Yirmi Beşinci Söz

[Anonim]

Lâkin onların gözleri açık; defineyi ihata eder. Definede ne var, ne yok, görür. O defineyi öyle bir tenasüp ve intizam ve insicamla tavsif eder, beyan eder ki, hakikî hüsn-ü cemâli gösterir.
Meselâ, âyet-i

وَاْلاَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ 1
يَوْمَ نَطْوِى السَّمَاۤءَ كَطَىِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ 2

ifade ettikleri azamet-i rububiyeti gördüğü gibi,

اِنَّ اللهَ لاَ يَخْفٰى عَلَيْهِ شَىْءٌ فِى اْلاَرْضِ وَلاَ فِى السَّمَاۤءِ هُوَ الَّذِى يُصَوِّرُكُمْ فِى اْلاَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاۤءُ 3 مَا مِنْ دَاۤبَّةٍ اِلاَّ هُوَ اٰخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا 4 وَكَأَيِّنْ مِنْ دَاۤبَّةٍ لاَ تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ 5

ifade ettikleri şümul-ü rahmeti görüyor, gösteriyor. Hem

خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ 6

ifade ettiği vüs’at-i hallâkıyeti görüp gösterdiği gibi,

خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ 7

ifade ettiği şümul-ü tasarrufu ve ihata-i rububiyeti görüp gösterir.

يُحْيِى اْلاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهاَ 8

ifade ettiği hakikat-i azîme ile

[NOT]Dipnot-1 “Kıyamet gününde yeryüzü bütünüyle Onun kabza-i tasarrufundadır. Gökler de Onun yed-i kudretinde dürülmüştür.” Zümer Sûresi, 39:67.

Dipnot-2 “O gün semâyı, kitap sahifelerini dürer gibi düreriz.” Enbiyâ Sûresi, 21:104.

Dipnot-3 “Ne yerde ve ne de gökte hiçbir şey Allah’tan gizli kalmaz. Annelerinizin rahimlerinde size dilediği gibi bir suret veren de Odur.” Âl-i İmrân Sûresi, 3:5-6.

Dipnot-4 “Hiçbir canlı yoktur ki, Allah onu alnından tutup kudretine boyun eğdirmiş olmasın.” Hûd Sûresi, 11:56.

Dipnot-5 “Yeryüzünde yürüyen ve kendi rızkını yüklenemeyen nice canlının ve sizin rızkınızı Allah verir.” Ankebut Sûresi, 29:60.

Dipnot-6 “Gökleri ve yeri yarattı, karanlıkları ve aydınlığı var etti.” En’âm Sûresi, 6:1.

Dipnot-7 “Sizi de, yaptıklarınızı da yarattı.” Sâffât Sûresi, 37:96.

Dipnot-8 “Yeryüzünü ölümünün ardından diriltir.” Rum Sûresi, 30:50.[/NOT]

azamet-i rububiyet: rububiyetin büyüklüğü (bk. a-ẓ-m; r-b-b)	beyan etmek: açıklamak (bk. b-y-n)
hakikat-i azîme: büyük gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ; a-ẓ-m)	hakikî: gerçek ve doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hüsn-ü cemâl: güzellik ve parlaklık (bk. ḥ-s-n; c-m-l)	ihata etmek: kuşatmak
ihata-i rububiyet: rububiyetinin kapsayıcılığı (bk. r-b-b)	insicam: düzgün akış, uyumluluk
intizam: düzenlilik (bk. n-ẓ-m)	tavsif etmek: özellikliklerini anlatmak (bk. v-ṣ-f)
tenasüp: uygunluk (bk. n-s-b)	vüs’at-i hallâkıyet: yaratıcılığın genişliği (bk. ḫ-l-ḳ)
şümul-u rahmet: rahmetin kapsamı (bk. r-ḥ-m)	şümul-ü tasarruf: tasarrufun kapsamı (bk. ṣ-r-f)

[Anonim]

وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ1

ifade ettiği hakikat-i kerîmâneyi

وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِاَمْرِهِ 2

ifade ettiği hakikat-i azîme-i hâkimâne-i âmirâneyi görür, gösterir.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَاۤفَّاتٍ وَيَقْبِضْنَ مَايُمْسِكُهُنَّ اِلاَّ الرَّحْمَنُ اِنَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ بَصِيرٌ 3

ifade ettikleri hakikat-i rahîmâne-i müdebbirâneyi

وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضَ وَلاَ يَؤُدُهُ حِفْظُهُمَا 4

ifade ettiği hakikat-i azîme ile

وَهُوَ مَعَكُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ 5

ifade ettiği hakikat-i rakîbâneyi

هُوَ اْلاَوَّلُ وَاْلاٰخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْباَطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ 6

ifade ettiği hakikat-i muhita gibi

وَلَقَدْ خَلَقْنَا اْلاِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ 7

ifade ettiği akrebiyeti

تَعْرُجُ الْمَلٰۤئِكَةُ وَالرُّوحُ اِلَيْهِ فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ اَلْفَ سَنَةٍ 8

[NOT]Dipnot-1 “Rabbin balarısına ilham etti.” Nahl Sûresi, 16:68.

Dipnot-2 “Güneşi, ayı ve yıldızları da emrine boyun eğmiş olarak yarattı.” A’râf Sûresi, 7:54.

Dipnot-3 “Üzerlerinde dizi dizi kanat çırpıp duran kuşları da mı görmüyorlar? Onları havada tutan Rahmân’dan başkası değildir. O herşeyi hakkıyla görür.” Mülk Sûresi, 67:19.

Dipnot-4 “Onun hâkimiyet ve saltanatı gökleri ve yeri kuşatmıştır. Gökleri ve yeri tasarrufu altında tutmak Onun kudretine ağır gelmez.” Bakara Sûresi, 2:255.

Dipnot-5 “Nerede olsanız O sizinledir.” Hadid Sûresi, 57:4.

Dipnot-6 “O Evveldir, Âhirdir, Zâhirdir, Bâtındır. O herşeyi hakkıyla bilendir.” Hadid Sûresi, 57:3.

Dipnot-7 “And olsun ki insanı Biz yarattık; nefsinin ona ne vesvese verdiğini de biliriz. Çünkü Biz ona şahdamarından daha yakınız.” Kaf Sûresi, 50:16.

Dipnot-8 “Melekler ve Cebrâil, elli bin sene uzunluğunda olan bir günde, Allah’ın emrini almak üzere Arşa yükselirler.” Meâric Sûresi, 70:4.[/NOT]

akrebiyet: çok yakınlık; Allah’ın kula yakınlığı	hakikat-i azîme: büyük gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ; a-ẓ-m)
hakikat-i azîme-i hâkimâne-i âmirâne: büyük bir âmire ve hâkime yakışan büyük hakikat (bk. ḥ-ḳ-ḳ; a-ẓ-m; ḥ-k-m)	hakikat-i kerîmâne: ihsan ve ikramda bulunma gerçeği (bk. ḥ-ḳ-ḳ; k-r-m)
hakikat-i muhita: herşeyi kuşatan gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakikat-i rahîmâne-i müdebbirâne: merhamet ve tedbirle iş gören bir zâta yakışan hakikat (bk. ḥ-ḳ-ḳ; r-ḥ-m; d-b-r)
hakikat-i rakîbâne: herşeyi gözetleyen bir zâta yakışan hakikat (bk. ḥ-ḳ-ḳ)

[Anonim]

işaret ettiği hakikat-i ulviyeyi

اِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَاْلاِحْسَانِ وَاِيتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْىِ 1

ifade ettiği hakikat-i câmia gibi bütün uhrevî ve dünyevî, ilmî ve amelî erkân-ı sitte-i imaniyenin herbirisini tafsilen, erkân-ı hamse-i İslâmiyenin herbirisini kasten ve cidden ve saadet-i dâreyni temin eden bütün düsturları görür, gösterir. Muvazenesini muhafaza edip, tenasübünü idame edip, o hakaikın heyet-i mecmuasının tenasübünden hasıl olan hüsün ve cemâlin menbaından, Kur’ân’ın bir i’câz-ı mânevîsi neş’et eder.

İşte şu sırr-ı azîmdendir ki, ulema-i ilm-i kelâm, Kur’ân’ın şakirtleri oldukları halde, bir kısmı onar cilt olarak erkân-ı imaniyeye dair binler eser yazdıkları halde, Mutezile gibi aklı nakle tercih ettikleri için, Kur’ân’ın on âyeti kadar vuzuhla ifade ve kat’î ispat ve ciddî ikna edememişler. Adeta onlar, uzak dağların altında lâğım yapıp, borularla tâ âlemin nihayetine kadar silsile-i esbabla gidip orada silsileyi keser, sonra âb-ı hayat hükmünde olan marifet-i İlâhiyeyi ve vücud-u Vâcibü’l-Vücudu ispat ederler.

Âyet-i kerime ise, herbirisi birer asâ-yı Mûsâ gibi, her yerde suyu çıkarabilir, herşeyden bir pencere açar, Sâni-i Zülcelâli tanıttırır. Kur’ân’ın bahrinden tereşşuh eden Arabî Katre risalesinde ve sair Sözlerde şu hakikat fiilen ispat edilmiş ve göstermişiz.

