Yirmi Beşinci Söz

[Anonim]

çıkıp külliyet kesb eder. Ve bu asırda o küllinin tam bir ferdi Risale-in Nur ve şakirtleridir diye hissettim.

Evet, Kur’ân’ın hitabı, evvelâ Mütekellim-i Ezelînin rububiyet-i âmmesinin geniş makamından, hem nev-i beşer, belki kâinat namına muhatap olan zâtın geniş makamından, hem umum nev-i beşer ve benî Âdemin bütün asırlarda irşadlarının gayet vüs’atli makamından, hem dünya ve âhiretin, arz ve semâvâtın, ezel ve ebedin ve Hâlık-ı Kâinatın rububiyetine ve bütün mahlûkatın tedbirine dair kavânin-i İlâhiyenin gayet yüksek ve ihatalı beyanatının geniş makamından aldığı vüs’at ve ulviyet ve ihâta cihetiyle, o hitap öyle bir yüksek i’câz ve şümûl gösterir ki, ders-i Kur’ân’ın, muhataplarından en kesretli taife olan tabaka-i avâmın basit fehimlerini okşayan zâhirî ve basit mertebesi dahi, en ulvî tabakayı da tam hissedar eder. Güya kıssadan yalnız bir hisse ve bir hikâye-i tarihiyeden bir ibret değil, belki bir küllî düsturun efradı olarak her asra ve her tabakaya hitap ederek taze nazil oluyor. Ve bilhassa çok tekrarlaاَلظَّالِمِينَ.. اَلظَّالِمِينَ.. deyip tehditleri ve zulümlerinin cezası olan musibet-i semâviye ve arziyeyi şiddetle beyanı, bu asrın emsalsiz zulümlerine, kavm-i Âd ve Semûd ve Firavun’un başlarına gelen azaplar ile baktırıyor. Ve mazlum ehl-i imana, İbrahim (a.s.) ve Mûsâ (a.s.) gibi enbiyanın necatlarıyla tesellî veriyor.

Evet, nazar-ı gaflet ve dalâlette vahşetli ve dehşetli bir ademistan ve elîm ve mahvolmuş bir mezaristan olan bütün geçmiş zaman ve ölmüş karnlar ve asırlar, canlı birer sahife-i ibret ve baştan başa ruhlu, hayattar bir acip âlem ve mevcut

Aleyhisselâm: Allah’ın selâmı onun üzerine olsun (bk. s-l-m)	Fir’avun: (bk. bilgiler)
Hâlık-ı Kâinat: evreni ve içindeki herşeyi yaratan Allah (bk. ḫ-l-ḳ; k-v-n)	Mûsâ (a.s.): (bk. bilgiler)
Mütekellim-i Ezelî: ezelî kelâm sıfatına sahip olan ve konuşması, hiçbir varlığın konuşmasına benzemeyen Allah (bk. k-l-m	Semûd: [bk. bilgiler – Salih (a.s.)]
acip: hayret verici, şaşırtıcı	ademistan: yokluk ülkesi, yeri
arz: dünya	benî Adem: Âdemoğulları, insanlar
beyan: açıklama (bk. b-y-n)	beyanat: açıklamalar (bk. b-y-n)
bilhassa: özellikle	cihet: taraf, yön
dehşetli: korkunç, ürkütücü	ders-i Kur’ân: Kur’ân dersi
düstur: kâide, kural	efrad: fertler, bireyler (bk. f-r-d)
ehl-i iman: iman edenler, mü’minler (bk. e-m-n)	elîm: acıklı, üzücü
emsalsiz: benzersiz (bk. m-s̱-l)	enbiya: nebiler, peygamberler (bk. n-b-e)
ezel ve ebed: başlangıcı ve sonu olmama, öncesizlik ve sonsuzluk (bk. e-s-l; e-b-d)	fehim: anlayış, kavrayış
gayet: son derece	güya: sanki
hayattar: canlı (bk. ḥ-y-y)	hikâye-i tarihiye: tarihî hikâye
ihata: kapsama, kuşatma	irşad: doğru yol gösterme (bk. r-ş-d)
i’câz: mu’cize oluş (bk. a-c-z)	karn: asır, çağ
kavm-i Âd: [bk. bilgiler – Hûd (a.s.)]	kavânin-i İlâhiye: İlâhî kanunlar (bk. ḳ-n-n; e-l-h)
kesb etmek: kazanmak	kesretli: çok, fazla (bk. k-s̱-r)
külliyet: tür hâlinde olma; bir cinsin bütün ferdlerini kapsamına alma (bk. k-l-l)	küllî: fertlerden oluşan topluluk, tür, cins (bk. k-l-l)
kıssa: ibretli hikâye	mahlûkat: yaratılmışlar (bk. ḫ-l-ḳ)
mazlum: zulme uğramış (bk. ẓ-l-m)	mevcut: var (bk. v-c-d)
mezaristan: mezarlık	muhatap: hitap edilen (bk. ḫ-ṭ-b)
musibet-i semâviye ve arziye: gökten ve yerden gelen musibetler, felâketler—sel ve deprem gibi (bk. s-m-v)	nam: ad
nazar-ı gaflet ve dalâlet: iman hakikatlerine karşı duyarsız davranan ve hak yoldan sapanların bakışı (bk. n-ẓ-r; ğ-f-l; ḍ-l-l)	necat: kurtuluş (bk. n-c-v)
nev-i beşer: insanlık türü, insanlar	nâzil olmak: inmek (bk. n-z-l)
rububiyet/rububiyet-i âmme: Allah’ın herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri vermesi, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği altında bulundurması (bk. r-b-b)	sahife-i ibret: ibret sayfası
semavat: gökler (bk. s-m-v)	tabaka-i avâm: halk tabakası
taife: grup, topluluk	tedbir: idare etme, önlem olarak yönetme (bk. d-b-r)
ulviyet: yücelik, yükseklik	ulvî: yüksek
umum: bütün	vahşet: ürküntü, korku
vüs’at: genişlik	zâhirî: görünürde (bk. ẓ-h-r)
âhiret: öteki dünya, öldükten sonraki sonsuz hayat (bk. e-ḫ-r)	İbrahim (a.s.): (bk. bilgiler)
şakirt: öğrenci	şümûl: kapsamlılık, kuşatıcılık

[Anonim]

ve bizimle münasebettar bir memleket-i Rabbâniye sûretinde, sinema perdeleri gibi kâh bizi o zamanlara, kâh o zamanları yanımıza getirerek her asra ve her tabakaya gösterip yüksek bir i’câz ile dersini veren Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan, aynı i’câz ile, nazar-ı dalâlette câmid, perişan, ölü, hadsiz bir vahşetgâh olan ve firak ve zevâlde yuvarlanan bu kâinatı; bir kitab-ı Samedânî, bir şehr-i Rahmânî, bir meşher-i sun’-i Rabbânî olarak o câmidâtı canlandırarak birer vazifedar suretinde birbiriyle konuşturup ve birbirinin imdadına koşturup nev-i beşere ve cin ve meleğe hakikî ve nurlu ve zevkli hikmet dersleri veren bu Kur’ân-ı Azîmüşşanın elbette her harfinde on ve yüz ve bazen bin ve binler sevap bulunması; ve bütün cin ve ins toplansa onun mislini getirememesi;1 ve bütün benî Âdemle ve kâinatla tam yerinde konuşması; ve her zaman milyonlar hâfızların kalblerinde zevkle yazılması; ve çok tekrarla ve kesretli tekraratıyla usandırmaması; ve çok iltibas yerleri ve cümleleriyle beraber çocukların nazik ve basit kafalarında mükemmel yerleşmesi; ve hastaların ve az sözden müteessir olan ve sekeratta olanların kulağında mâ-i zemzem misillü hoş gelmesi gibi kudsî imtiyazları kazanır. Ve iki cihanın saadetlerini kendi şakirtlerine kazandırır.

Ve tercümanın ümmiyet mertebesini tam riayet etmek sırrıyla, hiçbir tekellüf, hiçbir tasannu, hiçbir gösterişe meydan vermeden selâset-i fıtriyesini ve doğrudan doğruya semadan gelmesini ve en kesretli olan tabaka-i avâmın basit fehimlerini tenezzülât-ı kelâmiye ile okşamak hikmetiyle, en ziyade sema ve arz gibi en zâhir ve bedihî sahifelerini açıp o âdiyat altındaki hârikulâde mu’cizat-ı kudretini ve mânidar sutûr-u hikmetini ders vermekle lûtf-u irşadda güzel bir i’caz gösterir.
Tekrarı iktiza eden dua ve dâvet ve zikir ve tevhid kitabı dahi olduğunu bildirmek

[NOT]Dipnot-1 “De ki: And olsun, eğer bu Kur’ân’ın benzerini getirmek için insanlar ve cinler bir araya toplanıp da hepsini birbirine yardımcı olsalar, yine de onun benzerini getiremezler.” İsrâ Sûresi, 17:88.[/NOT]

