Tefeül

[uður1]

Adil ve Rahim, Kadir ve Hakim, neden hususi hatalara hususi ceza vermeyip, koca bir unsuru musallat eder. Bu hal cemal-i rahmetine ve şümul-ü kudretine nasıl muvafık düşer?
Elcevab: Kadir-i Zülcelâl, her bir unsura çok vazifeler vermiş ve her bir vazifede çok neticeler verdiriyor. Bir unsurun bir tek vazifesinde, bir tek neticesi çirkin ve şer ve musibet olsa da, sair güzel neticeler, bu neticeyi de güzel hükmüne getirir. Eğer bu tek çirkin netice vücuda gelmemek için, insana karşı hiddete gelmiş o unsur, o vazifeden men edilse; o vakit o güzel neticeler adedince hayırlar terk edilir ve lüzumlu bir hayrı yapmamak, şer olması haysiyetiyle, o hayırlar adedince şerler yapılır. Ta bir tek şer gelmesin gibi; gayet çirkin ve hilaf-ı hikmet ve hilaf-ı hakikat bir kusurdur. Kudret ve hikmet ve hakikat kusurdan münezzehtirler.
Madem bir kısım hatalar, unsurları ve arzı hiddete getirecek derecede bir şümullü isyandır ve çok mahlûkatın hukukuna bir tahkirli tecavüzdür. Elbette o cinayetin fevkalade çirkinliğini göstermek için, koca bir unsura, külli vazifesi içinde "Onları terbiye et" diye emir verilmesi ayn-ı hikmettir ve adalettir ve mazlumlara ayn-ı rahmettir.

Lügatler

Adalet :zulüm etmemek, hak sahibine hakkını vermek, haksızları terbiye etmek Aded :sayı, tane, miktar Âdil :adaletle iş gören, sonsuz adalet sahibi Allah Arz : yeryüzü,dünya Ayn-ı hikmet :hikmetin ta kendisi Ayn-ı rahmet :adaletin ta kendisi Cemal-i rahmet : Allah’ın rahmetinin güzelliği Cinayet :birisine dokunan ve cezayı icap ettirecek suç işlemek Elbette :kat’i, kesin, muhakkak Elcevap :cevap şu ki Emir :iş, husus, şey, hadise, madde, buyruk, talimat, kural Fevkalade : adetin üstünde, yüksek bir şekilde Gayet :çok, pek çok Hakikat: gerçek, doğru, bir şeyin gerçek mahiyeti Hakîm :iş ve emirleri hikmetli ve yanlışsız olan(Allah) Hal :durum, vaziyet Hayır :iyilik, güzellik Haysiyet : itibar, değer, kıymet Hiddet :öfke, kızgınlık, hışım Hikmet :Herkesin bilmediği gizli sebeb, gizli sır, sebeb, fayda, gaye, her şeyin belirli gayelere yönelik olarak, manalı, faydalı ve tam yerli yerinde olması ve yaratılması Hilâf-ı hakikat :gerçeğe aykırı Hilâf-ı hikmet :yaratılıştaki hikmete, İlâhî gayeye zıt Hukuk :haklar, kurallar, esaslar Hususi :özel, bir şeye ait olan Hükmüne nun yerine, onun gibi olarak İsyan :İtaatsizlik. Emre karşı gelmek. Ayaklanmak.

Kadîr : her şeye gücü yeten, sonsuz güç ve kudret sahibi(Allah) Kadîr-i Zülcelâl :her türlü eksiklikten yüce, kuvvet ve kudreti herşeyi kuşatan, sonsuz haşmet ve yücelik sahibi olan Allah Kısım arça, bölüm Kudret : güç, kuvvet, iktidar Kusur :noksanlık, eksiklik, acizlik, tedbirsizlik Küllî :bütüne ait, tamamen, geniş, kapsamlı Lüzum :gereklilik, lazım olmak Mahlûkat :yaratılmışlar, yaratıklar Mazlum :zulüm görmüş, sakin, sessiz Men edilmek :engellenmek, yasak edilmek, durdurulmak Musallat :rahatsız eden, sataşan Musibet :bela, felaket, afet, dert Muvafık :uygun,yerinde, denk Münezzeh ak, kusur ve noksanlıklardan uzak Netice :sonuç, son, gaye, semere, hülâsa, özet Rahîm :rahmet edici, merhamet eden, rahmeti herşeyi kuşatan sonsuz merhamet sahibi(Allah) Sair :diğeri, başkası, gerisi, kalanı Şer :kötü,kötülük, fenalık, Allah’a isyan Şümul : kapsama, kuşatma Şümûl-ü kudret :kudretin her şeyi kapsaması Tahkir :hakir görme, küçümseme, alçaltma Tecavüz :haddini aşmak, zorlamak, söz veya hareketle ileri gitmek Terbiye : belli bir amaca erişecek şekilde geliştirme, olgunlaştırma Terk :bırakmak, salıvermek, vazgeçmek Unsur :madde, parça, tam olan şeyin parçaları Vakit :zaman, saat, çağ, mevsim Vazife :bir kimsenin yapmaya mecbur olduğu iş, görev Vücud: beden, varlık, var olmak