Yanlış bir çeviri üzerine; Ne olursan ol yine gel (!)

[Anonim]

[FONT=&quot]Merhaba arkadaşlar,[/FONT]

[FONT=&quot]Bir çoğumuzun defalarca duymuş olduğu vede Celaleddin Rumi’ye atfedilen “kim olursan ol, gene gel” sözünün basit bir tercüme hatası olduğunu biliyormuydunuz?

Zaten ifadeyi bu şekilde değerlendirip bambaşka sonuçlara ulaşanlarında Rumi’yi ne derece anladıkları ayrı bir tartışma konusudur.

Bu sözün evvela Hazreti Mevlanaya aidiyeti çok tartışmalıdır. Tam olarak sözün sahibi bilinmemekle birlikte 16-17. yy aralığında yazıldığı tahmin edilmektedir. Daha öncesinde rastlanmamakta vede hazretlerin hiçbir eserinde geçmemektedir. Dörtlükte ifade edilen mefkurenin Hazreti Pîr in anlatlıkları ile çok ciddi bir örtüşme göstermesi vede konya mevlihanesinde bu yazının duvarda asılı olması halkımız arasında bu güzel sözün Mevlana ait olabileceği yönünde bir zan teşekkül ettirmiştir kanaatindeyim.[/FONT]

[FONT=&quot]Şimdi orijinal metnin ve yanlış çevirinin üzerinde duralım,[/FONT]

[FONT=&quot](latin hurufatıyla orijinal metin)[/FONT]

[FONT=&quot]Bâzâ bâzâ, her ançi hesti bâza[/FONT]
[FONT=&quot]Ger kâfir ü gebr ü pût-perestî bâza [/FONT]
[FONT=&quot]İn dergeh-i mâ dergeh-i novmidî nist [/FONT]
[FONT=&quot]Sad bar eğer tövbe- şikesti bâza[/FONT]

[FONT=&quot]Efendim, burda konu olan “Bâzâ” fiilinin türkçe eşleniği “dönmek” demektir. Lakin içinde “geriye dönmek” kavramını ifade eden bir fiildir. Bakınız, farsçada “Biyâ” diye bir fiil vardır ve “gel” manasındadır ve metinde bu fiil kullanılmamıştır. Bunun çok daha bilinen bir örneği ise ingilizcedeki “return” ve “come” fiillerininin arasındaki farkta görülebilir;
[/FONT]
[FONT=&quot]Bâzâ = (Geri) dön = Return[/FONT]
[FONT=&quot]Biyâ = Gel = Come[/FONT]

[FONT=&quot]Bu iki fiil arasındaki fark sanırım anlaşılmıştır. Bu noktada, bahsi geçen metnin türkçe karşılığı:[/FONT]

[FONT=&quot]Dön, dön, ne olursan ol (geri) dön.
Kafir, mecusi, putperest olsan da (geri) dön.
Dergahımız umutsuzluk dergahı değil,
Yüz kere tövbeni bozsan da (geri)dön .[/FONT]

[FONT=&quot]bunu daha zahir bir surette meşhur Dar-al-masnawi web sitesinde yapılan ingilizce çevirisinde de görmek mümkündür,[/FONT]

[FONT=&quot]Return (in repentance), return! Whatever you are, return!
Even if you are an unbeliever or a Magian or an idol worshipper, return!
This court of ours is not a court of despair.
Even if you have broken your repentance a hundred times, return![/FONT][FONT=&quot](1)[/FONT]

[FONT=&quot]Dikkat çekmek istediğim bir diğer hususta son satır ile alakadardır . Türkçede karşılığı olmayan bir anlatım vardır burda. “Sad bar eğer tövbe- şikesti bâza” satırında “tövbe- şikesti” ifadesi ile “tövbeni kırdıysan” der. Yine burda konuyu daha somut olarak ortaya koymak için ingilizcesine bakarsak “have broken” denmektedir, burda (“şikesti – have broken” ile) oluşturulan kavramı türkçe ifade etmek istersek “kırdığın ve artık kırılma sürecinde olmayan” şeklinde dile getirebiliriz.

Başka bir deyişle burda “eylemi tamamlanmış” fiil kullanılmaktadır. Kırılan bir tövbe vardır ve kırma işlemi tamamlanmış ve bu an itibariyle bitmiştir. Birdaha tövbenin kırılmayacağı ifade olunmaktadır. Bunun ardından gelen “Bâzâ” fiilide burda oluşan kavrama destek olur ve son olarak mana “tövbeni yap o şekilde gel” ifadesiyle nihayete kavuşur. Buda son satırın tükçe eşleniğinin:

“Yüz kere tövbeni bozsan da (yeniden tövbe et ve o şekilde) (geri)dön”
[/FONT]
[FONT=&quot]şeklinde ifade edilmesinin ve bu suret ile yazılmasıyla, aslına daha sadık kalınacağını görmekteyiz.