Kur’ân-ı Azîmüşşan: şan ve şerefi yüce olan Kur’ân (bk. a-ẓ-m)	Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan: açıklamalarıyla mu’cize olan, benzerini yapmakta akılları âciz bırakan Kur’ân (bk. a-c-z; b-y-n)
arz: yer	bedihî: açık, aşikâr
benî Adem: Âdemoğulları, insanlar	câmid: cansız
câmidât: cansız varlıklar	dua: Allah’a yakarış (bk. d-a-v)
fehim: anlayış, kavrayış	firak: ayrılık (bk. f-r-ḳ)
hadsiz: sınırsız	hakikî: gerçek, doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hikmet: herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması (bk. ḥ-k-m)	hâfız: Kur’ân’ı ezberlemiş (bk. ḥ-f-ẓ)
hârikulâde: olağanüstü	iktiza: gerektirme
iltibas: karıştırma	imdad: yardım
imtiyaz: ayrıcalık, seçkinlik	i’câz: mu’cizelik (bk. a-c-z)
kesretli: çok (bk. k-s̱-r)	kitab-ı Samedânî: herşey Kendisine muhtaç olduğu halde, Kendisi hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah’ın bir yazı gibi yarattığı kitap (bk. k-t-b; ṣ-m-d)
kudsî: kutsal, her türlü kusur ve noksanlıktan yüce (bk. ḳ-d-s)	kâh: bazen
kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)	lûtf-u irşad: doğru yolu gösterme lütfu, nimeti (bk. l-ṭ-f; r-ş-d)
memleket-i Rabbâniye: Rab olan Allah’ın memleketi (bk. m-l-k; r-b-b)	meşher-i sun’-i Rabbânî: herşeyi terbiye eden Allah’ın san’at eserlerinin sergilendiği yer (bk. ṣ-n-a; r-b-b)
misil: benzer (bk. m-s̱-l)	misillü: gibi (bk. m-s̱-l)
mu’cizat-ı kudret: Allah’ın kudret mu’cizeleri (bk. a-c-z; ḳ-d-r)	mâ-i zemzem: zemzem suyu
mânidar: mânâlı, anlamlı (bk. a-n-y)	münasebettar: ilişkili (bk. n-s-b)
müteessir: etkilenen, üzülen	nazar-ı dalâlet: hak yoldan sapmış, inançsızlık bakışı (bk. n-ẓ-r; ḍ-l-l)
nazik: ince, zarif	nev-i beşer: insanlar
riayet etmek: uymak	saadet: mutluluk
sekerat: can çekişme anı	selâset-i fıtriye: yaratılıştan gelen akıcılık ve açıklık (bk. s-l-s; f-ṭ-r)
sema: gök (bk. s-m-v)	semadan gelme: vahiyle gelme
sutûr-u hikmet: hikmet satırları (bk. ḥ-k-m)	tabakat-ı avâm: halk tabakası
tasannu: yapmacıklık (bk. ṣ-n-a)	tekellüf: zahmet
tekrarat: tekrarlar	tenezzülât-ı kelâmiye: sözün muhatapların seviyelerine göre ayarlanması (bk. n-z-l; k-l-m)
tevhid: birleme; herşeyin bir olan Allah’a ait olduğunu bilme ve inanma (bk. v-ḥ-d)	vahşetgâh: ürkütücü yer
zevâl: gelip geçicilik (bk. z-v-l)	zikir: Allah’ı anma
ziyade: çok, fazla	zâhir: açık (bk. ẓ-h-r)
âdiyat: alışılmış şeyler	ümmiyet: okuma yazma bilmeme
şakirt: öğrenci, talebe	şehr-i Rahmânî: rahmet ve merhameti sınırsız olan Allah’ın şehri (bk. r-ḥ-m)

[Anonim]

sırrıyla, güzel, tatlı tekraratıyla birtek cümlede ve birtek kıssada ayrı ayrı çok mânâları, ayrı ayrı muhatap tabakalarına tefhim etmekte ve cüz’î ve âdi bir hâdisede en cüz’î ve ehemmiyetsiz şeyler dahi nazar-ı merhametinde ve daire-i tedbir ve iradesinde bulunmasını bildirmek sırrıyla tesis-i İslâmiyette ve tedvin-i şeriatta Sahabelerin cüz’î hadiselerini dahi nazar-ı ehemmiyete almasında, hem küllî düsturların bulunması, hem umumî olan İslâmiyetin ve şeriatın tesisinde o cüz’î hadiseler, çekirdekler hükmünde çok ehemmiyetli meyveleri verdikleri cihetinde de bir nev-i i’câz gösterir.

Evet, ihtiyacın tekerrürüyle tekrarın lüzumu haysiyetiyle, yirmi sene zarfında pek çok mükerrer suallere cevap olarak ayrı ayrı çok tabakalara ders veren ve koca kâinatı parça parça edip kıyamette şeklini değiştirerek, dünyayı kaldırıp onun yerine azametli âhireti kuracak ve zerrattan yıldızlara kadar bütün cüz’iyat ve külliyatın tek bir Zâtın elinde ve tasarrufunda bulunduğunu ispat edecek ve kâinatı ve arz ve semâvâtı ve anâsırı kızdıran, hiddete getiren nev-i beşerin zulümlerine, kâinatın netice-i hilkati hesabına gazab-ı İlâhî ve hiddet-i Rabbâniyeyi gösterecek hadsiz harika ve nihayetsiz, dehşetli ve geniş bir inkılâbın tesisinde, binler netice kuvvetinde bazı cümleleri ve hadsiz delillerin neticesi olan bir kısım âyetleri tekrar etmek, değil bir kusur, belki gayet kuvvetli bir i’caz ve gayet yüksek bir belâğat ve mukteza-yı hâle gayet mutabık bir cezâlettir, bir fesâhattir.

Meselâ, birtek âyet iken yüz on dört defa tekrar edilen Bismillâhirrahmânirrahîm cümlesi, Risale-in Nur’un On Dördüncü Lem’asında beyan edildiği gibi, Arşı ferşle bağlayan ve kâinatı ışıklandıran ve her dakika herkes ona muhtaç olan öyle bir hakikattir ki, milyonlar defa tekrar edilse yine ihtiyaç var. Değil yalnız ekmek gibi hergün, belki hava ve ziya gibi her dakika ona ihtiyaç ve iştiyak vardır.

Arş: göğün en yüksek katı; Allah’ın büyüklüğünün ve yüceliğinin tecelli ettiği yer (bk. a-r-ş)	Bismillâhirrahmânirrahîm: Rahmân ve Rahim olan Allah’ın adıyla (bk. s-m-v; r-ḥ-m)
Sahabe: Hz. Peygamber’i (a.s.m.) dünya gözüyle görüp onun yolundan giden Müslümanlar	anâsır: unsurlar, elementler
arz: yer	azametli: büyük (bk. a-ẓ-m)
belâğat: sözün düzgün, kusursuz, yerinde ve halin ve makamın icabına göre söylenmesi (bk. b-l-ğ)	beyan etmek: açıklamak (bk. b-y-n)
cezâlet: akıcı ve güçlü ifade, güzel anlatım (bk. c-z-l)	cihet: yön
cüz’iyat: küçük ferdî şeyler (bk. c-z-e)	cüz’î: küçük, ferdî (bk. c-z-e)
daire-i tedbir ve irade: idare ve irade dairesi (bk. d-b-r; r-v-d)	dehşetli: korkunç
düstur: kural, prensip	ferş: yer
fesâhat: dilin doğru, düzgün, açık ve akıcı şekilde kullanılması (bk. f-ṣ-ḥ)	gazab-ı İlâhî: Allah’ın gazabı, kahrı (bk. e-l-h)
hadsiz: sayısız	hakikat: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
haysiyet: özellik	hiddet: öfke, kızgınlık
hiddet-i Rabbâniye: Rab olan Allah’ın hiddeti, kızgınlığı (bk. r-b-b)	inkılâb: değişim, dönüşüm
iştiyak: arzu, istek	i’câz: mu’cizelik (bk. a-c-z)
kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)	külliyat: türler ve cinsler gibi topluluklar (bk. k-l-l)
küllî: büyük, kapsamlı (bk. k-l-l)	kıyamet: dünyanın sonu, varlığın bozulup dağılması (bk. ḳ-v-m)
lem’a: parıltı	mukteza-yı hâl: hâlin gereği
mutabık: uygun	mükerrer: tekrarlanan
nazar-ı ehemmiyete almak: önem vermek (bk. n-ẓ-r)	nazar-ı merhamet: merhametli bakış (bk. n-ẓ-r; r-ḥ-m)
netice-i hilkat: yaratılışın sonucu (bk. ḫ-l-ḳ)	nev-i beşer: insanlar, insanlık türü
nev-i i’câz: mu’cizelik türü (bk. a-c-z)	nihayetsiz: sonsuz
semâvât: gökler (bk. s-m-v)	tasarruf: kullanma ve yönetme (bk. ṣ-r-f)
tedvin-i şeriat: İslâmî hükümlerin bir araya gelmesi, toplanması (bk. ş-r-a)	tefhim etmek: anlatmak
tekerrür: tekrarlanma	tekrarat: tekrarlar
tesis: kurma, yerleştirme	tesis-i İslâmiyet: İslamiyetin tesisi, kuruluşu (bk. s-l-m)
umumî: genel	zerrat: zerreler, atomlar
ziya: ışık	âdî: basit, sıradan
âhiret: öteki dünya, öldükten sonraki hayat (bk. e-ḫ-r)	şeriat: İlahî kanun, İslâmiyet (bk. ş-r-a)

[Anonim]

Hem meselâ, Sûre-i 1 طٰسۤمۤ de sekiz defa tekrar edilen şu
2 اِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ âyeti, o sûrede hikâye edilen peygamberlerin necatlarını ve kavimlerinin azaplarını, kâinatın netice-i hilkati hesabına ve rububiyet-i âmmenin nâmına o binler hakikat kuvvetinde olan âyeti tekrar ederek izzet-i Rabbâniye, o zâlim kavimlerin azabını ve rahîmiyet-i İlâhiye dahi enbiyanın necatlarını iktiza ettiğini ders vermek için binler defa tekrar olsa yine ihtiyaç ve iştiyak var ve îcazlı ve i’câzlı bir ulvî belâğattır.

