Abdülkâdir-i geylânî (k.s.)

[Anonim]

1077’de Hazar denizinin güneybatısındaki Gilân eyaletinde doğdu. Şeceresi Peygamberimizin (a.s.m.) torunu Hz. Hasan’a ulaşır.

Küçük yaşta babasını kaybeden Abdülkâdir-i Geylânî Bağdat’a gitti, devrin meşhur âlimlerinden ilim tahsil etti. Hocası Ebû Saîd’in kendisine tahsis ettiği Bâbülerec’teki medresede hadis, tefsir, kıraat, fıkıh ve nahiv gibi ilimleri okuttu ve vaaz vermeye başladı. Ancak bir süre sonra bütün bunları terk ederek uzlete çekildi, mânevî ilimlere yöneldi. Yirmi beş yıl süren inzivâ hayatından sonra Mekke-i Mükerreme’ye giderek orada birçok talebe yetiştirdi. Tasavvufta en yüksek makamlar olan Gavs-ı Âzam, Ferîd-i Âzam ve Kutb-u Âzam makamlarına yükselerek bu ünvanla anıldı. Tasavvuf ehli “Kendisinden sonra gelen bütün evliyalar makamını ondan alır” der.

1165 yılında vefat etti. Türbesi Bağdat’tadır.

Abdülkâdir-i Geylânî’nin (k.s.) açık havada verdiği vaazlarını dinlemek için binlerce kişinin Bağdat’a geldiği rivayet edilir. Karşılaştığı kimseler onun ilim ve mâneviyatından etkilenirdi.

Abdülkâdir-i Geylânî Hazretleri mutasavvıf olmakla birlikte büyük bir âlimdir. Birçok eser telif etti. Bunlardan bazıları şunlardır:
Fütûhu’l-Gayb, El-Gunye li-Tâlibî Tarîki’l-Hak, Mektûbât.

Bu eserlerden Fütûhu’l-Gayb, Abdülkâdir-i Geylânî’nin (k.s.) sohbet meclislerinde, tekke ve medresede yaptığı konuşmaların, oğlu Abdürrezzâk tarafından derlenmesiyle meydana gelmiştir. Yetmiş sekiz bölüme ayrılır. Abdülkadir-i Geylânî’nin (k. s.) verdiği bilgileri ilham yoluyla doğrudan Allah’tan aldığını ifade etmek için muhtemelen derleyicisi tarafından “Gayb âlemlerinde keşifler” anlamına gelen bu ad verilmiştir.

Fütûhu’l-Gayb’da dünya, zühd, takvâ, fakr, havf ve recâ, rızâ, teslimiyet, müridlik, müşahede, mârifet ve nefis gibi tasavvufun genel konuları, halkın anlayacağı şekilde açık bir üslupla anlatılmıştır.

Eser ilk olarak İstanbul’da (1281) ve Muhammed et-Tâzefî’nin Abdükadir-i Geylânî’nin menkıbelerine dair Kala’idü’l-Cevâhir adlı eserinin kenarında Kahire’de (1317) yayımlanmıştır.

Fütûhu’l-Gayb, İbni Teymiyye ve Abdülhak ed-Dehlevî tarafından şerh edilmiştir. Farsça, Almanca ve İngilizce’ye tercüme edilen eser, Abdülkadir Akçiçek tarafından Gizli Sesler adıyla Türkçeye çevrilmiştir (Ankara, 1962).

[Yazar]

Yazılar