İşte, hem şu sırdandır ki, bâtın-ı umura gidip, sünnet-i seniyyeye ittibâ etmeyerek,

[NOT]Dipnot-1 “Allah adaleti, iyilik yapmayı ve iyi kullukta bulunmayı, akrabaya ikram etmeyi emreder; fuhşiyâtı, kötülüğü ve azgınlığı yasaklar.” Nahl Sûresi, 16:90.[/NOT]

Arabî: Arapça	Mutezile: aklı temel kabul ederek Kur’ân ve Sünneti kendi akıllarına uydurmaya çalışan ehl-i sünnet dışı batıl bir mezhep
Sâni-i Zülcelâl: sonsuz haşmet ve yücelik sahibi, herşeyi san’atla yapan Allah (bk. ṣ-n-a; ẕü; c-l-l)	amelî: amelle ilgili
asâ-yı Mûsâ: Hz. Mûsâ’nın mu’cizeli deyneği	bahr: deniz
bâtın-ı umur: işlerin içyüzleri, görünmeyen yönleri	cemâl: güzellik (bk. c-m-l)
cidden: ciddî olarak	dünyevî: dünyayla ilgili
düstur: kural, prensip	erkân-ı hamse-i İslâmiye: İslâmın beş şartı (bk. r-k-n; s-l-m)
erkân-ı imaniye: imanın şartları (bk. r-k-n; e-m-n)	erkân-ı sitte-i imaniye: imanın altı şartı (bk. r-k-n; e-m-n)
hakaik: gerçekler, doğrular (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakikat: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakikat-i câmia: çok mânâları içinde toplayan hakikat (bk. ḥ-ḳ-ḳ; c-m-a)	hakikat-i ulviye: yüce gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hasıl olmak: meydana gelmek	heyet-i mecmua: birşeyin geneli, bütün (bk. c-m-a)
hüsün: güzellik (bk. ḥ-s-n)	idame: devam
ilmî: ilimle ilgili (bk. a-l-m)	ittibâ etmek: uymak
i’câz-ı mânevi: mânevî mu’cizelik (bk. a-c-z; a-n-y)	kasten: isteyerek
katre: damla	kat’î: kesin
marifet-i İlâhiye: Allah’ı bilme ve tanıma (bk. a-r-f; e-l-h)	menba: kaynak
muhafaza: koruma (bk. ḥ-f-ẓ)	muvazene: denge (bk. v-z-n)
nakl: Kur’ân-ı Kerim, hadis-i şerif gibi İslâmın asıl kaynakları	neş’et etmek: meydana gelmek, doğmak
nihayet: son	saadet-i dâreyn: dünya ve âhiret mutluluğu
sair: diğer	silsile: zincir
silsile-i esbab: sebepler zinciri (bk. s-b-b)	sünnet-i seniyye: Peygamberimizin söz, fiil ve hareketlerine dayanan yüce prensipler (bk. s-n-n)
sırr-ı azîm: büyük sır (bk. a-ẓ-m)	tafsilen: ayrıntılı olarak
tenasüb: uygunluk (bk. n-s-b)	tereşşuh etmek: sızmak
uhrevî: âhiretle ilgili (bk. e-ḫ-r)	ulema-i ilm-i kelâm: kelâm âlimleri (bk. a-l-m; k-l-m)
vuzuh: açıklık	vücud-u Vâcibü’l-Vücud: varlığı zorunlu olan, var olmak için hiçbir sebebe ihtiyacı bulunmayan Allah’ın varlığı (bk. v-c-d; v-c-b)
âb-ı hayat: hayat suyu (bk. ḥ-y-y)	âlem: dünya (bk. a-l-m)
şakirt: talebe, öğrenci

[Anonim]

meşhudatına itimad ederek yarı yoldan dönen ve bir cemaatin riyasetine geçip bir fırka teşkil eden firak-ı dâllenin bütün imamları, hakaikın tenasübünü, muvazenesini muhafaza edemediğindendir ki, böyle bid’aya, dalâlete düşüp bir cemaat-i beşeriyeyi yanlış yola sevk etmişler. İşte bunların bütün aczleri, âyât-ı Kur’âniyenin i’câzını gösterir.

Hâtime

Kur’ân’ın lemeât-ı i’câzından iki lem’a-i i’câziye On Dokuzuncu Sözün On Dördüncü Reşhasında geçmiştir ki, bir sebeb-i kusur zannedilen tekraratı ve ulûm-u kevniyede icmâli, herbiri birer lem’a-i i’câzın menbaıdır. Hem Kur’ân’da, mu’cizât-ı enbiya yüzünde parlayan bir lem’a-i i’câz-ı Kur’ân, Yirminci Sözün İkinci Makamında vâzıhan gösterilmiştir. Daha bunlar gibi, sair Sözlerde ve risale-i Arabiyemde çok lemeât-ı i’câziye zikredilip, onlara iktifâen yalnız şunu deriz ki:

Bir mu’cize-i Kur’âniye daha şudur ki: Nasıl bütün mu’cizât-ı enbiya Kur’ân’ın bir nakş-ı i’câzını göstermiştir. Öyle de, Kur’ân, bütün mu’cizâtıyla bir mu’cize-i Ahmediye (a.s.m.) olur ve bütün mu’cizât-ı Ahmediye (a.s.m.) dahi Kur’ân’ın bir mu’cizesidir ki, Kur’ân’ın Cenâb-ı Hakka karşı nisbetini gösterir; ve o nisbetin zuhuruyla herbir kelimesi bir mu’cize olur. Çünkü, o vakit birtek kelime, bir çekirdek gibi, bir şecere-i hakaikı mânen tazammun edebilir. Hem merkez-i kalb gibi, hakikat-i uzmânın bütün âzâsına münasebettar olabilir. Hem bir ilm-i muhite ve nihayetsiz bir iradeye istinad ettiği için, hurufuyla, heyetiyle, vaziyetiyle, mevkiiyle hadsiz eşyaya bakabilir. İşte, şu sırdandır ki,

Cenâb-ı Hak: Hakkın ta kendisi olan şeref ve yücelik sahibi Allah (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	acz: acizlik (bk. a-c-z)
bid’a: sonradan uydurulan ve dine zarar verecek yenilikler (bk. b-d-a)	cemaat: topluluk (bk. c-m-a)
cemaat-i beşeriye: insan toplulu-ğu (bk. c-m-a)	dalâlet: hak yoldan, inançsızlık sapkınlık (bk. ḍ-l-l)
firak-ı dâlle: hak yoldan sapmış, inançsız gruplar (bk. ḍ-l-l)	fırka: grup
hadsiz: sayısız	hakaik: gerçekler (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakikat-i uzmâ: en büyük gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ; a-ẓ-m)	heyet: genel, bütün
huruf: harfler	hâtime: sonuç, son bölüm
icmâl: özetleme (bk. c-m-l)	iktifâen: yeterli görerek
ilm-i muhit: herşeyi içine alan ilim (bk. a-l-m)	irade: dileme, tercih ve seçim yapma gücü (bk. r-v-d)
istinad etmek: dayanmak (bk. s-n-d)	itimad etmek: güvenmek
i’câz: mu’cize oluş (bk. a-c-z)	lemeât-i i’câziye: mu’cizelik parıltıları (bk. a-c-z)
lem’a-i i’câz-ı Kur’ân: Kur’ân’ın mu’cizelik parıltısı (bk. a-c-z)	menba: kaynak
merkez-i kalb: kalbin merkezi	mevki: konum, yer
meşhudat: görünen ve bilinen şeyler (bk. ş-h-d)	muhafaza etmek: korumak (bk. ḥ-f-ẓ)
muvazene: denge (bk. v-z-n)	mu’cize: Allah’ın izniyle peygamberler tarafından ortaya konulup bir benzerini yapmakta başkalarını aciz ve hayrette bırakan olağanüstülük (bk. a-c-z)
mu’cize-i Ahmediye: Peygamberimizin mu’cizesi (bk. a-c-z; ḥ-m-d)	mu’cize-i Kur’âniye: Kur’ân’ın mu’cizesi (bk. a-c-z)
mu’cizât: mu’cizeler (bk. a-c-z)	mu’cizât-ı enbiya: peygamberlerin mu’cizeleri (bk. a-c-z; n-b-e)
münasebettar: ilgili, bağlantılı (bk. n-s-b)	nakş-ı i’câz: mu’cizelik nakşı (bk. n-ḳ-ş; a-c-z)
nihayetsiz: sonsuz	nisbet: bağ (bk. n-s-b)
reşha: sızıntı	risale-i Arabiye: Arapça risale (bk. r-s-l)
riyaset: başkanlık	sair: diğer
sebeb-i kusur: kusur sebebi (bk. s-b-b)	tazammun etmek: içine almak
tekrarat: tekrarlar	tenasüb: uygunluk (bk. n-s-b)
ulûm-u kevniye: kâinat ve dünya ile ilgili ilimler (bk. a-l-m; k-v-n)	vâzıhan: açıkça
zuhur: görünme (bk. ẓ-h-r)	âyât-ı Kur’âniye: Kur’ân’ın âyetleri
âzâ: azalar, organlar	şecere-i hakaik: gerçekler ağacı (bk. ḥ-ḳ-ḳ)

[Anonim]

ulema-i ilm‑i huruf, Kur’ân’ın bir harfinden bir sahife kadar esrar bulduklarını iddia ederler ve dâvâlarını o fennin ehline ispat ediyorlar.

Risalenin başından şuraya kadar bütün Şuleleri, Şuaları, Lem’aları, Nurları, Ziyaları nazara topla, birden bak. Baştaki dâvâ, şimdi kat’î netice olarak, yani,

قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ اْلاِنْسُ وَالْجِنُّ عَلٰۤى اَنْ يَاْتوُا بِمِثْلِ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لاَ يَاْتوُنَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً 1

yı yüksek bir sadâ ile okuyup ilân ediyorlar.