Hem meselâ, Sûre-i Rahmân’da tekrar edilen 3 فَبِاَىِّ اٰلاَۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ âyeti ile Sûre-i Mürselât’ta 4 وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ âyeti, cin ve nev-i beşerin, kâinatı kızdıran ve arz ve semâvâtı hiddete getiren ve hilkat-ı âlemin neticelerini bozan ve haşmet-i saltanat-ı İlâhiyeye karşı inkâr ve istihfafla mukabele eden küfür ve küfranlarını ve zulümlerini ve bütün mahlûkatın hukuklarına tecavüzlerini asırlara ve arz ve semâvâta tehditkârâne haykıran bu iki âyet, böyle binler hakikatlerle alâkadar ve binler mesele kuvvetinde olan bir ders-i umumîde binler defa tekrar edilse yine lüzum var ve celâlli bir i’caz ve cemâlli bir îcaz-ı belâğattır.

Hem meselâ, Kur’ân’ın hakiki ve tam bir nevi münâcâtı ve Kur’ân’dan çıkan bir çeşit hülâsası olan Cevşenü’l-Kebir namındaki münâcât-ı Peygamberîde yüz defa

سُبْحَانَكَ يَا لاَ إِلٰهَ إِلاَّ اَنْتَ اْلاَمَانُ اْلاَمَانُخَلِّصْنَا، وَاَجِرْنَا،وَنَجِّنَا مِنَالنَّارِ 5

[NOT]Dipnot-1 “Tâ Sîn Mîm.” Şuarâ Sûresi, 26:1.

Dipnot-2 “Şüphesiz ki, kudreti herşeye galip olan ve rahmeti herşeyi kuşatan Rabbin olan Allah’tır.” Şuarâ Sûresi, 26:9.

Dipnot-3 “Ey insanlar ve cinler, Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edersiniz?” Rahmân Sûresi, 55:13.

Dipnot-4 “Yazıklar olsun o gün yalanlayanlara!” Mürselât Sûresi, 77:15.

Dipnot-5 “Sen aczden ve şerikten münezzeh ve mukaddessin. Senden başka ilâh yok ki bize imdat etsin. El-aman, el-aman! Bizi azap ateşinden ve Cehennemden halâs et, kurtar ve bize necat ver .”[/NOT]

Cevşenü’l-Kebir: büyük zırh anlamında Peygamberimize vahiyle gelen büyük ve önemli bir dua (bk. k-b-r)	arz: yer
belâğat: düzgün, kusursuz, yerinde ve halin ve makamın icabına göre söz söyleme (bk. b-l-ğ)	celâlli: haşmetli, görkemli (bk. c-l-l)
cemâlli: güzel (bk. c-m-l)	ders-i umumî: herkesi ve herşeyi içine alan ders
enbiya: peygamberler (bk. n-b-e)	hakikat: gerçek, doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakiki: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	haşmet-i saltanat-ı İlâhiye: Allah’ın saltanatının büyüklüğü ve görkemi (bk. s-l-ṭ; e-l-h)
hilkat-i âlem: âlemin yaratılışı (bk. ḫ-l-ḳ; a-l-m)	hülâsa: özet
iktiza: gerektirme	inkâr: kabul etmeme (bk. n-k-r)
istihfaf: hafife alma	izzet-i Rabbâniye: Rab olan Allah’ın izzeti, şeref ve haysiyeti (bk. a-z-z; r-b-b)
iştiyak: şiddetli arzu ve istek	i’câz: mu’cize oluş (bk. a-c-z)
i’câz-ı belâğat: belâğat mu’cizeliği (bk. a-c-z; b-l-ğ)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
küfran: iyilik bilmeme, nankörlük (bk. k-f-r)	mahlûk: yaratık (bk. ḫ-l-ḳ)
mukabele: karşılık	münâcat: dua, yakarış (bk. n-c-v)
münâcât-ı peygamberî: Peygam-berimizin münâcâtı, duası (bk. n-c-v)	necat: kurtuluş (bk. n-c-v)
netice-i hilkat: yaratılış neticesi, gayesi (bk. ḫ-l-ḳ)	nev-i beşer: insanlık
nevi: tür, çeşit	rahîmiyet-i İlâhîye: Allah’ın şefkat ve merhameti (bk. r-ḥ-m; e-l-h)
rububiyet-i âmme: umumî Rablık; Allah’ın herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri vermesi, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği altında bulundurması (bk. r-b-b)	semâvât: gökler (bk. s-m-v)
tehditkârane: tehdit savurarak	ulvî: yüce
îcaz: az sözle çok mânâlar anlatma (bk. v-c-z)

[Anonim]

cümlesi tekrarında, tevhid gibi kâinatça en büyük hakikat ve mahlûkatın rububiyete karşı tesbih ve tahmid ve takdis gibi üç muazzam vazifesinden en ehemmiyetli vazifesi ve şekavet-i ebediyeden kurtulmak gibi nev-i insanın en dehşetli meselesi ve ubûdiyet ve acz-i beşerin en lüzumlu neticesi bulunması cihetiyle, binler defa tekrar edilse yine azdır.

İşte tekrarat-ı Kur’aniye, bu gibi metin esaslara bakıyor. Hattâ bazen bir sahifede iktiza-yı makam ve ihtiyac-ı ifham ve belâğat-ı beyan cihetiyle yirmi defa sarîhan ve zımnen tevhid hakikatini ifade eder; değil usanç, belki kuvvet ve şevk ve halâvet verir. Risale-in Nur’da, tekrarat-ı Kur’âniye ne kadar yerinde ve münasip ve belâğatça makbul olduğu, hüccetleriyle beyan edilmiş.

Kur’an-ı Mu’cizü’l-Beyânın Mekkiye sûreleriyle, Medine sûreleri belâğat noktasında ve i’caz cihetinde ve tafsil ve icmal vechinde birbirinden ayrı olmasının sırr-ı hikmeti şudur ki:

Mekke’de, birinci safta muhatap ve muarızları, Kureyş müşrikleri ve ümmîleri olduğundan, belâğatça kuvvetli bir üslûb-u âlî ve îcazlı, muknî, kanaat verici bir icmal; ve tespit için tekrar lâzım geldiğinden, ekseriyetle Mekkiye sûreleri erkân-ı imaniyeyi ve tevhidin mertebelerini gayet kuvvetli ve yüksek ve i’cazlı bir îcaz ile ifade ve tekrar edip ifade ederek, mebde’ ve meâdı, Allah’ı ve âhireti, değil yalnız bir sahifede, bir âyette, bir cümlede, bir kelimede, belki bazan bir harfte ve takdim, tehir, târif, tenkir ve hazf, zikir gibi heyetlerde öyle kuvvetli ispat eder ki, ilm-i belâğatın dâhî imamları hayretle karşılamışlar. Risale-in Nur ve bilhassa Kur’ân’ın kırk vech-i i’câzını icmalen ispat eden Yirmi Beşinci Söz zeyilleriyle

Kureyş: kökü Hz. İbrahim’e dayanan Peygamberimizin mensup olduğu meşhur Arap kabilesi	Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan: açıklamalarıyla mu’cize olan, benzerini yapmakta akılları âciz bırakan Kur’ân (bk. a-c-z; b-y-n)
Medine: (bk. bilgiler)	Medine sûreleri: Medine’de inen sûreler
Mekke: (bk. bilgiler)	Mekkiye sûreleri: Mekke’de inen sûreler
acz-i beşer: insanın âcizliği (bk. a-c-z)	belâğat: sözün düzgün, kusursuz, yerinde ve halin ve makamın icabına göre söylenmesi (bk. b-l-ğ)
belâğat-ı beyan: açıklama ve ifadenin belâğati, yerine, hedefine ulaşması (bk. b-l-ğ; b-y-n)	beyan etmek: açıklamak (bk. b-y-n)
cihet: yön	dehşetli: korkunç
dâhi: son derece zeki; dehâ ve hikmet sahibi	ekseriyet: çoğunluk (bk. k-s̱-r)
erkân-ı imaniye: imanın esasları (bk. r-k-h; e-m-n)	hakikat: doğru, gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hazf: anlatmama, açıklamama	heyet: şekil, suret
hüccet: güçlü delil	icmal: özet; özetleme (bk. c-m-l)
ihtiyac-ı ifham: meselenin anlaşılmasına olan ihtiyaç (bk. ḥ-v-c)	iktiza-yı makam: makam gereği
ilm-i belâğat: belâğat ilmi (bk. a-l-m; b-l-ğ)	i’câz: mu’cize oluş (bk. a-c-z)
kanaat verici: inandırıcı, razı edici	kâinatça: kâinat çapında (bk. k-v-n)
mahlûkat: yaratıklar (bk. ḫ-l-ḳ)	makbul: kabul gören
mebde’ ve meâd: gelinen ve gidilecek olan yer; insanın dünyaya gelişi ve dönüşü	mertebe: derece
muarız: karşı gelen	muazzam: büyük (bk. a-ẓ-m)
muhatap: hitap edilen (bk. ḫ-ṭ-b)	muknî: ikna edici
müşrik: Allah’a ortak koşan	nev-i insan: insanlık türü, insanlar
rububiyet: Rablık; Allah’ın herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri vermesi, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği altında bulundurması (bk. r-b-b)	sarîhan: açık şekilde
sırr-ı hikmet: hikmet sırrı (bk. ḥ-k-m)	tafsil: ayrıntı
tahmid: Allah’ı övme ve Ona şükürlerini sunma (bk. ḥ-m-d)	takdim: bir kelimeyi öne almak (bk. ḳ-d-m)
takdis: Allah’ın her türlü eksiklik ve çirkinlikten yüce olduğunu ilân etme (bk. ḳ-d-s)	tehir: özneyi sonraya bırakma
tekrarat-ı Kur’aniye: Kur’ân’daki tekrarlar	tenkir: belirsiz kılma (bk. n-k-r)
tesbih: Allah’ı her türlü kusurdan yüce tutarak şanına layık ifadelerle anma (bk. s-b-ḥ)	tespit: sağlam şekilde yerleştirme
tevhid: birleme; herşeyin bir olan Allah’a ait olduğunu bilme ve inanma (bk. v-ḥ-d)	târif: belirli kılma (bk. a-r-f)
ubûdiyet: kulluk (bk. a-b-d)	vech: yön
vech-i i’câz: mu’cizelik yönü (bk. a-c-z)	zikir: açıklama
zımnen: gizlice	âhiret: öteki dünya, öldükten sonraki hayat (bk. e-ḫ-r)
îcâz: az sözle çok mânâlar anlatma (bk. v-c-z)	ümmî: okuma yazma bilmeyen
üslûb-u âlî: yüksek ifade tarzı	şekavet-i ebediye: sonsuz sıkıntı ve mutsuzluk (bk. e-b-d)

[Anonim]

beraber ve nazımdaki vech-i i’câzı hârika bir tarzda beyan ve ispat eden Arabî Risale-in Nur’dan İşârâtü’l-İ’câz tefsiri bilfiil göstermişler ki, Mekkî sûre ve âyetlerde en âlî bir üslûb-u belâğat ve en yüksek bir i’câz-ı îcâzî vardır.

