helak olacağı şeklinde bir söz söylendi. Bunun üzerine o da bu meseleyi Hz. Peygamber’e sormadıkça başını yıkamayacağına dair Allah’a yemin etti ve sonra da devesine atlayarak Medine’nin yolunu tuttu. Hz. Peygamber’e mescidin kapısında tesadüf etti ve ona

“Ey Allah’ın Resûlü! Bana, hicret etmeyenlerin helak olacağı söylenildi. Ben de Hz. Peygamber’e gidip bu meseleyi sormadan başımı yıkamayacağıma dair yemin ettim” dedi. Hz. Peygamber de şöyle buyurdular:

“Saffan İslâm’ı anlamış ve onu din olarak kabul etmiştir. Fetihten sonra artık hicret kesilmiştir. Ancak cihat ve niyet devam etmektedir. İmam sizi cihada çağırdığında ona derhal icâbet ediniz.” [2]

– Füdeyk, Hz. Peygamber’e gelerek

“Ey Allah’ın Rasûlü! İnsanlar, hicret etmeyen kimselerin helak olacaklarını iddia etmektedirler. Siz bu konuda ne buyuruyorsunuz?” diye sordu. Hz. Peygamber de

“Ey Füdeyk! Namazı kıl, zekatı ver ve kötülüklerden de uzaklaş! Bundan sonra nerede bulunursan bulun muhacir sayılırsın” buyurdular.[3]

– Atâ b. Ebî Rebah şöyle anlatıyor: Ubeyd b. Umeyr el-Leysî ile birlikte Hz. Âişe’yi ziyaret ettik ve ona hicreti sorduk. Âişe validemiz şunları söyledi: “Bugün artık hicret yoktur. İlk başlarda müslümanlar dinlerini fitnelerden korumak için hicret ediyorlar; Allah’a ve Rasûlüne sığınıyorlardı. Bugün ise Allah Teâlâ İslâm’ı gâlip getirmiştir. Şu anda kişi Rabb’ine nerede ibadet etmek istiyorsa oraya gidebilir. Ancak cihat ve niyet bâkîdir.”[4]

_____________________________

[1] Kenz VIII/333 (İbn Asakir ve İbn Abbas’tan); Beyhaki IX/17 /Aynı lafızlarla).
[2] Kenz III/84 (Abdurrezzak, Tavus’tan). Hattabi ve başkaları şöyle demektedirler: “İslam’ın başlangıcında hicret her müslümana farzdı. Çünkü Medine’deki sayıları azdı ve derlenip toparlanmaya ihtiyaçları vardı. Mekke’nin fethinden sonra insanlar grup grup İslam’a girdiler ve böylece de Medine’ye yapılan hicretin farziyeti de ortadan kalkmış oldu. Ancak cihat ve niyet, farziyetini korumaktadır. Bunlar tüm müslümanlar ve özellikle de kafirlerce elegeçirilen İslam ülkelerindeki müslümanlar için hala geçerlidir. Hafız İbn Hacer el-Askalani şunları şöylemektedir: ‘Müslümanlar üzerine Medine’ye hicret etmelerinin farz olmasının nedeni şuydu: O sıralar kafirlerden eziyet gören bazı müslümanların dinlerinden caymaları ihtimali vardı. Ya da en azından dinlerine hakaret ediliyordu. Böyle bir hicret daru’l-küfürde bulunup da gücü yetebilen her müslümana farzdır. Vatanından ayrılarak Medine’ye gitmek şeklindeki hicretin hükmü kalkmıştır. Cihatın hükmü ise hala geçerlidir. Daru’l-küfürden kaçmak, dinini fitnelerden koruyup sağlama almak ve ilim tahsili için yapılan hicretler de farzdır. Ancak bütün bunlarda salih niyetle hareket etmek şarttır”. (Fetih VI/25).
[3] Kenz VIII/331 (Begavi, İbn Mendeh ve Ebu Nuaym, Salih b. Beşir b. Füdeyk’ten); Beyhaki IX/17.
[4] Beyhaki IX/17; Buhari.
Muhammed Yusuf Kandehlevi, Hayatu’s-Sahabe, Akçağ Yayınları: 1/354-355.