سُبْحَانَكَ لاَعِلْمَ لَنَاۤ اِلاَّ مَاعَلَّمْتَنَاۤ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ 2
رَبَّناَ لاَ تُؤَاخِذْنَاۤ اِنْ نَسِينَاۤ اَوْ اَخْطَأْناَ 3
رَبِّ اشْرَحْ لِى صَدْرِى وَيَسِّرْ لِى اَمْرِى وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِى يَفْقَهُوا قَوْلِى 4

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ اَفْضَلَ وَاَجْمَلَ وَاَنْبَلَ وَاَظْهَرَ وَاَطْهَرَ وَاَحْسَنَ وَاَبَرَّ وَاَكْرَمَ وَاَعَزَّ وَاَعْظَمَ وَاَشْرَفَ وَاَعْلٰى وَاَزْكٰى وَاَبْرَكَ وَاَلْطَفَ صَلَوَاتِكَ، وَاَوْفٰى وَاَكْثَرَ وَاَزْيَدَ وَاَرْقٰى وَاَرْفَعَ وَاَدْوَمَ سَلاَمِكَ، صَلاَةً وَسَلاَمًا وَرَحْمَةً وَرِضْوَانًا وَعَفْوًا وَغُفْرَانًا تَمْتَدُّ وَتَزِيدُ بِوَابِلِ سَحَاۤئِبِ مَوَاهِبِ جُودِكَ وَكَرَمِكَ، وَتَنْمُوا وَتَزْكُوا بِنَفَاۤئِسِ شَرَاۤئِفِ لَطَاۤئِفِ جُودِكَ وَمِنَنِكَ، اَزَلِيَّةً بِاَزَلِيَّتِكَ لاَ تَزُولُ، اَبَدِيَّةً بِاَبَدِيَّتِكَ لاَ تَحُولُ، عَلٰى عَبْدِكَ وَحَبِيبِكَ وَرَسُولِكَ مُحَمَّدٍ خَيْرِ خَلْقِكَ، اَلنُّورِ الْبَاهِرِ اللاَّمِعِ، وَالْبُرْهَانِ الظَّاهِرِ الْقَاطِعِ، وَالْبَحْرِ الزَّاخِرِ، وَالنُّورِ الْغاَمِرِ،

[NOT]Dipnot-1 “De ki: And olsun, eğer bu Kur’ân’ın benzerini getirmek için insanlar ve cinler bir araya toplanıp da hepsi birbirine yardımcı olsalar, yine de onun benzerini getiremezler.” İsrâ Sûresi, 17:88.

Dipnot-2 “Seni her türlü noksandan tenzih ederiz. Senin bize öğrettiğinden başka bilgimiz yoktur. Muhakkak ki ilmi ve hikmeti herşeyi kuşatan Sensin.” Bakara Sûresi, 2:32.

Dipnot-3 “Ey Rabbimiz, unutur veya hataya düşer de bir kusur işlersek bizi onunla hesaba çekme.” Bakara Sûresi, 2:286.

Dipnot-4 “Ey Rabbim, gönlüme genişlik ver. İşimi kolaylaştır. Dilimdeki tutukluğu çöz-tâ ki sözümü iyice anlasınlar.” Tâhâ Sûresi, 20:25-28.[/NOT]

esrar: sırlar	fen: ilim
kat’î: kesin	lem’â: parıltı
nazar: dikkat (bk. n-ẓ-r)	nur: ışık, aydınlık (bk. n-v-r)
sadâ: ses	ulema-i ilm-i huruf: harflerden mânâ çıkaran âlimler (bk. a-l-m)
ziya: ışık	şua: parıltı
şule: ışık

[Anonim]

وَالْجَمَالِ الزَاهِرِ، وَالْجَلاَلِ الْقَاهِرِ، وَالْكَمَالِ الْفَاخِرِ، صَلاَتَكَ الَّتِى صَلَّيْتَ بِعَظَمَةِ ذَاتِكَ عَلَيْهِ وَعَلٰۤى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ كَذٰلِكَ، صَلاَةً تَغْفِرُبِهَا ذُنُوبَنَا، وَتَشْرَحُ بِهَا صُدُورَنَا، وَتُطَهِّرُ بِهَا قُلوُبَنَا، وَتُرَوِّحُ بِهَا اَرْوَاحَنَا، وَتُقَدِّسُ بِهَا اَسْرَارَنَا، وَتُنَزِّهُ بِهَا خَوَاطِرَنَا وَاَفْكَارَنَا، وَتُصَفِّى بِهَا كُدُورَاتِ مَافِى اَسْرَارِنَا، وَتَشْفِى بِهَاۤ
اَمْرَاضَنَا، وَتَفْتَحُ بِهَاۤ اَقْفَالَ قُلُوبِنَا 1
رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ 2
وَاٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ ِللهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ 3
اٰمِينْ , اٰمِينْ , اٰمِينْ

[NOT]Dipnot-1 Allah’ım! Cömertlik ve ikramınla yüklü bulutların çoşkun yağmurları gibi devam edip artan; cömertlik ve in’amlarının değerli, enfes ve lâtif tecellileriyle gelişip çoğalan; ezeliyetine münasip tarzda kesilmeyen ve ebediyetine lâyık şekilde sona ermeyen en üstün, en güzel, en yüce, en zâhir, en temiz, en hoş, en iyi, en değerli, en aziz, en büyük, en şerefli, en yüksek, en pâk, en mübârek ve en lâtif salâvatın; ve en mükemmel, en fazla, en ziyâde, en yüksek, en yüce ve en devamlı selâmın; bir salât ü selâm, bir rahmet ve rıza ve bir af ve mağfiret manasında; göz kamaştıran parlak nur, pek kesin delil, uçsuz bucaksız bir deryâ, aydınlığı pek şiddetli nur, pek parlak güzellik, pek üstün heybet, fevkalâde mükemmel ve yarattıklarının en hayırlısı, kulun, habîbin ve resulün olan Muhammed’in üzerine olsun. Senin yüce zâtına yakışır şekilde ona ve aynı şekilde onun âl ve ashâbına salât et. Allah’ım, bu salâvat sebebiyle günahlarımızı bağışla, gönlümüze ferahlık ver, kalplerimizi temizle, ruhlarımızı rahatlat, sırlarımızı pak eyle, kalbimizden geçenleri ve düşüncelerimizi arındır, sırlarımızdaki bulanıklığı berraklaştır, hastalıklarımıza şifa ver, kalplerimizin kilitlerini aç.

Dipnot-2 “Ey Rabbimiz! Bizi doğru yola eriştirdikten sonra kalblerimizi sapıklığa meylettirme. Yüce katından bize bir rahmet bağışla. Muhakkak ki Vehhâb olan, istediklerimizi bize veren ancak Sensin.” Âl-i İmrân Sûresi, 3:8.

Dipnot-3 “Onların duaları, ‘Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamd olsun’ sözleriyle sona erer.” Yûnus Sûresi, 10:10.[/NOT]

[Anonim]

Birinci Zeyl

Makam itibâriyle Yirmi Beşinci Söze ilhak edilen zeyillerden Yedinci Şuânın Birinci Makamının On Yedinci Mertebesidir

Bu dünyada hayatın gayesi ve hayatın hayatı iman olduğunu bilen bu yorulmaz ve tok olmaz dünya seyyahı ve kainattan Rabbini soran yolcu, kendi kalbine dedi ki:

“Aradığımız zâtın sözü ve kelâmı denilen, bu dünyada en meşhur ve en parlak ve en hâkim; ve ona teslim olmayan herkese, her asırda meydan okuyan Kur’an‑ı Mu’cizü’l-Beyan namındaki kitaba müracaat edip, o ne diyor bilelim. Fakat en evvel, bu kitap bizim Hâlıkımızın kitabı olduğunu ispat etmek lâzımdır” diye taharrîye başladı.

Bu seyyah, bu zamanda bulunduğu münasebetiyle, en evvel, mânevî i’câz-ı Kur’âniyenin lem’aları olan Risale-i Nur’a baktı ve onun yüz otuz risaleleri, âyât-ı Furkaniyenin nükteleri ve ışıkları ve esaslı tefsirleri olduğunu gördü. Ve Risale-i Nur, bu kadar muannid ve mülhid bir asırda, her tarafa hakaik-i Kur’âniyeyi mücahidâne neşrettiği halde, karşısına kimse çıkamadığından ispat eder ki, onun üstadı ve menbaı ve mercii ve güneşi olan Kur’ân, semâvîdir, beşer kelâmı değildir. Hattâ, Risale-i Nur’un yüzer hüccetlerinden birtek hüccet-i Kur’âniyesi olan Yirmi Beşinci Söz ile On Dokuzuncu Mektubun âhiri, Kur’ân’ın kırk vech ile mu’cize olduğunu öyle ispat etmiş ki, kim görmüşse, değil tenkit ve itiraz etmek, belki ispatlarına hayran olmuş, takdir ederek çok senâ etmiş. Her ne ise…

Kur’ân’ın vech-i i’câzını ve hak kelâmullah olduğunu ispat etmek cihetini Risale-i Nur’a havale ederek, yalnız kısa bir işaretle, büyüklüğünü gösteren birkaç noktaya dikkat etti.