Amma, Medeniye sûre ve âyetlerde, birinci safta muhatap ve muarızları ise, Allah’ı tasdik eden Yahudi ve Nasârâ gibi ehl-i kitap olduğundan, mukteza-yı belâğat ve irşad ve mutabık-ı makam ve halin lüzumundan sade ve vâzıh ve tafsilli bir üslûpla ehl-i kitaba karşı dinin yüksek usulünü ve imanın rükünlerini değil, belki medar-ı ihtilaf olan şeriatın ve ahkâmın ve teferruatın ve küllî kanunların menşeleri ve sebepleri olan cüz’iyatın beyanı lâzım geldiğinden, o Medeniye sûre ve âyetlerde, ekseriyetle tafsil ve izah ve sade üslûpla beyanat içinde, Kur’ân’a mahsus emsalsiz bir tarz-ı beyanla, birden o cüz’î teferruat hâdisesi içinde yüksek, kuvvetli bir fezleke, bir hâtime, bir hüccet ve o cüz’î hâdise-i şer’iyeyi küllîleştiren ve imtisâlini iman-ı billâh ile temin eden bir cümle-i tevhidiye ve esmâiyeyi ve uhreviyeyi zikreder, o makamı nurlandırır, ulvîleştirir, küllîleştirir.
Risale-i Nur, âyetlerin âhirlerinde ekseriyetle gelen

إِنَّ اللهَ عَلٰى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ 1 اِنَّ اللهَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ 2
وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ 3 وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ 4

gibi tevhidi ve âhireti ifade eden fezlekeler ve hâtimelerde ne kadar yüksek bir belâğat ve meziyetler ve cezâletler ve nükteler bulunduğunu, Yirmi Beşinci Sözün

[NOT]Dipnot-1 “Muhakkak ki Allah herşeye hakkıyla kàdirdir.” Bakara Sûresi, 2:20.

Dipnot-2 “Şüphesiz ki Allah herşeyi hakkıyla bilir.” Ankebut sûresi, 29:62.

Dipnot-3 “Onun kudreti herşeye galiptir; O herşeyi hikmetle yapar.” Rum Sûresi, 30:27.

Dipnot-4 “Onun kudreti herşeye galiptir, O çok bağışlayıcıdır.” Rum Sûresi, 30:5.[/NOT]

Arabî: Arapça	Medeniye: Medine’de inen
Mekkî: Mekke’de inen	Nasârâ: Hıristiyanlar
ahkâm: hükümler (bk. ḥ-k-m)	belâğat: sözün düzgün, kusursuz, yerinde ve halin ve makamın icabına göre söylenmesi (bk. b-l-ğ)
beyan: açıklama (bk. b-y-n)	beyanat: açıklamalar (bk. b-y-n)
bilfiil: fiilen, uygulamaya koyarak (bk. f-a-l)	cezâlet: akıcı ve düzgün ifade, güzel anlatım (bk. c-z-l)
cümle-i tevhidiye: Allah’ın birliğiyle ilgili cümle (bk. v-ḥ-d)	cüz’iyat: bireysel ve ferdî şeyler (bk. c-z-e)
cüz’î: küçük, ferdî (bk. c-z-e)	ehl-i kitap: Allah’ın gönderdiği kitaplara inanan Hıristiyan ve Yahudiler (bk. k-t-b)
ekseriyetle: çoğunlukla (bk. k-s̱-r)	emsalsiz: benzersiz (bk. m-s̱-l)
esmâiye: Allah’ın isimleriyle ilgili (bk. s-m-v)	fezleke: özet, netice
hadise-i şer’iye: şeriatla ilgili olay (bk. ş-r-a)	hâtime: sonuç
hüccet: sağlam delil, kanıt	iman-ı billah: Allah’a iman (bk. e-m-n)
imtisâl: uymak, yerine getirmek	irşad: doğru yolu gösterme (bk. r-ş-d)
i’câz-ı îcâzî: az sözle çok şey ifade etme mu’cizesi (bk. a-c-z; v-c-z)	küllî: genel, kapsamlı (bk. k-l-l)
küllîleştirmek: umumîleştirmek, bütün fertleri kapsamı içine aldırmak (bk. k-l-l)	mahsus: has, özel
medar-ı ihtilaf: anlaşmazlık sebebi	menşe: kaynak
meziyet: üstün özellik	muarız: karşı gelen
muhatap: hitap edilen (bk. ḫ-ṭ-b)	mukteza-yı belâğat: belâğatın gereği (bk. b-l-ğ)
mutabık-ı makam: sözün konumuna uygun	nazım: diziliş, tertip ve vezin (bk. n-ẓ-m)
nükte: ince ve derin mânâ	rükün: esas, şart (bk. r-k-n)
tafsil: ayrıntı	tarz-ı beyan: açıklama biçimi (bk. b-y-n)
tasdik etmek: kabul etmek, doğrulamak (bk. ṣ-d-ḳ)	teferruat: ayrıntılar
tefsir: Kur’ân’ın mânâ bakımından izahı, yorumu (bk. f-s-r)	tevhid: Allah’ın birliği (bk. v-ḥ-d)
uhreviye: âhiretle ilgili (bk. e-ḫ-r)	ulvîleştirmek: yüceltmek
usul: temel prensipler	vech-i i’câz: mu’cizelik yönü (bk. a-c-z)
vâzıh: açık, âşikâr	zeyil: ilâve, ek
zikretmek: anmak, belirtmek	âhir: son (bk. e-ḫ-r)
âhiret: öteki dünya, öldükten sonraki hayat (bk. e-ḫ-r)	âlî: yüce, yüksek
üslûb-u belâğat: belâğat üslûbu, (bk. b-l-ğ)	üslûp: ifade tarzı
şeriat: Allah tarafından bildirilen kanun ve hükümler (bk. ş-r-a)

[Anonim]

İkinci Şûlesinin İkinci Nurunda o fezleke ve hâtimelerin pek çok nüktelerinden ve meziyetlerinden on tanesini beyan ederek, o hülâsalarda bir mu’cize-i kübrâ bulunduğunu muannidlere de ispat etmiş.
Evet, Kur’ân, o teferruat-ı şer’iye ve kavânin-i içtimaiyenin beyanı içinde birden muhatabın nazarını en yüksek ve küllî noktalara kaldırıp, sade üslûbu bir ulvî üslûba ve şeriat dersinden tevhid dersine çevirerek, Kur’ân’ı, hem bir kitab-ı şeriat ve ahkâm ve hikmet, hem bir kitab-ı akîde ve iman ve zikir ve fikir ve dua ve dâvet olduğunu gösterip, her makamda çok makàsıd-ı irşadiye-i Kur’âniyeyi ders vermesiyle Mekkiye âyetlerin tarz-ı belâğatlarından ayrı ve parlak mu’cizâne bir cezâlet izhar eder. Bazan iki kelimede, meselâ, 1 رَبُّ الْعَالَمِينَ ve 2رَبُّكَ de, رَبُّكَ tabiriyle ehadiyeti ve رَبُّ الْعَالَمِينَ ile vâhidiyeti bildirir, ehadiyet içinde vâhidiyeti ifade eder.

Hattâ bir cümlede, bir zerreyi bir gözbebeğinde gördüğü ve yerleştirdiği gibi, güneşi dahi aynı âyetle, aynı çekiçle göğün gözbebeğinde yerleştirir ve göğe bir göz yapar.

Meselâ, 3 خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضَ âyetinden sonra
4 يُولِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ âyetinin akabinde
5 وَهُوَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ der. Zemin ve göklerin haşmet-i hilkatinde kalbin dahi hâtırâtını bilir idare eder der, tarzında bir beyanat cihetiyle o sade ve ümmiyet

[NOT]Dipnot-1 “Âlemlerin Rabbi.”

Dipnot-2 “Rabbin.”

Dipnot-3 “Yeri ve göğü yaratan Odur.” Hadîd Sûresi, 57:4.

Dipnot-4 “O geceyi gündüze, gündüzü de geceye geçirir.” Hadîd Sûresi, 57:6.

