- Bu konu 611 yanıt içerir, 3 izleyen vardır ve en son
tarafından güncellenmiştir.
-
Yazılar
-
İnsan-ı Kâmil
Kâmil insan, o kadar mükemmel bir ahlâk ve tabîate sahip olmuştur ki, -Allâh için müstesnâ- hiç kimseye kızmaz, hiç kimseden kırılmaz. O:
“O takvâ sahipleri ki, bollukta da darlıkta da Allâh için infâk ederler; öfkelerini yutarlar ve insanları afvederler.
Allâh da (bu şekilde bütün hâl ve ibâdetlerinde) ihsân sahibi olanlara muhabbet eyler.” (Âl-i İmrân, 134) ilâhî beyanının sırrını yaşar.
Câfer-i Sâdık Hazretleri, üzerine yemek döken hizmetkârını bu âyetin şümûlünü yaşayarak afvetmiş, ona ihsânda bulunmuştur.
Hasan-ı Basrî Hazretleri de, kendisini gıybet edenleri afveder ve onlara hediyyeler göndererek ihsân etmek sûretiyle onları terbiye ederdi.
Kâmil insan, bütün ahvâlinde iyilik ve ibâdet üzredir.
Nefesleri tesbîhdir.
Sözleri, hikmet incileri saçar.
Gözleri, feyz u muhabbet menbaıdır.
Kendisine bakılınca Allâh’ı hatırlatır.
Sohbetine katılanlar, tattıkları ilâhî lezzet ve hazlarla vecd içinde yaşarlar.
Çünkü kâmil insanın sohbeti, neşve-i Muhammedî ile doludur ve muhatablarına istîdâdları nisbetinde nice mânevî nasîbler aktarır.
Esrâr-ı ilâhiyyeye teşne olanlara hak ve hakîkatin tercümanlığını yapar.
Allâh Teâlâ, kendi ahlâkıyla hallenen kâmil insanı sevmiş ve onu kullarına da sevdirmiştir.
O da Allâh yolunun sâliklerini muhabbet, lutuf ve ihsân ile irşâd eder.
Etrafındakileri nefsin derin ve korkunç karanlığından çıkarmak ve nûrâniyet semâsına ulaştırmak için gayret ve fedâkârlıkta bulunur.
Başkasına cefâ gelen fedâkârlıklar, onlar için âdetâ bir lezzettir.
Nitekim bu yolda en büyük ezâ ve cefâya katlanmış olan Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:
“Hüzün benim dostumdur!..” buyurmuşlardır.
Dost, yâni sevilen…
İnsan-ı Kâmil
Kâmil insan, ilâhî sırların hazînesidir.
Ancak ilâhî esrâra âşinâ olanlar, onun kemâline vâkıf olurlar.
Çünkü o, cesed yapısı olarak diğer insanlardan farksızdır.
Ancak gönül yapısı olarak Rabbin mükerrem kıldığı kullardandır.
Ahsen-i takvîm sırrına ma’kesdir.
Nûr mâdenidir.
Sâlihler silsilesine halkalanmış bir incidir.
Kendisine ledünnî ilme mazhar Hızır’ın nasîbi bahşedilmiştir.
Kâmil insanın gönlü toprak altında çürümez.
Bu sebepledir ki, onun gönül mahsûlü olan eserleri de ebedîleşir.
Dünyâdaki hizmetlerini berzah âleminde de devam ettiren Şâh-ı Nakşibend, Gazâlî, Mevlânâ ve Edebali -kuddise sirruhum- Hazarâtı gibi nice kâmil insanlar hâlâ aramızda yaşıyor, biz öldükten sonra da yaşayacaktır.
İlâhî vuslata nâil olabilmek, çoğu kere devletsiz, servetsiz ve şöhretsiz bir şekilde yaşanan rûhânî bir ömrün mahsûlüdür.
Bunun içindir ki Allâh Teâlâ, kâmil insanı korku ve kederden masûn kılarak ona iki cihan seâdetini bahşetmiştir.
Âyette buyurulur:
“Bilesiniz ki, Allâh’ın dostlarına korku yoktur; onlar mahzûn da olmayacaklardır…” (Yûnus, 62)
İnsan-ı Kâmil
İnsanlığın fazîlet târihinin ana merkezinde dâimâ kâmil insanların çehreleri görülür. Bundan dolayıdır ki fazîleti hâkim kılmak üzere cihangirlik tahtına çıkanlara istikâmet veren, onların irşâdları olmuştur.