Birinci Nokta: Nasıl ki Kur’ân, bütün mu’cizatıyla ve hakkaniyetine delil olan bütün hakaikiyle, Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmın bir mu’cizesidir. Öyle de,

Aleyhissalâtü Vesselâm: Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun (bk. ṣ-l-v; s-l-m)	Hâlık: herşeyi yoktan yaratan Allah (bk. ḫ-l-ḳ)
Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan: açıklamalarıyla benzerini yapmakta akılları âciz bırakan Kur’ân (bk. a-c-z; b-y-n)	beşer: insan
cihet: yön	hak: doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakaik: hakikatler, gerçekler (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakaik-i Kur’âniye: Kur’ân’ın gerçekleri (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakkaniyet: doğruluk (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hâkim: hükmeden, galip (bk. ḥ-k-m)
hüccet-i Kur’âniye: Kur’ân’ın delili	ilhak: ekleme
i’câz-ı Kur’âniye: Kur’ân’ın mu’cize oluşu (bk. a-c-z)	kelâm: söz (bk. k-l-m)
kelâmullah: Allah’ın kelâmı (bk. k-l-m)	lem’a: parıltı
menba: kaynak	merci: kaynak, başvurulacak yer
muannid: inatçı	mu’cizat: mu’cizeler (bk. a-c-z)
mu’cize: bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bırakan olağanüstü şey (bk. a-c-z)	mücahidâne: cihad ederek (bk. c-h-d)
mülhid: dinsiz	müracaat etmek: başvurmak
nam: isim	neşretmek: yaymak
nükte: ince ve derin mânâ	risale: mektup, küçük çaplı kitap (bk. r-s-l)
semâvî: vahiyle gelmiş (bk. s-m-v)	senâ etmek: övmek, yüceltmek
seyyah: yolcu	taharrî: araştırma, inceleme
tefsir: yorum, açıklama (bk. f-s-r)	vech-i i’câz: mu’cizelik yönü (bk. a-c-z)
vecih: yön, şekil	zeyl: ilâve, ek
âhir: son (bk. e-ḫ-r)	âyât-ı Furkaniye: Hak ile batılı ayıran Kur’ân’ın ayetleri (bk. f-r-ḳ)

[Anonim]

Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm da, bütün mu’cizatıyla ve delâil-i nübüvvetiyle ve kemâlât-ı ilmiyesiyle, Kur’ân’ın bir mu’cizesidir ve Kur’ân kelâmullah olduğuna bir hüccet-i kàtıasıdır.

İkinci Nokta: Kur’ân, bu dünyada, öyle nuranî ve saadetli ve hakikatli bir surette bir tebdil-i hayat-ı içtimaiye ile beraber, insanların hem nefislerinde, hem kalblerinde, hem ruhlarında, hem akıllarında, hem hayat-ı şahsiyelerinde ve hem hayat-ı içtimaiyelerinde, hem hayat-ı siyasiyelerinde öyle bir inkılâp yapmış ve idame etmiş ve idare etmiş ki, on dört asır müddetinde, her dakikada, altı bin altı yüz altmış altı âyetleri kemâl-i ihtiramla, hiç olmazsa yüz milyondan ziyade insanların dilleriyle okunuyor ve insanları terbiye ve nefislerini tezkiye ve kalblerini tasfiye ediyor, ruhlara inkişaf ve terakki ve akıllara istikamet ve nur ve hayata hayat ve saadet veriyor. Elbette böyle bir kitabın misli yoktur, harikadır, fevkalâdedir, mu’cizedir.

Üçüncü Nokta:Kur’ân, o asırdan tâ şimdiye kadar öyle bir belâğat göstermiş ki, Kâbe’nin duvarında altınla yazılan en meşhur ediplerin “Muallâkat-ı Seb’a” nâmıyla şöhretşiar kasidelerini o dereceye indirdi ki, Lebid’in kızı, babasının kasidesini Kâbe’den indirirken demiş: “Âyâta karşı bunun kıymeti kalmadı.”

Hem bedevî bir edip 1 فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ âyeti okunurken işittiği vakit secdeye kapanmış. Ona dediler: “Sen Müslüman mı oldun?” O dedi: “Hayır, ben bu âyetin belâğatine secde ettim.”2

Hem ilm-i belâğatın dâhilerinden Abdülkahir-i Cürcânî ve Sekkâkî ve Zemahşerî gibi binlerle dâhi imamlar ve mütefennin edipler, icmâ ve ittifakla karar vermişler ki, “Kur’ân’ın belâğatı tâkat-i beşerin fevkindedir; yetişilmez.”3

Hem o zamandan beri, mütemadiyen meydan-ı muarazaya davet edip, mağrur ve enaniyetli ediplerin ve belîğlerin damarlarına dokundurup, gururlarını kıracak

[NOT]Dipnot-1 “Artık emrolunduğun şeyi açıkla.” Hicr Sûresi, 15:94.

Dipnot-2 El-Âlûsî, Rûhu’l-Meânî 14:85.

Dipnot-3 El-Âlûsî, Rûhu’l-Meânî 13:161.[/NOT]

Abdülkahir-i Cürcanî: (bk. bilgiler)	Aleyhissalâtü Vesselâm: Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun (bk. ṣ-l-v; s-l-m)
Kâbe: (bk. bilgiler)	Lebid: İslâm öncesi cahiliye devrinde şiirleriyle meşhur bir şair
Muallâkat-ı Seb’a: yedi askı, Kur’ân nâzil olmadan önce, meşhur Arap şâirlerinin en beğenilmiş şiirlerinden, Kâbe’nin duvarına asılmış olanları	Sekkâkî: (bk. bilgiler)
Zemahşerî: (bk. bilgiler)	bedevî: göçebe hayatı yaşayan
beliğ: belâğatçi, maksadını noksansız ve güzel sözlerle anlatabilen (bk. b-l-ğ)	belâğat: sözün düzgün, kusursuz, yerin, halin ve makamın icabına göre söylenmesi (bk. b-l-ğ)
delâil-i nübüvvet: peygamberlik delilleri (bk. n-b-e)	dâhi: son derece zeki; dehâ ve hikmet sahibi
edip: edebiyatçı	enaniyetli: bencil, gururlu
fevkalâde: olağanüstü	fevkinde: üstünde
hakikat: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hayat-ı içtimaiye: toplumsal hayat (bk. ḥ-y-y; c-m-a)
hayat-ı siyasiye: siyasî hayat (bk. ḥ-y-y)	hayat-ı şahsiye: özel hayat (bk. ḥ-y-y)
hüccet-i kàtıa: sağlam ve kesin delil	icmâ: fikir birliği (bk. c-m-a)
idame: devam etme	ilm-i belâğat: belağat ilmi (bk. a-l-m; b-l-ğ)
inkişaf: açılma, gelişme (bk. k-ş-f)	inkılâp: değişim
istikamet: doğruluk	ittifak: birleşme, birlik
kaside: şiir	kelâmullah: Allah kelâmı (bk. k-l-m)
kemâl-i ihtiram: tam bir saygı ve hürmet (bk. k-m-l)	kemâlât-ı ilmiye: ilimî mükemmellikler, olgunluklar (bk. k-m-l; a-l-m)
mağrur: gururlu	meydan-ı muaraza: sözle mücadele meydanı
mu’cizat: mu’cizeler (bk. a-c-z)	mütefennin: bilgili, san’atkâr
mütemadiyen: sürekli olarak	nefis: kişinin kendisi; maddî lezzetleri hisseden güç (bk. n-f-s)
nuranî: nurlu, aydınlık (bk. n-v-r)	saadet: mutluluk
secde: alın üzeri yere kapanmak	suret: şekil (bk. ṣ-v-r)
tasfiye: saflaştırma (bk. ṣ-f-y)	tebdil-i hayat-ı içtimaiye: toplumsal hayatın değiştirilmesi (bk. ḥ-y-y; c-m-a)
terakki: ilerleme, yükselme	tezkiye: temizleme, arındırma
tâkat-i beşer: insan gücü	ziyade: çok, fazla
âyât: âyetler	şöhretşiar: şöhreti herkesçe bilinen

[Anonim]

bir tarzda der: “Ya birtek sûrenin mislini getiriniz, veyahut dünyada ve âhirette helâket ve zilleti kabul ediniz” diye ilân ettiği halde, o asrın muannid beliğleri birtek sûrenin mislini getirmekle kısa bir yol olan muarazayı bırakıp, uzun olan, can ve mallarını tehlikeye atan muharebe yolunu ihtiyar etmeleri ispat eder ki, o kısa yolda gitmek mümkün değildir.

Hem Kur’ân’ın dostları, Kur’ân’a benzemek ve taklit etmek şevkiyle; ve düşmanları dahi, Kur’ân’a mukabele ve tenkit etmek sevkiyle o vakitten beri yazdıkları ve yazılan ve telâhuk-u efkâr ile terakki eden milyonlarla Arabî kitaplar ortada geziyor. Hiçbirisinin ona yetişemediğini, hattâ en âmi adam dahi dinlese, elbette diyecek: “Bu Kur’ân, bunlara benzemez ve onların mertebesinde değil. Ya onların altında veya umumunun fevkinde olacak.” Umumunun altında olduğunu, dünyada hiçbir fert, hiçbir kâfir, hattâ hiçbir ahmak diyemez. Demek, mertebe-i belâğati, umumun fevkındedir.

Hattâ bir adam, 1 سَبَّحَ ِللهِ مَا فِى السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضِ âyetini okudu. Dedi ki: “Bu âyetin harika telâkki edilen belâğatını göremiyorum.”

Ona denildi: “Sen dahi bu seyyah gibi o zamana git, orada dinle.”