Dipnot-5 “Gönüllerde saklı olanı hakkıyla bilen de Odur.” Hadîd Sûresi, 57:6.[/NOT]

Mekkiye: Mekke’de inen	akabinde: devamında
beyan: açıklama (bk. b-y-n)	beyanat: açıklamalar (bk. b-y-n)
cezâlet: güçlü ve düzgün ifade, güzel anlatım (bk. c-z-l)	dua: Allah’a yalvarma (bk. d-a-v)
ehadiyet: Allah’ın birliğinin herbir varlıkta ayrı ayrı tecellî etmesi (bk. v-ḥ-d)	fezleke: özet, netice
fikir: düşünce (bk. f-k-r)	haşmet-i hilkat: yaratılışın görkem ve heybeti (bk. ḫ-l-ḳ)
hikmet: ilim, yüsek bilgil; herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olduğunu bildiren ilim (bk. ḥ-k-m)	hâtime: sonuç
hâtırât: hatıralar	hülâsa: özet
izhar etmek: göstermek (bk. ẓ-h-r)	kitab-ı akîde: inanç kitabı (bk. k-t-b)
kitab-ı şeriat ve ahkâm: kanun ve hükümler kitabı (bk. k-t-b; ş-r-a; ḥ-k-m)	kâvanin-i içtimaiye: sosyal kanunlar (bk. k-n-n; c-m-a)
küllî: büyük, kapsamlı (bk. k-l-l)	makàsıd-ı irşadiye-i Kur’âniye: Kur’ân’ın irşat yapmaktaki hedefleri (bk. ḳ-ṣ-d; r-ş-d)
meziyet: üstün özellik	muannid: inatçı, inanmamakta ısrar eden
mu’cize-i kübrâ: çok büyük mu’cize (bk. a-c-z; k-b-r)	mu’cizâne: mu’cizeli bir şekilde (bk. a-c-z)
nazar: bakış, dikkat (bk. n-ẓ-r)	nükte: ince ve derin mânâ
tarz-ı belâğat: belâğat tarzı (bk. b-l-ğ)	teferruat-ı şer’iye: şeriatla ilgili ayrıntılar (bk. ş-r-a)
tevhid: birleme; herşeyin bir olan Allah’a ait olduğunu bilme ve inanma (bk. v-ḥ-d)	ulvî: yüce
vâhidiyet: Allah’ın bütün varlıkları kaplayan birlik tecellîsi (bk. v-ḥ-d)	zemin: yer
zerre: atom	zikir: Allah’ı anma
ümmiyet: okuma yazma bilmeme	üslûp: ifade tarzı
şeriat: Allah tarafından bildirilen kanun ve hükümler (bk. ş-r-a)

[Anonim]

İkinci Şûlesinin İkinci Nurunda o fezleke ve hâtimelerin pek çok nüktelerinden ve meziyetlerinden on tanesini beyan ederek, o hülâsalarda bir mu’cize-i kübrâ bulunduğunu muannidlere de ispat etmiş.

Evet, Kur’ân, o teferruat-ı şer’iye ve kavânin-i içtimaiyenin beyanı içinde birden muhatabın nazarını en yüksek ve küllî noktalara kaldırıp, sade üslûbu bir ulvî üslûba ve şeriat dersinden tevhid dersine çevirerek, Kur’ân’ı, hem bir kitab-ı şeriat ve ahkâm ve hikmet, hem bir kitab-ı akîde ve iman ve zikir ve fikir ve dua ve dâvet olduğunu gösterip, her makamda çok makàsıd-ı irşadiye-i Kur’âniyeyi ders vermesiyle Mekkiye âyetlerin tarz-ı belâğatlarından ayrı ve parlak mu’cizâne bir cezâlet izhar eder. Bazan iki kelimede, meselâ, 1 رَبُّ الْعَالَمِينَve 2رَبُّكَ de, رَبُّكَ tabiriyle ehadiyeti ve رَبُّ الْعَالَمِينَ ile vâhidiyeti bildirir, ehadiyet içinde vâhidiyeti ifade eder.

Hattâ bir cümlede, bir zerreyi bir gözbebeğinde gördüğü ve yerleştirdiği gibi, güneşi dahi aynı âyetle, aynı çekiçle göğün gözbebeğinde yerleştirir ve göğe bir göz yapar.

Meselâ, 3 خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضَâyetinden sonra
4 يُولِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ âyetinin akabinde
5 وَهُوَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ der. Zemin ve göklerin haşmet-i hilkatinde kalbin dahi hâtırâtını bilir idare eder der, tarzında bir beyanat cihetiyle o sade ve ümmiyet

[NOT]Dipnot-1 “Âlemlerin Rabbi.”

Dipnot-2 “Rabbin.”

Dipnot-3 “Yeri ve göğü yaratan Odur.” Hadîd Sûresi, 57:4.

Dipnot-4 “O geceyi gündüze, gündüzü de geceye geçirir.” Hadîd Sûresi, 57:6.

Dipnot-5 “Gönüllerde saklı olanı hakkıyla bilen de Odur.” Hadîd Sûresi, 57:6.[/NOT]

Mekkiye: Mekke’de inen	akabinde: devamında
beyan: açıklama (bk. b-y-n)	beyanat: açıklamalar (bk. b-y-n)
cezâlet: güçlü ve düzgün ifade, güzel anlatım (bk. c-z-l)	dua: Allah’a yalvarma (bk. d-a-v)
ehadiyet: Allah’ın birliğinin herbir varlıkta ayrı ayrı tecellî etmesi (bk. v-ḥ-d)	fezleke: özet, netice
fikir: düşünce (bk. f-k-r)	haşmet-i hilkat: yaratılışın görkem ve heybeti (bk. ḫ-l-ḳ)
hikmet: ilim, yüsek bilgil; herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olduğunu bildiren ilim (bk. ḥ-k-m)	hâtime: sonuç
hâtırât: hatıralar	hülâsa: özet
izhar etmek: göstermek (bk. ẓ-h-r)	kitab-ı akîde: inanç kitabı (bk. k-t-b)
kitab-ı şeriat ve ahkâm: kanun ve hükümler kitabı (bk. k-t-b; ş-r-a; ḥ-k-m)	kâvanin-i içtimaiye: sosyal kanunlar (bk. k-n-n; c-m-a)
küllî: büyük, kapsamlı (bk. k-l-l)	makàsıd-ı irşadiye-i Kur’âniye: Kur’ân’ın irşat yapmaktaki hedefleri (bk. ḳ-ṣ-d; r-ş-d)
meziyet: üstün özellik	muannid: inatçı, inanmamakta ısrar eden
mu’cize-i kübrâ: çok büyük mu’cize (bk. a-c-z; k-b-r)	mu’cizâne: mu’cizeli bir şekilde (bk. a-c-z)
nazar: bakış, dikkat (bk. n-ẓ-r)	nükte: ince ve derin mânâ
tarz-ı belâğat: belâğat tarzı (bk. b-l-ğ)	teferruat-ı şer’iye: şeriatla ilgili ayrıntılar (bk. ş-r-a)
tevhid: birleme; herşeyin bir olan Allah’a ait olduğunu bilme ve inanma (bk. v-ḥ-d)	ulvî: yüce
vâhidiyet: Allah’ın bütün varlıkları kaplayan birlik tecellîsi (bk. v-ḥ-d)	zemin: yer
zerre: atom	zikir: Allah’ı anma
ümmiyet: okuma yazma bilmeme	üslûp: ifade tarzı
şeriat: Allah tarafından bildirilen kanun ve hükümler (bk. ş-r-a)

[Anonim]

ve hilâfet-i arziyeyi omuzuna alan nev-i beşerin şekavet ve saadet-i ebediyeye medar olan vazifesine dair en ehemmiyetli, en büyük, en dehşetli meselelerinden, en azametlilerini ders vermek ve hadsiz şüpheleri izale etmek ve gayet şiddetli inkârları ve inatları kırmak cihetinde, elbette o dehşetli inkılâpları tasdik ettirmek ve o inkılâplar azametinde büyük ve beşere en elzem ve en zaruri meseleleri teslim ettirmek için, Kur’ân, binler defa değil, belki milyonlar defa onlara baktırsa yine israf değil ki, milyonlar kere tekrarla o bahisler Kur’ân’da okunur, usanç vermez, ihtiyaç kesilmez.

Meselâ,

اِنَّ الَّذِينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِى مِنْ تَحْتِهَا اْلاَنْهَارُ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ 1

âyetinin gösterdiği müjde-i saadet-i ebediye hakikati, bîçare beşere her dakika kendini gösteren hakikat-i mevtin, “Hem insanı, hem dünyasını, hem bütün ahbabını idam-ı ebedîsinden kurtarıp ebedî bir saltanatı kazandırır” dediğinden milyarlar defa tekrar edilse ve kâinat kadar ehemmiyet verilse, yine israf olmaz, kıymetten düşmez.

İşte bu çeşit hadsiz kıymettar meseleleri ders veren ve kâinatı bir hane gibi değiştiren ve şeklini bozan dehşetli inkılâpları tesis etmekte iknaya ve inandırmaya ve ispata çalışan Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan, elbette sarîhan ve zımnen ve işareten binler defa o meselelere nazar-ı dikkati celbetmek, değil israf, belki ekmek, ilâç, hava ve ziya gibi birer hâcet-i zaruriye hükmünde ihsanını tazelendirir.

Hem meselâ,

وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ 2 اِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيمٌ3

gibi tehdit âyetlerini Kur’ân gayet şiddet ve hiddetle ve gayet kuvvet ve tekrarla zikretmesinin hikmeti ise, Risale-in Nur’da kat’î ispat edildiği gibi, beşerin küfrü,

[NOT]Dipnot-1 “İmân eden ve güzel işler yapanlar için ise, altından ırmaklar akan Cennetler vardır. Bu ise pek büyük bir kurtuluştur.” Bürûc Sûresi, 85:11.

Dipnot-2 “İnkâr edenler için ise Cehennem ateşi vardır.” Fâtır Sûresi, 35:36.