Bu cümleden olarak Osmanlı Devleti’nin husûsiyle ilk üç asrı, Edebali Hazretleri’nin ve emsâli insan-ı kâmil silsilesinin rehberliği ve fazîletlerinin feyizleri ile dolu olduğu meşhûrdur.
Onlar, toplumlarını mânevî bir âlemden yönlendirmişlerdir. Meselâ dikkatle bakıldığında Kosova’ya giden Murâd Han ve askerlerindeki şehâdet sevdâsında, Yemen çöllerinde ve Kafkaslar’da mücâdele eden cengaverlerin ve benzerlerinin hamlelerinde insan-ı kâmillerin aşk, vecd ve heyecanlarının izleri çok bariz bir şekilde müşâhede olunur.
Yavuz Sultan Selîm Han, eşsiz bir cihangir olduğu halde nâil olduğu zâhirî ve dünyevî nîmetlere tercîhen insan-ı kâmillerin yüce himmetlerini takdîr zımnında:
Pâdişâh-ı âlem olmak bir kuru kavga imiş
Bir velîye bende olmak cümleden a’lâ imişdemiştir.
Rabbimizden, cihangir sultan Yavuz’un gönlündeki bu muhabbet ateşinden bizler gibi fakîrlere de bir nasîb lutfetmesi temennîsiyle; bu ayda vefâtının sene-i devriyesini idrâk ettiğimiz büyük velî,
kâmil insan, mânevî nîmetleriyle perverde olduğumuz sultanü’l-ârifîn Mahmûd Sâmî Ramazanoğlu -kuddise sirruh- Hazretleri’ni rahmetle yâd ediyor, onun kıymetli yâdigârı olan Mûsâ Efendi’ye de âcil şifâlar ve irşâdla geçecek daha nice yıllar niyâz…
İsâr
Abdullah bin Câfer -radıyallâhu anh- bir seyahat esnâsında, bir hurma bahçesine uğradı. Bahçenin hizmetçisi siyahî bir köle idi. Köleye üç adet ekmek getirmişlerdi.
Bu sırada bir köpek geldi. Köle, ekmeklerden birini ona attı. Köpek ekmeği yedi. Öbürünü attı. Onu da yedi. Üçüncüyü de attı. Onu da yedi.
Bunun üzerine Abdullah bin Câfer -radıyallâhu anh- ile köle arasında şöyle bir konuşma oldu:
“- Senin ücretin nedir?”
Siyahî köle:
“- İşte gördüğünüz üç ekmek.”
“- Niçin hepsini köpeğe verdin?”
Köle:
“- Buralarda hiç köpek yoktu. Bu köpek uzak yerden gelmiştir. Aç durmasına gönlüm râzı olmadı.” dedi.
Abdullah -radıyallâhu anh-:
“- Peki bugün sen ne yiyeceksin?”
Köle:
“- Sabredeceğim, günlük hakkımı Rabbimin bu aç mahlûkuna devrettim.” dedi.
Abdullah -radıyallâhu anh-:
“- Sübhânallâh! Benim çok cömert olduğumu söylerler. Bu köle benden daha cömertmiş!” buyurdu.
Ardından da o köleyi ve hurma bahçesini satın aldı ve köleyi azad edip, hurmalığı ona bağışladı. (Kimya-yı Seâdet)
İsâr
Böyle müşfik, merhametli ve derin duygulu şahsiyetler yetiştiren İslâm, ictimâî nizamda fakir ve zengin arasındaki husûmet ve hasedi izâle etmek, dengeyi muhâfaza ve muhabbeti temin etmek için zekâtı farz kılmıştır.
İslâm kardeşliğini daha ileri bir seviyede gerçekleştirmek ve her mü’mini “ganî bir gönle sâhib kılmak” için vicdânî bir mecbûriyet olan infâkı teşvîk etmiş ve onu da “îsâr” ile zirveleştirmiştir.
Zîrâ dînin asıl gâyesi, Allâh’ın birliğini tasdikten sonra güzel insan, zarif insan ve derin insan yetiştirebilmek sûretiyle cemiyete huzûru hâkim kılabilmektir.
