Kişinin ahlakının şekillenmesinde yaşadığı coğrafyanın tesiri var mıdır?

[Anonim]

[h=2][/h][h=3][/h][h=2]Kişinin ahlakının şekillenmesinde yaşadığı coğrafyanın tesiri var mıdır?[/h]
Her yerin mizacı başka bir tarz olduğu için, her şehir kendi ehlini, kendi mizacı gereğince terbiye etmiştir…

Sıcak yerlerin mizacı;

Kendi ehlini kara ve kıvırcık saçlı, hazmı zayıf, bozuşması kuvvetli, rutubeti az, kalbi korkulu, bedeni yumuşak, düşüş ve ihtiyarlığı çabuk etmiştir.

Soğuk yerlerde oturanların mizaçları;

Kendi ehline şecaat ve kuvvet bahşedip, hazımlarını kolay ve rahat kılmıştır. Şu halde soğuk yerler rutubetli de olursa, kendi ehlini, etli, yağlı, cüsseli ve geniş, genellikle bedenleri arave ve nezaket bulup, beyaz ve berrak olmuştur. Yazları mutedil olup, kışlarının soğuğu şiddet bulmuştur.

Rutubetli yerlerin mizacı;

Kendi ehlini, güzel yüzlü, yumuşak sözlü edip, onlara gevşeklik ve mutedil bir yazla kış verip, humma, basur, ishal ve cilt hastalıklarını çoğaltmıştır.

Kuru yerlerin mizacı;
Kendi ehlinin deri, mizaç ve dimağlarını kurutup, yazlarını sıcak ve kışlarını soğuk eylemiştir.

Yüksek yerlerin mizacı;

Kendi sakinlerine sıhhat ve kuvvet verip, çoğunu iyi ahlakla mesrur, ilim ve kemal ile mamur, güzellik ve cemal ile nurlu, uzun ömürle ömürlü etmiştir.

Çukur yerlerin mizacı;

Kendi mahpuslarına gam ve keder içinde sıcak ve durgun su verip, onları havasıyla hummalı, kesafetiyle sıkıntılı, anlayışlarını az ve mizaçlarını illetli etmiştir.

Açık ve taşlı yerlerin mizacı;
Kendi çevresindekilerin bedenlerini kuvvetli, saçlarını çok ve boylarını kısa edip, çoğunu çekî ve reşit; azlarını sıcak ve şiddetli etmiştir. Onlarda kuruluk ve seher çok olduğundan, savaş ve dövüşe galip olmuşlardır.

Karlı dağların mizacı;
Öteki soğuk şehirler gibi kendi ehlini tertip edip, karı bâki kaldıkça, temiz rüzgarıyla onları temiz etmiştir.

Deniz çevresindeki yerlerin mizacı;
Kendi ehline sıcaklık ve soğukluğu mutedil edip, rutubetini kuruluğu üzerine üstün etmiştir.

Kuzey memleketlerinin mizacı;

Soğuk beldeler ve soğuk mevsimler gibi olup, kendi ehlinde asrî hastalıklar çok, karınlarında safra toplanmasını az etmiştir. O şehirlerinin sakinlerinin hazımları kuvvetli ve ömürleri uzun olmuştur. Zira ki onların çoğu yüz yıldan fazla yaşamıştır. Onlarda bozuşma az ve damarları dolu olduğundan ve damarları da geniş olduğundan burun kanaması çok olmuştur. Yaraları az olup, çabuk şifa buluştur. Bedenleri kuvvetli, kanları temiz ve yürekleri ateşli olduğundan, çoğu yırtıcı hayvan vasıflarıyla dolmuştur.
Güney taraflarının mizacı;
Sıcak şehirler ve mevsimler hükmünde olup, sularının çoğu acı ve tuzlu bulunmuştur. ehlinin başları rutubet maddeleriyle dolu, hisleri illetli, azaları gevşek, iştihaları az, mide ve şehvetleri zayıf müşahede olunmuştur. Yaraları zor şifa bulur.

Doğudaki oturulur yerler ki;

Doğusu açık olan şehirlerin mizacı sahih ve hoş bulunmuştur. Zira o ki güneş, o şehirlerin ahalisi üzerin doğup, havalarını ılımlı ve temiz kılmıştır. Batı bölgeleri doğudakilerin aksi olmuştur. O bölgelerin mizacı, rutubetli ve yoğun kalmıştır.

Açıklanan yerlerin birini seçip, vatan murat eyleyen seyyahlara gereklidir ki, önce o yerin yükseklik ve alçaklığında, açıklık ve kapalılığında olan özelliklerini ve o şehrin komşusu bulunan dağlar, madenler ve buharların mizaçlarını ve yönlerini bilip; ondan şehir halkının hastalık ve sıhhatle, hazım ve şehvette, güzellik ve surette, ahlak ve surette, meşrep adette, mezheb ve iffette haim olan durumlarını tecrübe kılsın!

Kaynakça:
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri / Marifetname

[Yazar]

Yazılar