Dipnot-3 “Zâlimlerin hakkı şüphesiz ki pek acı bir azaptır.” İbrahim Sûresi, 14:22.[/NOT]

Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan: açıklamalarıyla mu’cize olan, benzerini yapmakta akılları âciz bırakan Kur’ân (bk. a-c-z; b-y-n)	ahbab: dostlar, sevilenler (bk. ḥ-b-b)
azamet: büyüklük (bk. a-ẓ-m)	beşer: insan
bîçare: çaresiz	celbetmek: çekmek
dehşetli: korkunç	ebedî: sonsuz (bk. e-b-d)
elzem: en lüzumlu	hadsiz: sayısız
hakikat: gerçek, doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakikat-i mevt: ölüm gerçeği (bk. ḥ-ḳ-ḳ; m-v-t)
hane: ev	hiddet: öfke, kızgınlık
hikmet: sebep, gaye (bk. ḥ-k-m)	hilâfet-i arziye: yeryüzü halifeliği; yeryüzünde Allah’ın izni dairesinde ve Onun adına icraatta bulun-ma şeklinde, insana verilen görev (bk. ḫ-l-f)
hâcet-i zaruriye: zorunlu ihtiyaç (bk. ḥ-v-c)	idam-ı ebedî: dirilmemek üzere sonsuz yok oluş (bk. e-b-d)
ihsan: bağış, iyilik (bk. ḥ-s-n)	ikna: inandırma
inkâr: kabul etmeme, inanmama (bk. n-k-r)	inkılâp: değişim, dönüşüm
izale etmek: gidermek, ortadan kaldırmak	kat’î: kesin
kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)	küfür: inkâr, inançsızlık (bk. k-f-r)
kıymettar: kıymetli	medar: vesile, sebep
müjde-i saadet-i ebediye: sonsuz mutluluk müjdesi (bk. e-b-d)	nazar-ı dikkat: dikkatle bakış (bk. n-ẓ-r)
nev-i beşer: insanlık	saadet-i ebediye: sonsuz mutluluk (bk. e-b-d)
sarîhan: açıklıkla	tasdik: kabul etme, doğrulama (bk. ṣ-d-ḳ)
tesis etmek: kurmak	zarurî: zorunlu, gerekli
zikretmek: anmak, belirtmek	ziya: ışık
zımnen: gizlice	şekavet: sıkıntı, mutsuzluk

[Anonim]

kâinatın ve ekser mahlûkatın hukukuna öyle bir tecavüzdür ki, semâvâtı ve arzı kızdırıyor ve anâsırı hiddete getirip tufanlarla o zâlimleri tokatlıyor. Ve

اِذَاۤ اُلْقُوا فِيهَا سَمِعُوا لَهَا شَهِيقًا وَهِىَ تَفُورُ تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ 1

âyetinin sarahatiyle, o zâlim münkirlere Cehennem öyle öfkeleniyor ki, hiddetinden parçalanmak derecesine geliyor. İşte böyle bir cinayet-i âmmeye ve hadsiz bir tecavüze karşı beşerin küçüklük ve ehemmiyetsizliği noktasına değil, belki zâlimâne cinayetinin azametine ve kâfirâne tecavüzünün dehşetine karşı, Sultan-ı Kâinat kendi raiyetinin hukukunun ehemmiyetini ve o münkirlerin küfür ve zulmündeki nihayetsiz çirkinliğini göstermek hikmetiyle, fermanında gayet hiddet ve şiddetle o cinayeti ve cezasını değil bin defa, belki milyonlar ve milyarlarla tekrar etse, yine israf ve kusur değil ki, bin seneden beri yüzer milyon insanlar hergün usanmadan kemâl-i iştiyakla ve ihtiyaçla okurlar.

Evet, hergün, her zaman, herkes için bir âlem gider, taze bir âlemin kapısı kendine açılmasından, o geçici herbir âlemini nurlandırmak için ihtiyaç ve iştiyakla Lâ ilâhe illâllah cümlesini binler defa tekrar ile o değişen perdelere ve âlemlere herbirisine Lâ ilâhe illâllah’ı lâmba yaptığı gibi, öyle de, o kesretli, geçici perdeleri ve o tazelenen seyyar kâinatları karanlıklandırmamak ve âyine-i hayatında in’ikâs eden suretlerini çirkinleştirmemek ve lehinde şahit olabilen o misafir vaziyetleri aleyhine çevirmemek için, o cinayetlerin cezalarını ve Padişah-ı Ezelînin şiddetli ve inatları kıran tehditlerini, her vakit Kur’ân’ı okumakla tahattur edip nefsin tuğyanından kurtulmaya çalışmak hikmetiyle, Kur’ân gayet mânidar tekrar eder. Ve bu derece kuvvet ve şiddet ve tekrarla tehdidat-ı Kur’âniyeyi hakikatsız tevehhüm etmekten, şeytan bile kaçar. Ve onları dinlemeyen münkirlere Cehennem azabı ayn-ı adalettir, diye gösterir.

Hem meselâ, Asâ-yı Mûsâ gibi çok hikmetleri ve faideleri bulunan kıssa-i Mûsâ’nın (a.s.) ve sair enbiyanın kıssalarını çok tekrarında, risalet-i Ahmediyenin

[NOT]Dipnot-1 “Oraya atıldıklarında Cehennemin kaynar durumdaki gürleyişini işitirler. Neredeyse o Cehennem onlara olan öfkeden parçalanacak!” Mülk Sûresi, 67:7-8.[/NOT]

Asâ-yı Mûsâ: Hz. Mûsâ’nın mu’cizeli asâsı, bastonu (bk. bilgiler-Mûsâ)	Lâ ilâhe illâllah: Allah’tan başka ilâh yoktur (bk. e-l-h)
Padişah-ı Ezelî: varlığının başlan-gıcı olmayan; hükmü sonsuz olan Allah (bk. e-z-l)	Sultan-ı Kâinat: kâinatın sultanı olan Allah (bk. s-l-ṭ; k-v-n)
anâsır: unsurlar, elementler	arz: yer
ayn-ı adalet: adâletin ta kendisi (bk. a-d-l)	azamet: büyüklük (bk. a-ẓ-m)
beşer: insan	cinayet-i âmme: umuma karşı işlenen cinayet
ekser: pekçok (bk. k-s̱-r)	enbiya: peygamberler (bk. n-b-e)
ferman: buyruk	hadsiz: sayısız
hakikatsiz: asılsız, gerçek olmayan (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hiddet: öfke, kızgınlık
hikmet: gaye, sebep (bk. ḥ-k-m)	in’ikas etmek: yansımak
kemâl-i iştiyak: tam bir istek ve arzu (bk. k-m-l)	kesretli: çok (bk. k-s̱-r)
kâfirâne: kâfirce, inançsızca (bk. k-f-r)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
küfür: inkar, inançsızlık (bk. k-f-r)	kıssa-i Mûsâ: Hz. Mûsâ’nın kıssası
mahlûkat: yaratıklar (bk. ḫ-l-ḳ)	mânidar: anlamlı
münkir: inkârcı, inançsız (bk. n-k-r)	nefis: insanı daima kötülüğe, yasak zevk ve isteklere teşvik eden duygu (bk. n-f-s)
nihayetsiz: sınırsız, sonsuz	nurlandırmak: aydınlatmak, ışıklandırmak (bk. n-v-r)
raiyet: halk, tabi olanlar	risalet-i Ahmediye: Peygamberimiz Hz. Muhammed’in peygamberliği (bk. r-s-l; ḥ-m-d)
sair: diğer	sarahat: açıklık
semavat: gökler (bk. s-m-v)	seyyar: hareketli, gezici
tahattur: hatırlama	tehdidat-ı Kur’âniye: Kur’ân’ın tehditleri
tevehhüm etmek: sanmak, kuruntulanmak	tufan: büyük felaket
tuğyan: azgınlık, taşkınlık, zulüm ve küfürde çok ileri gitme (bk. ṭ-ğ-y)	zâlimâne: zalimce
âlem: dünya (bk. a-l-m)	âyine-i hayat: hayat aynası (bk. ḥ-y-y)

[Anonim]

hakkaniyetine bütün enbiyanın nübüvvetlerini hüccet gösterip, “Onların umumunu inkâr edemeyen, bu zâtın risaletini hakikat noktasında inkâr edemez” hikmetiyle; ve herkes her vakit bütün Kur’ân’ı okumaya muktedir ve muvaffak olamadığından, herbir uzun ve mutavassıt sûreyi birer küçük Kur’ân hükmüne getirmek için, ehemmiyetli erkân-ı imaniye gibi o kıssaları tekrar etmesi, değil israf, belki mukteza-yı belâğattır ve hâdise-i Muhammediye, bütün benî Âdemin en büyük hadisesi ve kâinatın en azametli meselesi olduğunu ders vermektir.