Bu olgunlaşma, ancak gönülde tezâhür eden şefkat ve merhamet hissi ve onun en güzel bir tezâhürü olarak da kendi imkânını paylaşabilmek, hattâ bunun da ötesinde
îsâr tâbir olunan ve kendi ihtiyâcına rağmen sâhib olunan nîmetlerden vazgeçerek onları verebilmenin fazîlet ve seviyesine ulaşabilmektir.
devamı var
İsâr (devamı)
Merhamet, bir müslümanın kalbinde hiç sönmeyen bir ateştir. Merhamet, insanlığımızın bu âlemdeki en mûtenâ cevheridir ki kalb yoluyla bizi Hakk’ın vuslatına istikâmetlendirir.
Merhametli mü’min, cömert, mütevâzî, hizmet ehli ve aynı zamanda rûhlara nizâm ve hayat aşısı yapan bir gönül doktorudur. Yine merhametli mü’min her sahadaki hizmetini sevgi ve şefkat ile yapmasını bilen ümit ve îmân kaynağı bir varlıktır.
O, rûhlara huzur bahşeden her gayretin ön safında bulunur. Yine o, sözü ile, yazısı ile, hâli ile her sefâlet, çile ve ızdırabın civârında yerini alır. O, dertlinin, muzdaribin yanında, sâhipsizlerin ve ümitsizlerin baş ucundadır.
Zîrâ bir mü’minde îmânın ilk meyvesi rahmet ve merhamettir. İnsanlığın ahlâkı da Kur’ân ile tamamlanmıştır. Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’i açtığımızda karşımıza çıkan ilk sıfât-ı ilâhiyye Rahmân ve Rahîm’dir.
Rabbimiz, yüce zâtını, “merhametlilerin en merhametlisi” olarak müjdeler ve kuluna kendisinin ahlâkıyla ahlâklanmasını emir buyurur. Dolayısıyla Hakk’a muhabbetle dolu bir mü’min yüreğinin, Rabb’in bütün mahlukâtını şefkat ve merhametle kuşatması îcâb eder.
Rabb’i sevmenin netîcesi O’nun mahlûkâtına muhabbet ve merhametle yönelmektir. Seven, sevilene karşı sevdiği ölçüde fedâkârlık yapmayı bir zevk ve vazîfe olarak telakkî eder. Allâh’ın mahlûkâtına infak, Allâh’a muhabbet demektir.
İsâr (devamı)
Gerçekten Allâh için vermenin umûmî ismi olan sadaka ve infâkın nev’i çoktur.
Bunların zirvesi ise ifade ettiğimiz gibi îsârdır.
Bu, başkalarının ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarına tercih etme fazîletidir.
Bu ise her olgun mü’minin vicdânen mükellef bulunduğu diğergâmlık ve hassâsiyetin en yüksek noktadaki bir tezâhürüdür.
Îsârın feyizli iklîmine girebilmek, ancak rakîk kalblerin ve ince rûhların kârıdır.
Zîrâ asıl îsâr, fakirlikten korkmaksızın verebilmektir.
Bu hâl, en güzel ve mükemmel sûrette peygamberler ve ehlullâhın hayatlarında sergilenmiştir.
Elbette böyle bir zirveye çıkabilmek ve o yüce yıldızlara ulaşbilmek herkesin harcı değildir.
Ancak o ufuklara ne kadar yaklaşabilirsek o kadar değerli nasîbler elde edeceğimiz hakîkatine binâen îsâr hususunda en ufak bir adım dahî bizler için vazgeçilmez bir ebedî kârdır.
İsâr (devamı)
Ebû Hureyre -radıyallâhu anh-‘ın rivâyetine göre; bir adam Peygamber Efendimiz, -sallallâhu aleyhi ve sellem-‘e gelerek:
“- Ey Allâh’ın Rasûlü! Ben açım.” dedi.
Rasûlullâh Efendimiz, hanımlarından birine haber salarak yiyecek bir şeyler göndermesini istedi. Fakat mü’minlerin annesi:
“- Seni peygamber olarak gönderen Allâh’a yemin ederim ki, evde sudan başka bir şey yok.” dedi.
Diğer hanımlarının da aynı durumda olması üzerine Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ashabına dönerek:
“- Bu gece bu şahsı kim misafir etmek ister?” diye sordu.
Ensardan biri:
“- Ben misafir ederim, yâ Rasûlallâh!” diyerek o yoksulu alıp evine götürdü. Eve varınca hanımına:
“- Evde yiyecek bir şey var mı?” diye sordu. Hanımı:
“- Hayır, sadece çocuklarımın yiyeceği kadar bir şey var.” dedi. Sahabî:
“- Öyleyse çocukları oyala. Sofraya gelmek isterlerse onları uyut.