O da, kendini Kur’ân’dan evvel orada tahayyül ederken gördü ki, mevcudat-ı âlem perişan, karanlık, câmid ve şuursuz ve vazifesiz olarak, hâli, hadsiz, hudutsuz bir fezada, kararsız fâni bir dünyada bulunuyorlar. Birden, Kur’ân’ın lisanından bu âyeti dinlerken gördü:

Bu âyet, kâinat üstünde, dünyanın yüzünde öyle bir perde açtı ve ışıklandırdı ki, bu ezelî nutuk ve bu sermedî ferman, asırlar sıralarında dizilen zîşuurlara ders verip gösteriyor ki, bu kâinat, bir cami-i kebîr hükmünde, başta semâvât ve arz olarak umum mahlûkatı hayattarâne zikir ve tesbihte ve vazife başında cûş-u huruşla mes’udâne ve memnunâne bir vaziyette bulunuyor, diye müşahede etti. Ve bu âyetin derece-i belâğatini zevk ederek, sair âyetleri buna kıyasla,

[NOT]Dipnot-1 “Göklerde ve yerde ne varsa Allah’ı tesbih eder.” Hadîd Sûresi, 57:1.[/NOT]

Arabî: Arapça	arz: yer, dünya
belâğat: sözün düzgün, kusursuz, halin ve makamın icabına göre yerinde söylenmesi (bk. b-l-ğ)	cami-i kebir: büyük cami (bk. c-m-a; k-b-r)
câmid: cansız	cûş u huruş: neşe ve âhenk
derece-i belâğat: belâğat derecesi (bk. b-l-ğ)	ezelî nutuk: Allah’ın ezelî konuşması (bk. e-z-l)
fevkinde: üstünde	feza: uzay
fâni: gelip geçici, ölümlü (bk. f-n-y)	hadsiz: sınırsız
hayattarâne: canlı bir şekilde (bk. ḥ-y-y)	helâket: yok oluş
hudutsuz: sınırsız	hâli: boş, ıssız
ihtiyar: tercih, seçme (bk. ḫ-y-r)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
mahlûkat: yaratıklar (bk. ḫ-l-ḳ)	memnunâne: memnun bir şekilde
mertebe: derece	mertebe-i belâğat: belâğat derecesi (bk. b-l-ğ)
mes’udâne: mutlu bir şekilde	mevcudât-ı âlem: kâinattaki varlıklar (bk. a-l-m) (bk. v-c-d)
misl: benzer (bk. m-s̱-l)	muannid: inatçı
muaraza: sözle mücadele	muharebe: savaş
mukabele: karşılık	müşahede etmek: görmek (bk. ş-h-d)
sair: diğer	semâvât: gökler (bk. s-m-v)
sermedî ferman: sürekli, dâimi buyruk	seyyah: gezgin, yolcu
tahayyül: hayal etme (bk. ḫ-y-l)	telâhuk-u efkâr: fikirlerin birikimi (bk. f-k-r)
telâkki edilen: kabul edilen	terakki etmek: ilerlemek
tesbih: Allah’ı her türlü kusurdan yüce tutarak şanına layık ifadelerle anma (bk. s-b-ḥ)	umum: bütün, genel
zikir: Allah’ı anmak	zillet: alçaklık, aşağılık
zîşuur: şuur sahibi (bk. ẕî; ş-a-r)	âdi: sıradan
âhiret: öteki dünya, öldükten sonraki hayat (bk. e-ḫ-r)	şevk: şiddetli arzu ve istek
şuursuz: bilinçsiz (bk. ş-a-r)

[Anonim]

Kur’ân’ın zemzeme-i belâğati arzın nısfını ve nev-i beşerin humsunu istilâ ederek, haşmet-i saltanatı kemâl-i ihtiramla on dört asır bilâfasıla idame ettiğinin binler hikmetlerinden bir hikmetini anladı.

Dördüncü Nokta: Kur’ân öyle hakikatli bir halâvet göstermiş ki, en tatlı bir şeyden dahi usandıran çok tekrar, Kur’ân’ı tilâvet edenler için değil usandırmak, belki kalbi çürümemiş ve zevki bozulmamış adamlara tekrar-ı tilâveti halâvetini ziyadeleştirdiği, eski zamandan beri herkesçe müsellem olup darb-ı mesel hükmüne geçmiş.

Hem öyle bir tazelik ve gençlik ve şebâbet ve garabet göstermiş ki, on dört asır yaşadığı ve herkesin eline kolayca girdiği halde, şimdi nazil olmuş gibi tazeliğini muhafaza ediyor. Her asır, kendine hitap ediyor gibi bir gençlikte görmüş. Her taife-i ilmiye, ondan her vakit istifade etmek için kesretle ve mebzuliyetle yanlarında bulundurdukları ve üslûb-u ifadesine ittiba ve iktida ettikleri halde, o, üslûbundaki ve tarz-ı beyanındaki garabetini aynen muhafaza ediyor.

Beşinci Nokta: Kur’ân’ın bir cenahı mazide, bir cenahı müstakbelde, kökü ve bir kanadı eski peygamberlerin ittifaklı hakikatleri olduğu ve bu onları tasdik ve teyid ettiği ve onlar dahi tevafukun lisan-ı hâliyle bunu tasdik ettikleri gibi; öyle de, evliya ve asfiya gibi ondan hayat alan semereleri ve hayattar tekemmülleriyle şecere-i mübarekelerinin hayattar, feyizdar ve hakikatmedar olduğuna delâlet eden ve ikinci kanadının himayesi altında yetişen ve yaşayan velâyetin bütün hak tarikatleri ve İslâmiyetin bütün hakikatli ilimleri, Kur’ân’ın ayn-ı hak ve mecma-i hakaik ve câmiiyette misilsiz bir harika olduğuna şehadet eder.

Altıncı Nokta:Kur’ân’ın altı ciheti nuranîdir, sıdk ve hakkaniyetini gösterir,
Evet, altında hüccet ve burhan direkleri, üstünde sikke-i i’caz lem’aları, önünde

arz: yer, dünya	asfiya: Hz. Peygamberih yolundan giden ilim ve velâyet sahibi hâlis kullar (bk. ṣ-f-y)
ayn-ı hak: hakkın ta kendisi (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	bilâfasıla: fasılasız, aralıksız
burhan: sağlam, mantıkî delil	cenah: kanat, taraf
cihet: yön, taraf	câmiiyet: genişlik, kapsayıcılık (bk. c-m-a)
darb-ı mesel: meşhur söz, atasözü (bk. m-s̱-l)	delâlet: delil olma, ifade etme
evliya: veliler (bk. v-l-y)	feyizdar: feyizli, bereketli (bk. f-y-ḍ)
garabet: gariplik, hayret vericilik	hak: doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakikat: doğru gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakikatmedar: doğruluk sebebi (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakkaniyet: doğruluk (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	halâvet: tatlılık, hoşluk
hayattar: canlı (bk. ḥ-y-y)	haşmet-i saltanat: saltanatın haşmeti, ihtişamı (bk. s-l-ṭ)
hikmet: sır, bilinmeyen nokta, sebep; herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması (bk. ḥ-k-m)	himaye: koruma
hums: beşte bir	hüccet: sağlam delil
idame: devam ettirme	iktida: uyma
istilâ: kuşatma	ittiba: tabi olma, uyma
ittifak: birleşme, fikir birliği	kemâl-i ihtiram: tam bir saygı ve hürmet (bk. k-m-l ḥ-r-m)
kesret: çokluk (bk. k-s̱-r)	lem’a: parıltı
lisan-ı hâl: hal dili	mazi: geçmiş zaman
mebzuliyet: çokluk, bolluk	mecma-i hakaik: gerçeklerin toplandığı yer (bk. c-m-a; ḥ-ḳ-ḳ)
misilsiz: benzersiz (bk. m-s̱-l)	muhafaza etmek: korumak (bk. ḥ-f-ẓ)
müsellem: doğruluğu şüphesiz kabul edilmiş	müstakbel: gelecek zaman
nazil olmak: inmek (bk. n-z-l)	nev-i beşer: insanlık
nuranî: nurlu, aydınlık (bk. n-v-r)	nısfı: yarısı
semere: meyve	sikke-i i’câz: mu’cizelik damgası (bk. a-c-z)
sıdk: doğruluk (bk. ṣ-d-ḳ)	taife-i ilmiye: ilmiye sınıfı (bk. a-l-m)
tarikat: mânevî yol (bk. ṭ-r-ḳ)	tarz-ı beyan: açıklama tarzı (bk. b-y-n)
tasdik: doğruluğunu kabul etme, onaylama (bk. ṣ-d-ḳ)	tekemmül: mükemmelleşme, olgunlaşma (bk. k-m-l)
tekrâr-ı tilâvet: okumanın tekrarı	tevafuk: uygunluk, denk gelme
teyid: doğrulama	tilâvet: okuma
velâyet: velilik (bk. v-l-y)	zemzeme-i belâğat: belâğat nağmesi (bk. b-l-ğ)
ziyadeleştirmek: artırmak	üslûb-u ifade: ifade tarzı
şebâbet: gençlik	şecere-i mübareke: mübarek ağaç (bk. b-r-k)
şehadet: şahitlik (bk. ş-h-d)