Evet, Kur’ân’da Zât-ı Ahmediyeye en büyük makam vermek ve dört erkân-ı imaniyeyi içine almakla Lâ ilâhe illâllah rüknüne denk tutulan Muhammedun Resulullah ve risalet-i Muhammediye kâinatın en büyük hakikati ve Zât-ı Ahmediye bütün mahlûkatın en eşrefi ve hakikat-i Muhammediye tabir edilen küllî şahsiyet-i mâneviyesi ve makam-ı kudsîsi, iki cihanın en parlak bir güneşi olduğuna ve bu hârika makama liyakatine dair pekçok hüccetleri ve emareleri, kat’î bir surette Risale-in Nur’da ispat edilmiş. Binden birisi şudur ki:1 Es-sebebu ke’l-fâil düsturuyla, bütün ümmetinin bütün zamanlarda işlediği hasenatın bir misli onun defter-i hasenatına girmesi ve bütün kâinatın hakikatlerini, getirdiği nurla nurlandırması, değil yalnız cin, ins, melek ve zîhayatı, belki kâinatı, semâvât ve arzı minnettar eylemesi ve istidat lisanıyla nebatatın duaları ve ihtiyac-ı fıtrî diliyle hayvanâtın duaları, gözümüz önünde bilfiil kabul olmasının şehadetiyle, milyonlar, belki ruhanilerle beraber milyarlar fıtrî ve reddedilmez duaları makbul olan sulehâ-yı ümmeti hergün o zâta salât ve selâm ünvanıyla rahmet duaları ve mânevî kazançlarını en evvel o zâta bağışlamaları ve bütün ümmetçe okunan Kur’ân’ın üç yüzbin hurufunun herbirisinde on sevaptan tâ yüz, tâ bin hasene ve meyve vermesinden, yalnız kıraat-i Kur’ân cihetiyle defter-i a’mâline

[NOT]Dipnot-1 bk. Müslim, İmare 133; Tirmizî, İlim 14; Ebu Dâvud, Edep 115; Müsned 4:120, 5:272-274, 357.[/NOT]

Lâ ilâhe illâllah: Allah’tan başka ilâh yoktur (bk. e-l-h)	Muhammedun Resulullah: Muhammed Allah’ın resulüdür (bk. ḥ-m-d; r-s-l)
Zât-ı Ahmediye: yükse velâyet sahibi olan Peygamber Efendimizin (a.s.m.) zâtı, kendisi (bk. ḥ-m-d)	arz: yer
azametli: büyük (bk. a-ẓ-m)	benî Âdem: Âdemoğulları, insanlar
bilfiil: fiilen, uygulamada (bk. f-a-l)	cihan: dünya
defter-i a’mâl: amellerin kaydedildiği defter	defter-i hasenat: sevapların ve iyiliklerin kaydedildiği defter (bk. ḥ-s-n)
düstur: prensip, kural	emâre: belirti, işaret
enbiya: peygamberler (bk. n-b-e)	erkân-ı imaniye: imanın şartları (bk. r-k-n; e-m-n)
es-sebebu ke’l-fâil: sebep olan yapan gibidir (bk. s-b-b; f-a-l)	eşref: en şerefli
fıtrî: yaratılıştan gelen, doğal (bk. f-ṭ-r)	hakikat: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakikat-i Muhammediye: Hz. Muhammed’in hakikati, mânevî şahsiyeti (bk. ḥ-ḳ-ḳ; ḥ-m-d)	hakkaniyet: doğruluk (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hasenat: iyilikler, sevaplar (bk. ḥ-s-n)	hasene: iyilik, sevap (bk. ḥ-s-n)
hayvanât: hayvanlar (bk. h-y-y)	huruf: harfler
hâdise-i Muhammediye: Hz. Muhammed’in olayı, peygamberliği	hüccet: sağlam delil
ihtiyac-ı fıtrî: yaratılıştan gelen ihtiyaç (bk. ḥ-v-c; f-ṭ-r)	inkâr: kabul etmeme, inanmama (bk. n-k-r)
istidat: kabiliyet, yetenek (bk. a-d-d)	kat’î: kesin
kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)	küllî: büyük, kalabalık (bk. k-l-l)
kıraat-i Kur’an: Kur’ân’ı okuma	lisan: dil
liyakat: layık olma	mahlûkat: yaratıklar (bk. ḫ-l-ḳ)
makam-ı kudsî: kutsal makam, derece (bk. ḳ-d-s)	muktedir: gücü yeten, yapabilen (bk. ḳ-d-r)
mukteza-yı belâğat: belâğatın gereği (bk. b-l-ğ)	mutavassıt: orta derecede
muvaffak: başarılı	nebatat: bitkiler
nübüvvet: peygamberlik (bk. n-b-e)	risalet: peygamberlik (bk. r-s-l)
risalet-i Muhammediye: Hz. Muhammed’in peygamberliği (bk. r-s-l; ḥ-m-d)	rükn: esas, şart (bk. r-k-n)
salât: Peygamberimiz için yapılan dua (bk. ṣ-l-v)	semavat: gökler (bk. s-m-v)
sulehâ-yı ümmet: ümmetin salih kişileri (bk. ṣ-l-ḥ)	suret: şekil, biçim (bk. ṣ-v-r)
tabir etmek: adlandırmak (bk. a-b-r)	umum: bütün
zîhayat: canlı (bk. ẕî; h-y-y)	şahsiyet-i mâneviye: mânevî şahsiyet (bk. a-n-y)

[Anonim]

hadsiz nurlar girmesi haysiyetiyle, o zâtın şahsiyet-i mâneviyesi olan hakikat-i Muhammediye istikbâlde bir şecere-i tûbâ-i Cennet hükmünde olacağını Allâmü’l-Guyûb bilmiş ve görmüş, o makama göre Kur’ân’ında o azîm ehemmiyeti vermiş ve fermanında ona tebaiyeti ve sünnet-i seniyyesine ittibâ ile şefaatine mazhariyeti en ehemmiyetli bir mesele-i insaniye göstermiş ve o haşmetli şecere-i tûbânın bir çekirdeği olan şahsiyet-i beşeriyetini ve bidayetteki vaziyet-i insaniyesini ara sıra nazara almasıdır.

İşte Kur’ân’ın tekrar edilen hakikatleri bu kıymette olduğundan, tekraratında kuvvetli ve geniş bir mu’cize-i mâneviye bulunmasına fıtrat-ı selime şehadet eder-meğer maddiyyunluk tâunuyla maraz-ı kalbe ve vicdan hastalığına müptelâ ola!

قَدْ يُنْكِرُ الْمَرْءُ ضَوْءَ الشَّمْسِ مِنْ رَمَدٍ وَيُنْكِرُ الْفَمُ طَعْمَ الْمَاۤءِ مِنْ سَقَمٍ 1

kaidesine dahil olur.

[NOT]Dipnot-1 Bazen insan, göz hastalığından dolayı güneş ışığını inkâr eder. Ağız da hastalıktan dolayı bazen suyun tadını alamaz.[/NOT]

Allâmü’l-Guyûb: gaybı, görünmeyen şeyleri bilen Allah (bk. a-l-m; ğ-y-b)	azîm: büyük (bk. a-ẓ-m)
bidayet: başlangıç	ferman: buyruk
fıtrat-ı selîme: bozulmamış yaratılış, karakter (bk. f-ṭ-r; s-l-m)	hadsiz: sayısız
hakikat: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hakikat-i Muhammediye: Hz. Muhammed’in hakikati, mânevî şahsiyeti (bk. ḥ-ḳ-ḳ; ḥ-m-d)
haysiyet: özellik	haşmetli: heybetli, görkemli
istikbâl: gelecek	ittibâ: uyma
kaide: kural, prensip	maddiyunluk: materyalistlik
maraz-ı kalb: mânevî kalp hastalığı	mazhariyet: erişme (bk. ẓ-h-r)
mesele-i insaniye: insanlık meselesi (bk. m-s̱-l)	mu’cize-i mâneviye: mânevî mu’cize (bk. a-c-z; a-n-y)
müptelâ: bağımlı, tutulmuş	nazar: dikkat (bk. n-ẓ-r)
sünnet-i seniyye: Peygamberimizin söz, fiil ve hareketlerine dayanan yüce prensipler (bk. s-n-n)	tebaiyet: uyma, tabi olma
tekrarat: tekrarlar	tâun: salgın ve ölümcül hastalık
vaziyet-i insaniye: insanlık vazifesi	şahsiyet-i beşeriyet: insanî şahsiyet, beşerî kişilik
şahsiyet-i mâneviye: mânevî şahsiyet (bk. a-n-y)	şecere-i tûbâ-i Cennet: Cennetteki tûbâ ağacı
şefaat: af için aracılık (bk. ş-f-a)	şehadet: şahitlik (bk. ş-h-d)

[Anonim]

Bu Onuncu Meseleye bir hâtime olarak iki haşiyedir

Birincisi

Bundan on iki sene evvel1 işittim ki, en dehşetli ve muannid bir zındık, Kur’ân’a karşı suikastını, tercümesiyle yapmaya başlamış ve demiş ki: “Kur’ân tercüme edilsin, tâ ne mal olduğu bilinsin.” Yani, lüzumsuz tekraratı herkes görsün ve tercümesi onun yerinde okunsun diye dehşetli bir plân çevirmiş.

Fakat Risale-in Nur’un cerh edilmez hüccetleri kat’î ispat etmiş ki, Kur’ân’ın hakikî tercümesi kabil değil, ve lisan-ı nahvî olan lisan-ı Arabî yerinde Kur’ân’ın meziyetlerini ve nüktelerini başka lisan muhafaza edemez ve herbir harfi, on adetten bine kadar sevap veren kelimât-ı Kur’âniyenin mu’cizâne ve cemiyetli tabirlerinin yerini, beşerin âdi ve cüz’î tercümeleri tutamaz, onun yerinde camilerde okunmaz diye, Risale-in Nur her tarafta intişarıyla o dehşetli plânı akîm bıraktı. Fakat o zındıktan ders alan münafıklar, yine şeytan hesabına Kur’ân güneşini üflemekle söndürmeye aptal çocuklar gibi ahmakane ve divanecesine çalışmaları hikmetiyle, bana gayet sıkı ve sıkıcı ve sıkıntılı bir hâlette bu Onuncu Mesele yazdırıldı tahmin ediyorum. Başkalarıyla görüşemediğim için hakikat-ı hali bilemiyorum.

ikinci haşiye:

Denizli hapsinden tahliyemizden sonra, meşhur Şehir Otelinin yüksek katında oturmuştum. Karşımda güzel bahçelerde kesretli kavak ağaçları birer halka-i zikir tarzında gayet lâtif, tatlı bir surette hem kendileri, hem dalları, hem yaprakları havanın dokunmasıyla cezbedârâne ve câzibekârâne hareketle raksları, kardeşlerimin müfarakatlarından ve yalnız kaldığımdan hüzünlü ve gamlı kalbime ilişti. Birden güz ve kış mevsimi hatıra geldi ve bana bir gaflet bastı. Ben o kemâl-i neş’e ile cilvelenen o nâzenin kavaklara ve zîhayatlara o kadar acıdım ki, gözlerim yaşla doldu. Kâinatın süslü perdesi altındaki ademleri, firakları ihtar ve ihsasiyle kâinat dolusu firakların, zevâllerin hüzünleri başıma toplandı.