Misafir içeri girince de lambayı söndür.
Biz de sofrada yiyormuş gibi yapalım.” dedi.
Sofraya oturdular. Misafir karnını doyurdu; onlar da aç yattılar.
İsâr (devamı)
Sabahleyin o sahabî Peygamber -sallallâhu aleyhi ve sellem-‘in yanına gitti.
Onu gören Rasûl-i Ekrem -sallallâhu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:
“- Bu gece misafirinize yaptıklarınızdan Allâh Teâlâ ziyâdesiyle memnun oldu.” (Buharî, Menâkıbu’1-ensar, 10; Tefsîru sûre (59), 6; Müslim, Eşribe, 172)
Hak dostlarından Ramazanoğlu Mahmud Sâmî Hazretleri, Hukuk tahsili yapmış olmalarına rağmen, bir kul hakkına girmek korku ve endişesiyle bu meslekle iştigâl etmeyip, Tahtakale’de bir işyerinin muhasebe defterini tutmayı tercih etmişlerdi.
Hazret, işe gitmek için vapurla Karaköy’e geçerdi.
Karaköy’den Tahtakale’ye kadar ise, dolmuşa binmek yerine, bu ihtiyâcından fedâkârlık yaparak yürüyerek gider, o dolmuş parasını da infâk ederdi.
Büyüklerin bu yüksek ahlâk ve hâlleri bizler için ne güzel bir nümûnedir.
İsâr (devamı)
Hakîkaten, şahsî rahat ve konfordan, evlerin dekorundan, günlük harcamalardan yapılacak küçük fedâkârlıklarla bile olsa, bu yüce ahlâktan herkes nasîbince hisse almaya çalışmalıdır.
Îsâr, cömertliğin de zirvesidir.
Zira cömertlik, malın fazlasından kendine lâzım olmayanı vermektir.
Îsâr ise, muhtâc olduğu bir şeyi kendisinden koparıp vermesidir.
Îsârın mânevî mükâfâtı da kulun fedâkârlığı nisbetindedir.
Cenâb-ı Hak, Mekkeli muhâcirlere imkânlarını devreden ve onların ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarına tercihan gideren Ensâr-ı kirâmı şöylece methediyor:
“… Kendileri zarûret içinde bulunsalar bile, onları kendilerine tercih ederler (îsâr ederler). Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerdir.” (el-Haşr, 9)
Yermuk Seferi’nde şehîd olmak üzere bulunan üç yaralı mücâhide ayrı ayrı verilmek istenen suyu her biri diğerine havâle etmiş, neticede hiçbirine vefât etmeden yetişilip su verilememiş ve hepsi de son nefeslerinde bir yudum suya hasret kalarak şehîd olmuşlardır.
İsâr (devamı)
Yine Hazret-i Ömer -radıyallâhü anh-‘ın Şam’a gidişinde deveye binme sırası kölesine geldiğinde şehrin kapısına varmış olmalarına rağmen deveye ısrarla
kölesini bindirmesi ve kendisi yaya, kölesi ise devenin üzerinde olduğu hâlde Şam’a girmesi, kâ’bına varılmaz bir infâk tezâhürüdür.
Buna göre infak her zaman mâlen olmaz.
Böyle tavırlar da bir çeşit infak demektir.
İnfâkın en yüksek derecesi olan îsâr, kendinden koparıp verme, kendi hakkını din kardeşine devretme hâdisesidir. Peygamber, sahâbî, evliyâullâh ve sâlih kullara âid yüksek seviyede bir infak keyfiyetidir.
İsâr (devamı)
Allâh Teâlâ buyurur:
“Kendileri istekli oldukları hâlde yemeklerini yoksula, öksüze ve esire verirler ve onlara: derler.
Allâh da onları o günün fenâlığından korur. Yüzlerine parlaklık gönüllerine sevinç verir.” (el-İnsan, 8-11)
Yaratılmışların hiçbiri, sehâvet, infak ve îsârda, Rasûl-i Ekrem -sallallâhu aleyhi ve sellem- ile kıyaslanamaz.
O, cömertliğin her çeşidinin en üst seviyesinde idi.