[Anonim]

ve hedefinde saadet-i dâreyn hediyeleri, arkasında nokta-i istinadı vahy-i semâvî hakikatleri, sağında hadsiz ukul-ü müstakîmenin delillerle tasdikleri, solunda selim kalblerin ve temiz vicdanların ciddî itminanları ve samimî incizapları ve teslimleri, Kur’ân’ın fevkalâde hârika, metin ve hücum edilmez bir kal’a‑i semaviye-i arziye olduğunu ispat ettikleri gibi altı makamdan dahi, onun ayn-ı hak ve sadık olduğunu ve beşerin kelâmı olmadığını ve yanlışı bulunmadığını imza eden, başta, bu kâinatta daima güzelliği izhar, iyiliği ve doğruluğu himaye ve sahtekârları ve müfterileri imha ve izale etmek âdetini bir düstur-u faaliyet ittihaz eden bu kâinatın Mutasarrıfı, o Kur’ân’a, âlemde en makbul, en yüksek, en hâkimâne bir makam-ı hürmet ve bir mertebe-i muvaffakiyet vermesiyle onu tasdik ve imza ettiği gibi; İslâmiyetin menbaı ve Kur’ân’ın tercümanı olan zâtın (a.s.m.) herkesten ziyade ona itikad ve ihtiramı ve nüzûlü zamanında uyku gibi bir vaziyet-i nâimanede bulunması ve sâir kelâmları ona yetişememesi ve bir derece benzememesi ve ümmiyetiyle beraber gitmiş ve gelecek hakikî hâdisât-ı kevniyeyi gaybiyâne, Kur’ân ile tereddütsüz ve itminan ile beyan etmesi ve çok dikkatli gözlerin nazarı altında, hiçbir hile, hiçbir yanlış vaziyeti görülmeyen o tercüman bütün kuvvetiyle, Kur’ân’ın herbir hükmünü öyle iman ve tasdik edip hiçbir şey onu sarsmaması dahi Kur’ân’ın semâvî, hakkaniyetli ve kendi Hâlık-ı Rahîminin mübarek kelâmı olduğunu imza ediyor.

Hem nev-i insanın humsu, belki kısm-ı âzamı, göz önündeki o Kur’ân’a müncezibâne ve dindarâne irtibatı ve hakikatperestâne ve müştakane kulak vermesi ve çok emarelerin ve vakıaların ve keşfiyatın şehadetiyle, cin ve melek ve ruhanîler

Hâlık-ı Rahîm: sınırsız rahmet sahibi ve herşeyi yoktan yaratan Allah (bk. ḫ-l-ḳ; r-ḥ-m)	Mutasarrıf: sonsuz tasarruf hakkı ve yetkisi olan; her işi kendi istek ve kurallarına göre idare eden Allah (bk. ṣ-r-f)
aleyhissalâtü vesselâm: Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun (bk. ṣ-l-v; s-l-m)	ayn-ı hak ve sadık: doğru ve gerçeğin ta kendisi (bk. ḥ-ḳ-ḳ; ṣ-d-ḳ)
beyan etmek: açıklamak (bk. b-y-n)	beşer: insan
dindarâne: dindarca	düstur-u faaliyet: faaliyet prensibi, kuralı (bk. f-a-l)
emare: belirti, işaret	fevkalâde: olağanüstü
gaybiyâne: gizli bir âlemden olarak (bk. ğ-y-b)	hadisât-ı kevniye: yaratılışa ve oluşa ait olaylar (bk. k-v-n)
hadsiz: sayısız, sınırsız	hakikat: gerçek, doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakikatperestâne: hakkı ve hakikatı severcesine (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakikî: gerçek ve doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakkaniyetli: doğru, gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	himaye: koruma
humsu: beşte biri	hâkimâne: hükmeder bir şekilde (bk. ḥ-k-m)
ihtiram: saygı gösterme (bk. ḥ-r-m)	incizap: cezbedilme, kapılma
irtibat: bağlılık	itikad: inanma
itminan: tam kanaatle inanma	ittihaz etmek: edinmek, kabullenmek
izale etmek: ortadan kaldırmak, gidermek	izhar: gösterme (bk. ẓ-h-r)
kal’a-i semaviye-i arziye: dünyanın semâya ait kalesi (bk. s-m-v)	kelâm: söz (bk. k-l-m)
keşfiyat: keşifler, gizli hakikatlerin ortaya çıkması (bk. k-ş-f)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
kısm-ı âzam: büyük bir kısmı (bk. a-ẓ-m)	makam-ı hürmet: hürmet ve saygı makamı (bk. ḥ-r-m)
makbul: kabul gören, geçerli	menba: kaynak
mertebe-i muvaffakiyet: başarı derecesi	metin: sağlam
mübarek: bereketli, hayırlı (bk. b-r-k)	müfteri: iftiracı
müncezibâne: kendini kaptırarak	müştakane: şevkle, çok isteyerek
nazar: bakış (bk. n-ẓ-r)	nev-i insan: insanlık
nokta-i istinad: dayanak noktası (bk. s-n-d)	nüzûl: iniş (bk. n-z-l)
ruhanî: maddî yapısı olmayan manevî varlık (bk. r-v-ḥ)	saadet-i dâreyn: dünya ve âhiret mutluluğu
selim: sağlam, doğru (bk. s-l-m)	semâvî: İlahî, vahiyle gelen (bk. s-m-v)
sâir: diğer	tasdik: doğruluğunu kabul etme, onaylama (bk. ṣ-d-ḳ)
ukul-ü müstakîme: doğru yolda olan akıllar	vahy-i semâvî: Allah tarafından peygambere gelen vahiy (bk. v-ḥ-y; s-m-v)
vakıa: olay	vaziyet-i nâimane: uyku hâli, uykulu vaziyet
ziyade: çok, fazla	âdet: alışkanlık
âlem: dünya (bk. a-l-m)	ümmiyet: okuma yazma bilmeme
şehadet: şahitlik (bk. ş-h-d)

[Anonim]

dahi tilâveti vaktinde pervane gibi etrafında hakperestâne toplanmaları, Kur’ân’ın kâinatça makbuliyetine ve en yüksek bir makamda bulunduğuna bir imzadır.

Hem, nev-i beşerin umum tabakaları, en gabî ve âmiden tut, tâ en zeki ve âlime kadar herbirisi Kur’ân’ın dersinden tam hisse almaları ve en derin hakikatleri fehmetmeleri ve yüzer fen ve ulûm-u İslâmiyenin ve bilhassa Şeriat-ı Kübrânın büyük müçtehidleri ve usulüddin ve ilm-i kelâmın dâhi muhakkikleri gibi her taife, kendi ilmine ait bütün hâcâtını ve cevaplarını Kur’ân’dan istihraç etmeleri, Kur’ân menba-ı hak ve maden-i hakikat olduğuna bir imzadır.

Hem edebiyatça en ileri bulunan Arap edipleri şimdiye kadar Müslüman olmayanlar muarazaya pek çok muhtaç oldukları halde, Kur’ân’ın i’câzından yedi büyük vechi varken, yalnız birtek vechi olan belâğatinin, tek bir sûrenin mislini getirmekten istinkâfları; ve şimdiye kadar gelen ve muaraza ile şöhret kazanmak isteyen meşhur belîğlerin ve dâhi âlimlerin, onun hiçbir vech-i i’câzına karşı çıkamamaları ve âcizâne sükût etmeleri, Kur’ân mu’cize ve tâkat-i beşerin fevkinde olduğuna bir imzadır.

Evet, bir kelâm, “Kimden gelmiş ve kime gelmiş ve ne için?” denilmesiyle kıymeti ve ulviyeti ve belâğati tezahür etmesi noktasından, Kur’ân’ın misli olamaz ve ona yetişilmez. Çünkü, Kur’ân, bütün âlemlerin Rabbi ve bütün kâinatın Hâlıkının hitabı ve konuşması; ve hiçbir cihette taklidi ve tasannuu ihsas edecek hiçbir emare bulunmayan bir mukâlemesi; ve bütün insanların, belki bütün mahlûkatın namına meb’us ve nev-i beşerin en meşhur ve namdar muhatabı bulunan ve o muhatabın kuvvet ve vüs’at-i imanı koca İslâmiyeti tereşşuh edip sahibini Kàb-ı Kavseyn makamına çıkararak muhatab-ı Samedâniyeye mazhariyetle nüzul eden;

