Bu cümle, Risale-i Nur’un temel bakış açısını çok özlü bir şekilde ifade eden anahtar cümlelerden biridir.
Bu ifadede üç önemli kavram var: tesadüf, başıboşluk ve intizam.
Buradaki “tesadüf” sadece günlük anlamda rastgelelik değil, sebepsiz ve gayesiz oluş anlamındadır. Kâinatta görülen düzen, ölçü, hikmet ve fayda; olayların kör bir rastlantının ürünü olamayacağını gösterir.
Yani mesaj şudur:
“Hâdisat” = Olaylar, yaşanan her şey.
“Başıboş” = Kontrolsüz, sahipsiz, amaçsız.
Burada vurgulanan fikir:
Risale-i Nur perspektifinde:
“İntizam” = Düzen, ölçü, sistem.
Burada şunu söyler:
Atomdan galaksilere kadar:
Bu da “kaos” değil, bilinçli bir nizam gösterir.
Bu cümle aslında modern felsefedeki üç büyük probleme cevap verir:
Yani Risale-i Nur'a göre:
Bu cümle sadece kozmoloji değil, psikoloji ve kader anlayışı da içerir:
İnsan için mesaj:
Bu sözün özü şudur:
Risale-i Nur’da bu, sadece teorik bir iman cümlesi değil; insana varoluş güveni veren bir dünya görüşüdür.
“Demek tesadüf yok, hâdisat başıboş gelmiyor, intizamsız değillerdir.”
Bu ifadede üç önemli kavram var: tesadüf, başıboşluk ve intizam.
1. “Tesadüf yok”
Buradaki “tesadüf” sadece günlük anlamda rastgelelik değil, sebepsiz ve gayesiz oluş anlamındadır. Kâinatta görülen düzen, ölçü, hikmet ve fayda; olayların kör bir rastlantının ürünü olamayacağını gösterir.
Yani mesaj şudur:
Bir şeyde hikmet, ölçü ve fayda varsa, orada “tesadüf” değil, irade ve ilim vardır.
2. “Hâdisat başıboş gelmiyor”
“Hâdisat” = Olaylar, yaşanan her şey.
“Başıboş” = Kontrolsüz, sahipsiz, amaçsız.
Burada vurgulanan fikir:
Hayatta yaşanan olaylar sadece fiziksel sebeplerin zinciri değildir;
onların arkasında ilahî bir sevk ve idare vardır.
Risale-i Nur perspektifinde:
- Sebepler perdedir.
- Asıl fiil sahibi Allah’tır.
- Olaylar insanın nazarında karmaşık görünse bile, mutlak planda manasız değildir.
3. “İntizamsız değillerdir”
“İntizam” = Düzen, ölçü, sistem.
Burada şunu söyler:
Kâinatta görülen düzen sadece fizik kanunlarının değil, bilinçli bir tasarımın sonucudur.
Atomdan galaksilere kadar:
- Oran var
- Uyum var
- Tekrar eden kanunlar var
Bu da “kaos” değil, bilinçli bir nizam gösterir.
Felsefî derinlik
Bu cümle aslında modern felsefedeki üç büyük probleme cevap verir:
| Problem | Risale-i Nur'un cevabı |
|---|---|
| Rastlantı | Yok |
| Determinizm (kör sebep zinciri) | Yetersiz |
| Anlamsız evren | Yanlış |
Yani Risale-i Nur'a göre:
Evren ne kaotik, ne de mekanik bir makinedir.
Evren, manalı bir kitap gibidir.
İnsana bakan yönü
Bu cümle sadece kozmoloji değil, psikoloji ve kader anlayışı da içerir:
İnsan için mesaj:
- Yaşadıkların boşuna değil.
- Karşına çıkan olaylar ya imtihandır, ya ikazdır, ya terbiyedir.
- Görmediğin hikmet, yokluk değil; sınırlı bakıştır.
Özet tek cümleyle
Bu sözün özü şudur:
“Kâinat rastgele değil, başıboş değil, anlamsız değil;
her şey ilim, irade ve hikmetle cereyan ediyor.”
Risale-i Nur’da bu, sadece teorik bir iman cümlesi değil; insana varoluş güveni veren bir dünya görüşüdür.