Elbette buda çevirilerin hiçbir vakit heleki veznî bir belagat içeren metinlerin tercüme edilemeyeceğine bir burhan olabilir.

Ezcümle bu güzel sözün özü son satırında, güzelliği ise tövbeler kırılmış olsada vakit varken yeniden tövbe edilmesi ve bu kapıdan yüz çevrilmemesi gerektiğindedir. Yoksa sanılan yanlış görüş gibi, putunuda al gel, tövbeni bozmuşluğunla gel denmemektedir. Neyaptıysan yaptın, ama tövbe et ve o şekilde geri dön denmektedir.

vesselam…

---

(1) Corrections of Popular Versions.

84. dip notu çağıran cümledir.[/FONT] “FROM TRANSLATIONS BY NEVIT ERGIN” başlığı altındadır.

[Anonim]

Guzel bir arastirma aliaydemir kardes, Allah razi olsun…

Ingilizce cevirilerde “return” diye cevirmissiniz
Return (in repentance), return! Whatever you are, return!

ama ingilizce sitelerin cogunda “come” diye gecer
Come, come, come… Whatever you are, it doesn’t matter

[Anonim]

Evet efendim bazı ingilizce çeviriler türkçe deki bu kusurlu metin baz alınarak yapıldığı için aynı hata devam etmektedir.

Yukarda iktibas buyurduğumuz ingilizce çeviri hazretleri hakkında ciddi araştırmalar yapan ve uluslararası mevlana vakfı mensubu olan Dar-al-masnawi kuruluşuna aittir.

Bağışlayınız, sitenin adını vermeyi yeterli gördüm. Hemen düzelterek alıntı yaptığımız sayfanın adresini belirteceğim.

[Anonim]

Allah razi olsun, cok faydali bir bilgi olmus sahsen ben bilmiyordum…

[Anonim]

Yüz kere tövbeni bozsan da …


bu soz simdi daha anlamli geliyor…
geri donmek ayrica fitrata donmeyide cagristirdi…

paylasim icin Allah razi olsun…

[Anonim]

Abi Allah razı olsun
ben de bilmiyordum

[Anonim]

Allah razı olsun hocam,
bir iki harf değişikliği ne kadar farklı anlamlar doğmasına neden oluyor, ve olay asıl gayesinden sapıp bambaşka yerlere kayıyor,

Yoksa sanılan yanlış görüş gibi, putunuda al gel, tövbeni bozmuşluğunla gel denmemektedir. Neyaptıysan yaptın, ama tövbe et ve o şekilde geri dön denmektedir.

farkındalığımızın artmasına vesile oldunuz Allah razı olsun.

ve

Elbette buda çevirilerin hiçbir vakit heleki veznî bir belagat içeren metinlerin tercüme edilemeyeceğine bir burhan olabilir.

çok haklısınız ..

[Anonim]

Pîr-i Nuktedân kardeşim, allah seni hoş görsün, senide bizide bağışlasın, vede rızasına mashar olanlardan eylesin.

[Anonim]

Maşallah Rabbim razı olsun yerinde bir paylaşım.

[Anonim]

Allah razı olsun hakikaten bilmiyorduk…

Başka sitelerde yazınızı paylaşabilirmiyiz?

[Anonim]

bikes;109263 wrote:

Allah razı olsun hakikaten bilmiyorduk…
Başka sitelerde yazınızı paylaşabilirmiyiz?

teveccühünüz için şükranlarımı sunarım bikes mahlalı arkadaşım.
yazı sizindir istediğiniz gibi üzerinde tasarrufda bulunabilirsiniz.
lakin bu bilinen bir gerçek.
eminim başka başka yerlerde
belki çok daha bedii bir tarzda buna değinilmiştir.

[Anonim]

Allah razı olsun kardeşim..El-emeğinize sağlık..

Affınıza sığınarak ben bişeyler düşündüm..

Dön, dön, ne olursan ol (geri) dön.
Kafir, mecusi, putperest olsan da (geri) dön.
Dergahımız umutsuzluk dergahı değil,
Yüz kere tövbeni bozsan da (geri)dön .


Hani doğan her bebek Müslüman olarak doğuyor ya..Belki de bunu düşünerek çevirmiştir çeviren..
Ne kadar günah işlemiş olsan da ilk haline dön manasında da olabilir ve büyük bi anlam karışıklığına gidilmemiştir diye düşündm tabii nacizane fikrim…Yanlış düşünmüşsem afedersiniz İnşAllah..

[Yazar]

Yazılar