Hâlık: herşeyi yoktan yaratan Allah (bk. ḫ-l-ḳ)	Kàb-ı Kavseyn: Cenab-ı Hakka en yakın olan makam; Peygamberimiz Miracda bu makamda bizzat Cenab-ı Hak ile görüşmüştür (bk. ḳ-v-b)
Rab: herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri veren, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği altında bulunduran Allah (bk. r-b-b)	beliğ: belagâtçi, maksadını noksansız ve güzel sözlerle anlatabilen (bk. b-l-ğ)
belâğat: sözün düzgün, kusursuz, halin ve makamın icabına göre yerinde söylenmesi (bk. b-l-ğ)	bilhassa: özellikle
cihet: yön	dâhi: son derece zeki, dehâ ve hikmet sahibi
edip: edebiyatçı	emare: belirti, işaret
fehmetmek: anlamak	fen ve ulûm-u İslâmiye: İslâmî ilimler ve fenler (bk. a-l-m; s-l-m)
fevkinde: üstünde	gabî: anlayışı kıt, zekâsı az
hakikat: gerçek ve doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakperestâne: hakkı üstün tutarcasına (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hisse: pay	hâcât: ihtiyaçlar (bk. ḥ-v-c)
ihsas etmek: hissettirmek	ilm-i kelâm: kelâm ilmi (bk. a-l-m; k-l-m)
istihraç etmek: çıkarmak	istinkâf: çekimser kalma, uzak durma
i’câz: mu’cize oluş (bk. a-c-z)	kelâm: söz (bk. k-l-m)
kuvvet ve vüs’at-i iman: imanın kuvveti ve genişliği (bk. e-m-n)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
maden-i hakikat: gerçeklerin ve doğruların kaynağı (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	mahlûkat: yaratıklar (bk. ḫ-l-ḳ)
makbuliyet: kabul edilmiş olma	mazhariyet: erişme, nail olma (bk. ẓ-h-r)
meb’us: gönderilmiş, görevli	menba-ı hak: hakkın ve doğrunun kaynağı (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
muhakkik: gerçekleri araştıran ve delilleriyle bilen âlimler (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	muhatab-ı samedâniye: Allah’ın muhatabı (bk. ḫ-ṭ-b; ṣ-m-d)
mukâleme: konuşma (bk. k-l-m)	muâraza: sözle mücadele
müçtehid: içtihad eden, âyet ve hadislerden hüküm çıkaran âlim (bk. c-h-d)	namdar: şan ve şöhret sahibi
nev-i beşer: insanlık	nüzul etmek: inmek (bk. n-z-l)
sükût etme: sessiz kalma	taife: topluluk
takât-i beşer: insanın gücü	tasannu: yapmacıklık (bk. ṣ-n-a)
tereşşuh: sızıntı	tezahür etme: belirme, görünme (bk. ẓ-h-r)
tilâvet: okuma	ulviyet: yücelik
umum: bütün	usulüddin: din usulü, kelâm
vech: yön	vech-i i’câz: mu’cizelik yönü (bk. a-c-z)
âcizâne: âciz ve güçsüz bir şekilde (bk. a-c-z)	âmi: cahil
Şeriat-ı Kübrâ: İslâmın büyük ve yüce kanunları (bk. ş-r-a; k-b-r)

[Anonim]

ve saadet-i dâreyne dair ve hilkat-i kâinatın neticelerine ve ondaki Rabbânî maksatlara ait mesâili ve o muhatabın bütün hakaik-i İslâmiyeyi taşıyan en yüksek ve en geniş olan imanını beyan ve izah eden; ve koca kâinatın bir harita, bir saat, bir hane gibi her tarafını gösterip, çevirip, onları yapan San’atkârı tavrıyla ifade ve talim eden Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyanın elbette mislini getirmek mümkün değildir ve derece-i i’câzına yetişilmez.

Hem, Kur’ân’ı tefsir eden ve bir kısmı otuz-kırk, hattâ yetmiş cilt olarak birer tefsir yazan yüksek zekâlı müdakkik binlerle mütefennin ulemanın senetleri ve delilleriyle beyan ettikleri Kur’ân’daki hadsiz meziyetleri ve nükteleri ve hâsiyetleri ve sırları ve âli mânaları ve umûr-u gaybiyenin her nev’inden kesretli, gaybî ihbarları izhar ve ispat etmeleri; ve bilhassa Risale-i Nur’un yüz otuz kitabı herbiri, Kur’ân’ın bir meziyetini, bir nüktesini kat’î burhanlarla ispat etmesi; ve bilhassa Mu’cizat-ı Kur’aniye Risalesi şimendifer ve tayyare gibi medeniyetin harikalarından çok şeyleri Kur’ân’dan istihraç eden Yirminci Sözün İkinci Makamı; ve Risale-i Nur’a ve elektriğe işaret eden âyetlerin işârâtını bildiren İşarât-ı Kur’âniye namındaki Birinci Şuâ; ve huruf-u Kur’âniye ne kadar muntazam, esrarlı ve mânâlı olduğunu gösteren Rumuzât-ı Semaniye nâmındaki sekiz küçük risaleler; ve Sûre-i Fethin âhirki âyeti beş vech ile ihbar-ı gaybî cihetinde mu’cizeliğini ispat eden küçücük bir risale gibi Risale-i Nur’un herbir cüz’ü, Kur’ân’ın bir hakikatini, bir nurunu izhar etmesi, Kur’ân’ın misli olmadığına ve mu’cize ve harika olduğuna ve bu âlem-i şehadette âlem-i gaybın lisanı ve bir Allâmü’l-Guyûbun kelâmı bulunduğuna bir imzadır.

İşte, altı noktada ve altı cihette ve altı makamda işaret edilen Kur’ân’ın mezkûr meziyetleri ve hâsiyetleri içindir ki, haşmetli hakimiyet-i nuraniyesi ve azametli saltanat-ı kudsiyesi, asırların yüzlerini ışıklandırarak, zemin yüzünü dahi

Allâmü’l-Guyûb: gayb âlemini ve bütün gizlilikleri bilen Allah (bk. a-l-m; ğ-y-b)	Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan: açıklamalarıyla benzerini yapmakta akılları âciz bırakan Kur’ân (bk. a-c-z; b-y-n)
Mu’cizât-ı Kur’âniye: Kur’ân’ın mu’cizeleri (bk. a-c-z)	Rabbânî: Rab olan Allah’a ait (bk. r-b-b)
Rumuz-u Semaniye: Kur’ân’ın gizli sırları ile ilgili sekiz remzi; 29. Mektubun 8. Kısmı	azametli: büyük, haşmetli (bk. a-ẓ-m)
beyan etmek: açıklamak (bk. b-y-n)	bilhassa: özellikle
burhan: delil	cihet: yön, taraf
cüz’: kısım, parça (bk. c-z-e)	derece-i i’câz: mu’cizelik derecesi (bk. a-c-z)
esrar: sırlar	gaybî: bilinmeyen (bk. ğ-y-b)
hadsiz: sayısız	hakaik-i İslâmiye: İslâmın gerçekleri (bk. ḥ-ḳ-ḳ; s-l-m)
hakikat: gerçek, doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakimiyet-i nuraniye: nurlu hakimiyet (bk. ḥ-k-m; n-v-r)
haşmetli: görkemli, büyük	hilkat-i kâinat: kâinatın yaratılışı (bk. ḫ-l-ḳ; k-v-n)
huruf-u Kur’âniye: Kur’ân’ın harfleri	hâsiyet: özellik, hususiyet
ihbar: haber verme	ihbar-ı gaybî: gayb âleminden haber vermek (bk. ğ-y-b)
istihraç: çıkarma	izhar: açığa çıkarma, gösterme (bk. ẓ-h-r)
işarât-ı Kur’âniye: Kur’ân’ın işaretleri	işârât: işaretler
kat’î: kesin	kelâm: söz (bk. k-l-m)
kesretli: çok (bk. k-s̱-r)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
lisan: dil	maksat: gaye (bk. ḳ-ṣ-d)
mesâil: meseleler (bk. m-s̱-l)	meziyet: üstün özellik
mezkûr: sözü geçen	misil: benzer (bk. m-s̱-l)
muntazam: düzenli (bk. n-ẓ-m)	mu’cize: bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bırakan olağanüstü şey (bk. a-c-z)
müdakkik: dikkatli, inceden inceye araştıran	mütefennin: fen bilgini, ilim sahibi
nev’: çeşit	nükte: ince ve derin mânâ
risale: mektup, küçük çaplı kitap (bk. r-s-l)	saadet-i dâreyn: dünya ve âhiret mutluluğu
saltanat-ı kudsiye: kutsal saltanat, egemenlik (bk. s-l-ṭ; ḳ-d-s)	senet: belge
talim etmek: öğretmek (bk. a-l-m)	tayyare: uçak
tefsir etmek: açıklamak, yorumlamak (bk. f-s-r)	ulema: alimler (bk. a-l-m)
umûr-u gaybiye: gayba ait, bilinmeyen işler (bk. ğ-y-b)	vecih: yön
zemin: yer	âhir: son (bk. e-ḫ-r)
âlem-i gayb: görünmeyen âlem (bk. a-l-m; ğ-y-b)	âlem-i şehadet: görünen âlem (bk. a-l-m; ş-h-d)
âlî: yüce, yüksek	şimendifer: tren

[Anonim]

bin üç yüz sene tenvir ederek kemâl-i ihtiramla devam etmesi; hem o hâsiyetleri içindir ki, Kur’ân’ın herbir harfi, hiç olmazsa on sevabı ve on haseneyi ve on meyve-i bâki vermesi; hattâ bir kısım âyâtın ve sûrelerin herbir harfi, yüz ve bin ve daha ziyade meyve vermesi; ve mübarek vakitlerde her bir harfin nuru ve sevabı ve kıymeti ondan yüzlere çıkması gibi kudsî imtiyazları kazanmış diye dünya seyyahı anladı ve kalbine dedi:

İşte böyle her cihetle mu’cizatlı bu Kur’ân, sûrelerinin icmâıyla ve âyâtının ittifakıyla ve esrar ve envârının tevâfukuyla ve semerat ve âsârının tetabukuyla, birtek Vâcibü’l-Vücudun vücuduna ve vahdetine ve sıfât ve esmâsına, delillerle ispat suretinde öyle şehadet etmiş ki, bütün ehl-i imanın hadsiz şehadetleri, onun şehadetinden tereşşuh etmişler.