Allâh yolunda, O’nun dinini açıklamak, kulları doğru yola istikâmetlendirmek, açları doyurmak, cahillere öğüt vermek, ihtiyaç sahiblerinin hacetlerini görmek ve
ağırlıklarına tahammül etmek gibi ilim, mal ve nefs cömertliğinin hepsi kendisinde mevcud idi. (Altınoluk Sohbetleri, c. 3, s. 56)
Kureyş müşriklerinin ekâbirinden Safvan bin Ümeyye müslüman olmadığı hâlde Huneyn ve Taif gazalarında, Rasûl-i Ekrem -sallallâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’in yanında bulunmuştu.
İsâr
Cîrâne’de toplanan ganimet mallarını gezerken Safvan’ın bunlara büyük bir hayret içinde baktığını görmüş ve Efendimiz -sallallâhu aleyhi ve sellem-:
“- Pek mi hoşuna gitti?” diye sormuş.
“- Evet.” cevabını alınca:
“- Al hepsi senin olsun!” buyurmuştur.
Bunun üzerine Safvan kendisini tutamayarak:
“- Peygamber kalbinden başka hiçbir kalb bu derece cömert olamaz.” diyerek îman etmiş ve şehadet getirmiştir. (İslam Tarihi, sh. 474)
Gerçekten îsâr, ikrâmın en ihtişamlısıdır.
Düşünmelidir ki Rasûlullâh, sahâbe ve sâlih kulların böyle ikramları vesîlesiyle nice küfründe inad eden insan insafa gelmiş, nice düşman dost olup hidâyet bulmuş ve nice mü’minin mü’min kardeşine muhabbeti artmıştır.
Allâh Rasûlü hiçbir zaman, kendisinden istenen yapabileceği bir talebi geri çevirmezdi.
Bir defa kendisine doksan bin dirhem isâbet etmişti. Bunu hasırın üzerine döktü. Her gelen muhtaca infâk ederek onu tamamen bitirdi.
İsâr (devamı)
BİRR
Kur’ân-ı Kerîm’de “birr” diye tâbir olunan, “sevdiklerinden infâk edebilmek” fazîleti de tıpkı îsâr gibi yüksek seviyedeki bir infâk keyfiyetidir.
Ahlâkî fazîletlerin hepsinde ideal bir nümûne olan Allâh Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, hiç şüphesiz bu hususta da kâbına varılmaz bir zirve şahsiyettir.
O’nun küçücük bir şeyde bile mü’min kardeşini kendi nefsine tercih etmek husûsundaki hassasiyetinden bir misal şöyledir.
Birgün Allâh Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, bir misvak dalından iki misvak yaptı. Misvakların birisi eğri, diğeri düz ve güzel idi.
Rasûl-i Ekrem, misvakların güzel olanını yanındaki sahabisine verdi ve eğri olanını kendisine ayırdı. Sahabî: deyince, Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:
“Bir saat de olsa, bir kimse ile arkadaşlık edene, arkadaşlık hakkına riâyet edip etmediği sorulur.
” buyurdu ve bu hakkın îsâr ve birr anlayışı ile, yani mü’min kardeşini kendi nefsine tercih edip sevdiğinden infâk etmekle ödeneceğini anlatmış oldu. (İhyau Ulûmiddîn, c. 2, s. 435)
İsâr (devamı)
Aşağıdaki şu kıssa da, bu keyfiyetteki bir infâkın fazîletine ne güzel bir misâldir:
Bir gün ashâb-ı kirâm, Mescid-i Nebî’de toplanmış, Rasûlullâh’ın feyizli sohbetini dinlemekteydiler. Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir ara şu âyet-i kerîmeyi tilâvet buyurdular:
“Sevdiğiniz şeylerden infâk etmedikçe aslâ “birr”e (yâni hayrın kemâline) eremezsiniz! Her ne infak ederseniz, Allâh onu hakkıyla bilir.” (Âl-i İmrân, 92)
Derin bir vecd hâlinde Rasûlullâh’ı dinleyen ashâb-ı kirâm, bu âyet-i kerîmeyi de kendi iç dünyalarının derinliklerinde hissedebilmenin ve bu nebevî dâvetin muhtevâsında ne varsa hepsini infak edebilmenin muhâsebesine dalmışlardı.
Birden bir sahâbenin ayağa kalktığı görüldü.
Yüzünde nûr-i ilâhî parlayan bu sahâbe Ebû Talha -radıyallâhu anh- idi.
Ebû Talha’nın Mescid-i Seâdet’e yakın, içinde altı yüz hurma ağacı bulunan kıymetli bir bahçesi vardı ve burayı pek severdi.
Sık sık davet ettiği Rasûlullâh’a ikramla da bahçesini bereketlendirirdi.
- Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.