İşte, bu yolcunun, Kur’ân’dan aldığı ders-i tevhid ve imana kısa bir işaret olarak, Birinci Makamın On Yedinci Mertebesinde böyle,

لاَۤ إِلٰهَ إِلاَّ اللهُ الْوَاجِبُ الْوُجُودِ الْوَاحِدُ اْلاَحَدُ الَّذِى دَلَّ عَلٰى وُجُوبِ وُجُودِهِ فِى وَحْدَتِهِ: اَلْقُرْاٰنُ الْمُعْجِزُ الْبَيَانِ، اَلْمَقْبُولُ الْمَرْغُوبُ ِلأَجْنَاسِ الْمَلَكِ وَاْلاِنْسِ وَالْجَاۤنِّ، اَلْمَقْرُوءُ كُلُّ اٰيَاتِهِ فِى كُلِّ دَقِيقَةٍ بِكَمَالِ اْلاِحْتِرَامِ، بِأَلْسِنَةِ مِئَاۤتِ الْمَلاَيِينَ مِنْ نَوْعِ اْلاِنْسَانِ، اَلدَّاۤئِمُ سَلْطَنَتُهُ الْقُدْسِيَّةُ عَلٰۤى اَقْطَارِ اْلاَرْضِ وَاْلاَكْوَانِ، وَعَلٰى وُجُوهِ اْلاَعْصَارِ وَالأَزْمَانِ، وَالْجَارِى حَاكِمِيَّتُهُ اَلْمَعْنَوِيَّةُ النُّورَانِيَّةُ عَلٰى نِصْفِ اْلاَرْضِ وَخُمْسِ الْبَشَرِ فِى اَرْبَعَةَ عَشَرَ عَصْرًا بِكَمَالِ اْلاِحْتِشَامِ… وَكَذَا شَهِدَ وَبَرْهَنَ بِاِجْمَاعِ سُوَرِهِ الْقُدْسِيَّةِ السَّمَاوِيَّةِ، وَبِاِتِّفَاقِ اٰيَاتِهِ النُّورَانِيَّةِ اْلإِلهِيَّةِ، وَبِتَوَافُقِ أَسْرَارِهِ وَأَنْوَارِهِ وَبِتَطَابُقِ حَقَائِقِهِ وَثَمَرَاتِهِ وَاٰثَارِهِ بِالْمُشَاهَدَةِ وَالْعَيَانِ 1 denilmiştir.

[NOT]Dipnot-1 Allah’tan başka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-Vücud ve Vâhid-i Ehad ki, melek ve ins ve cin türlerinin makbulü ve mergubu olan, her dakikada bütün âyetleri nev-i insandan yüz milyonların lisanında kemâl-i ihtiramla okunan, saltanat-ı kudsiyesi arzın ve âlemlerin aktarında ve zamanın ve asırların yüzlerinde devam eden, nuranî hâkimiyet-i mâneviyesi arzın yarısında ve beşerin beşte birinde on dört asırdır kemâl-i ihtişamla cârî olan Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan, Onun vahdet içindeki vücub-u vücuduna delâlet eder. Kezâ, Kur’ân, müşahede ve ayân ile, kudsî ve semâvî sûrelerinin icmâı ve nurânî ve İlâhî âyetlerinin ittifakı ve esrar ve envârının tevafuku ve hakaik ve semerât ve âsârının tetabukuyla Onun vahdet içindeki vücub-u vücuduna şehadet ve onu ispat eder.[/NOT]

Vâcibü’l-Vücud: varlığı zorunlu olan, var olmak için hiçbir sebebe ihtiyacı olmayan Allah (bk. v-c-b; v-c-d)	ders-i tevhid: Allah’ın varlık ve birliğinden bahseden ders (bk. v-ḥ-d)
ehl-i iman: iman sahipleri (bk. e-m-n)	envâr: nurlar (bk. n-v-r)
esmâ: isimler (bk. s-m-v)	esrar: sırlar
hadsiz: sayısız	hasene: sevap (bk. ḥ-s-n)
hâsiyet: özellik, hususiyet	icmâ: fikir birliği (bk. c-m-a)
imtiyaz: farklılık, ayrıcalık	ittifak: birleşme, birlik
kemâl-i ihtiram: tam bir saygı ve hürmet (bk. k-m-l; ḥ-r-m)	kudsî: kutsal (bk. ḳ-d-s)
meyve-i bâki: devamlı, kalıcı meyve (bk. b-ḳ-y)	mu’cizat: mu’cizeler (bk. a-c-z)
mübarek: bereketli, uğurlu (bk. b-r-k)	semerat: meyveler
seyyah: yolcu, gezgin	suret: şekil (bk. ṣ-v-r)
tenvir: aydınlatma (bk. n-v-r)	tereşşuh: sızma
tetabuk: uygunluk	tevâfuk: uygunluk
vahdet: birlik (bk. v-ḥ-d)	vücud: varlık (bk. v-c-d)
ziyade: çok, fazla	âsâr: eserler, ürünler
âyât: ayetler	şehadet: şahitlik (bk. ş-h-d)

[Anonim]

On Birinci Şuâ Olan Meyve Risalesi’nin Onuncu Meselesi

Emirdağ Çiçeği

Kur’ân’da olan tekrarata gelen itirazlara karşı gayet kuvvetli bir cevaptır.

Aziz, sıddık kardeşlerim,

Gerçi bu Mesele, perişan vaziyetimden müşevveş ve letafetsiz olmuş. Fakat o müşevveş ibare altında çok kıymetli bir nevi i’câzı kat’î bildim. Maatteessüf ifadeye muktedir olamadım. Her ne kadar ibaresi sönük olsa da, Kur’ân’a ait olmak cihetiyle, hem ibadet-i tefekküriye, hem kudsî, yüksek, parlak bir cevherin sedefidir. Yırtık libasına değil, elindeki elmasa bakılsın. Hem bunu gayet hasta ve perişan ve gıdasız, bir iki gün Ramazan’da mecburiyetle, gayet mücmel ve kısa ve bir cümlede pek çok hakikatleri ve müteaddit hüccetleri derc ederek yazdım. Kusura bakılmasın.HAŞİYE-1

Aziz, sıddık kardeşlerim,

Ramazan-ı Şerifte Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyânı okurken, Risale-in Nur’a işaretleri Birinci Şuâda beyan olunan otuz üç âyetten hangisi gelse bakıyorum ki, o âyetin sahifesi ve yaprağı ve kıssası dahi Risale-in Nur’a ve şakirtlerine, kıssadan hisse almak noktasında bir derece bakıyor. Hususan Sûre-i Nur’dan âyetü’n-nur, on parmakla Risale-i Nur’a baktığı gibi, arkasındaki âyet-i zulümat dahi muarızlarına tam bakıyor ve ziyade hisse veriyor. Adeta o makam, cüz’iyetten

[NOT]Haşiye-1 Denizli Hapsinin meyvesine Onuncu Mesele olarak Emirdağının ve bu Ramazan-ı Şerifin nurlu bir küçük çiçeğidir. Tekrarat-ı Kur’âniyenin bir hikmetini beyanla ehl-i dalâletin ufûnetli ve zehirli evhamlarını izale eder.
[/NOT]

Denizli Hapsi: (bk. bilgiler – Denizli)	Emirdağ: (bk. bilgiler)
Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan: açıklamalarıyla ve anlatımıyla benzerini yapmakta akılları âciz bırakan, mu’cize olan Kur’ân (bk. a-c-z; b-y-n)	Ramazan-ı Şerif: şerefli Ramazan ayı
Sûre-i Nur: Kur’ân-ı Kerimin 24. sûresi olan Nur Sûresi	aziz: çok değerli, izzetli (bk. a-z-z)
beyan: açıklama (bk. b-y-n)	cihet: taraf, yön
cüz’iyet: fertlik, bireysellik (bk. c-z-e)	derc etmek: yerleştirmek, içine koymak
ehl-i dalâlet: doğru ve hak yoldan sapanlar, inançsız kimseler (bk. ḍ-l-l)	evham: kuruntular, şüpheler
gayet: son derece	hakikat: doğru, gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
haşiye: dipnot, açıklayıcı not	hikmet: fayda, gaye; herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması (bk. ḥ-k-m)
hususan: bilhassa, özellikle	hüccet: kesin delil
ibadet-i tefekküriye: tefekkür ibadeti (bk. a-b-d; f-k-r)	ibare: ifade (bk. a-b-r)
izale etmek: gidermek, ortadan kaldırmak (bk. z-v-l)	i’câz: mu’cizelik yönü (bk. a-c-z)
kat’î: kesin bir şekilde	kudsî: her türlü kusur ve noksandan uzak, mukaddes (bk. ḳ-d-s)
kıssa: ibretli hikâye	letâfet: hoşluk, güzellik (bk. l-ṭ-f)
libas: elbise	maatteessüf: ne yazık ki
muarız: karşı gelen	muktedir olmak: güç yetirmek, yapabilmek (bk. ḳ-d-r)
mukàbil: karşılık	mücmel: kısa, özet (bk. c-m-l)
münasip: uygun (bk. n-s-b)	müteaddit: bir çok, çeşitli (bk. a-d-d)
müşevveş: dağınık, karışık, düzensiz	nevi: tür, çeşit (bk. a-c-z)
sadef: inci kabuğu	sıddık: çok doğru ve sadık (bk. ṣ-d-ḳ)
sıdk: doğruluk (bk. ṣ-d-ḳ)	tekrarat: tekrarlar
tekrarat-ı Kur’aniye: Kur’ân’daki tekrarlar	ufûnet: pis koku, kokuşmuşluk
ziyade: çok, fazla	âyet-i zulümat: dalâlet ve inkâr karanlıklarında bulunan kâfirlerin durumunu açıklayan Nur Sûresinin 39. ve 40. âyetleri (bk. ẓ-l-m)
âyâtü’n-nur: nur âyetleri; Cenâb-ı Hakkın Nûr isminin tecellileri ve mü’minlerin durumlarından bahseden Nur Sûresinin 35, 36, 37 ve 38. âyetleri (bk. n-v-r)	şakirt: öğrenci
şuâ: ışık, parıltı

[Yazar]

Yazılar