[NOT]Dipnot-1 Bu risalenin telifinden on iki sene evvel.[/NOT]

Denizli: (bk. bilgiler)	adem: yokluk
ahmakane: ahmakça	akîm: neticesiz, sonuçsuz
beşer: insan	cemiyetli: kapsamlı (bk. c-m-a)
cerh edilmez: çürütülmez	cezbedârâne: kendinden geçerek
cilvelenme: nazlanma	câzibekârâne: cazibeli şekilde
cüz’î: kıymetsiz, önemsiz (bk. c-z-e)	dehşetli: korkunç
divanece: deliler gibi	firak: ayrılık (bk. f-r-ḳ)
gaflet: dalgınlık (bk. ğ-f-l)	gamlı: üzüntülü
güz: sonbahar	hakikat-ı hal: durumun gerçek yönü (bk. ḥ-ḳ-ḳ)
hakikî: gerçek, doğru (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	halka-i zikir: zikir halkası
haşiye: dipnot, açıklayıcı not	hikmet: sebep, gaye (bk. ḥ-k-m)
hâlet: durum, hal	hâtime: sonuç, son bölüm
hüccet: delil	ihsas: hissettirme
ihtar: hatırlatma	intişar: yayılma
kabil: mümkün	kat’î: kesin
kelimât-ı Kur’âniye: Kur’ân’ın kelimeleri (bk. k-l-m)	kemâl-i neş’e: tam bir neşe ve sevinç (bk. k-m-l)
kesretli: çok sayıda (bk. k-s̱-r)	kâinat: evren, yaratılmış herşey (bk. k-v-n)
lisan: dil	lisan-ı Arabî: Arap dili
lisan-ı nahvî: Arapça gramer dili	lâtif: güzel, hoş (bk. l-ṭ-f)
meziyet: üstün özellik	muannid: inatçı, inanmamakta direnen
muhafaza: koruma (bk. ḥ-f-ẓ)	mu’cizâne: mu’cizeli bir şekilde (bk. a-c-z)
müfarakat: ayrılıklar (bk. f-r-ḳ)	münafık: iki yüzlü, inanmadığı halde inanmış görünen kişi
nâzenin: nazlı, ince, hassas	nükte: ince ve derin mânâ
raks: dans, oyun	suret: şekil, biçim (bk. ṣ-v-r)
tabir: ifade (bk. a-b-r)	tahliye: serbest bırakılma
tekrarat: tekrarlar	telif: yazılış
zevâl: gelip geçicilik (bk. z-v-l)	zîhayat: canlı (bk. ẕî; h-y-y)
zındık: dinsiz	âdi: basit, değersiz

[Anonim]

Birden, hakikat-i Muhammediyenin (a.s.m.) getirdiği nur imdada yetişti. O hadsiz hüzünleri ve gamları, sürurlara çevirdi. Hattâ o nurun, herkes ve her ehl-i iman gibi benim hakkımda milyon feyzinden yalnız o vakitte o vaziyete temas eden imdat ve tesellîsi için, zât-ı Muhammediyeye (a.s.m.) karşı ebediyen minnettar oldum. Şöyle ki:

Ol nazar-ı gaflet, o mübarek nâzeninleri vazifesiz, neticesiz bir mevsimde görünüp, hareketleri neş’eden değil, belki güya ademden ve firaktan titreyerek hiçliğe düştüklerini göstermekle, herkes gibi bendeki aşk-ı bekà ve hubb-u mehâsin ve muhabbet-i vücud ve şefkat-i cinsiye ve alaka-i hayatiyeye medar olan damarlarıma o derece dokundu ki, böyle dünyayı bir mânevî cehenneme ve aklı bir tâzip âletine çevirdiği sırada, Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmın beşere hediye getirdiği nur perdeyi kaldırdı; idam, adem, hiçlik, vazifesizlik, abes, firak fanilik yerinde, o kavakların herbirinin yaprakları adedince hikmetleri ve mânâları ve, Risale-in Nur’da ispat edildiği gibi, üç kısma ayrılan neticeleri ve vazifeleri var diye gösterdi.

Birinci kısım: Sâni-i Zülcelâlin esmâsına bakar. Meselâ, nasılki bir usta, harika bir makineyi yapsa, onu takdir eden herkes o zâta “Mâşâallah, bârekâllah” deyip alkışlar. Öyle de, o makine dahi, ondan maksut neticeleri tam tamına göstermesiyle, lisan-ı hâliyle ustasını tebrik eder, alkışlar. Her zîhayat ve herşey böyle bir makinedir; ustasını tebriklerle alkışlar.

İkinci kısım hikmetleri ise, zîhayatın ve zîşuurun nazarlarına bakar. Onlara şirin bir mütalâagâh, birer kitab-ı marifet olur. Mânâlarını zîşuurun zihinlerinde ve suretlerini kuvve-i hafızalarında ve elvâh-ı misâliyede ve âlem-i gaybın defterlerinde daire-i vücutta bırakıp, sonra âlem-i şehadeti terk eder, âlem-i gayba çekilir. Demek, surî bir vücudu bırakır, mânevî ve gaybî ve ilmî çok vücutları kazanır.

Evet madem Allah var ve ilmi ihâta eder. Elbette adem, idam, hiçlik, mahv,

Aleyhissalâtü Vesselâm: Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun (bk. ṣ-l-v; s-l-m)	Sâni-i Zülcelâl: sonsuz haşmet ve yücelik sahibi olan ve herşeyi san’atla yaratan Allah (bk. ṣ-n-a; ẕü; c-l-l)
abes: anlamsız, faydasız	adem: yokluk
alaka-i hayat: hayata olan ilgi (bk. ḥ-y-y)	aşk-ı bekà: sonsuzluk aşkı (bk. b-ḳ-y)
beşer: insanlık	bârekallah: “Allah ne mübarek yaratmış” (bk. b-r-k)
daire-i vücut: varlık dairesi (bk. v-c-d)	ebediyen: sonsuza dek (bk. e-b-d)
ehl-i iman: iman sahibi kimseler, inananlar (bk. e-m-n)	elvâh-ı misâli: misâlî levhalar (bk. m-s̱-l)
esmâ: isimler (bk. s-m-v)	feyz: bereket (bk. f-y-ḍ)
firak: ayrılık (bk. f-r-ḳ)	gam: üzüntü
gaybî: görünmeyen (bk. ğ-y-b)	hadsiz: sayısız, sınırsız
hakikat-i Muhammediye: Hz. Muhammed’in hakikati, mânevî şahsiyeti (bk. ḥ-ḳ-ḳ; ḥ-m-d)	hikmet: herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması (bk. ḥ-k-m)
hubb-u mehâsin: güzellik sevgisi (bk. ḥ-b-b; ḥ-s-n)	ihâta etmek: herşeyi içine almak
imdad: yardım	kitab-ı marifet: Allah’ı tanıtan kitap (bk. k-t-b; a-r-f)
kuvve-i hafıza: bellek, hafıza duyusu (bk. ḥ-f-ẓ)	lisan-ı hâl: hal dili
mahv: yok oluş	maksut: istenen (bk. ḳ-ṣ-d)
medar: vesile, sebep	muhabbet-i vücud: var olma sevgisi (bk. ḥ-b-b; v-c-d)
mâşâallah: “Allah dilemiş ve ne güzel yaratmış”	mübarek: bereketli, hayırlı (bk. b-r-k)
mütalâagâh: etraflıca düşünme ve inceleme yeri	nazar: bakış, dikkat (bk. n-ẓ-r)
nazar-ı gaflet: hakikatten habersiz şekilde bakış (bk. n-ẓ-r; ğ-f-l)	nâzenin: nazik, nazlı, hassas
suret: şekil, biçim (bk. ṣ-v-r)	surî: dış görünüşe ait
sürur: mutluluk, sevinç	tâzip: azap verme
zât-ı Muhammediye: Hz. Muhammed’in şahsiyeti (bk. ḥ-m-d)	zîhayat: canlı (bk. ẕî; h-y-y)
zîşuur: şuur sahibi, bilinçli (bk. ẕî; ş-a-r)	âlem-i gayb: görünmeyen âlem (bk. a-l-m; ğ-y-b)
âlem-i şehadet: gözle gördüğümüz âlem (bk. a-l-m; ş-h-d)	şefkat-i cinsiye: kendi cinsine olan şefkat (bk. ş-f-ḳ)

[Anonim]

fena, hakikat noktasında, ehl-i imanın dünyasında yoktur. Ve kâfirlerin dünyaları ademle, firakla, hiçlikle, fânilikle doludur. İşte bu hakikati, umumun lisanında gezen bu gelen darb-ı mesel ders verip, der:

“Kimin için Allah var, ona herşey var. Ve kimin için yoksa, herşey ona yoktur, hiçtir.”

Elhasıl, nasıl ki, iman, ölüm vaktinde insanı idam-ı ebedîden kurtarıyor; öyle de, herkesin hususî dünyasını dahi idamdan ve hiçlik karanlıklarından kurtarıyor. Ve küfür ise, hususan küfr-ü mutlak olsa, hem o insanı, hem hususî dünyasını ölümle idam edip mânevî cehennem zulmetlerine atar, hayatının lezzetlerini acı zehirlere çevirir. Hayat-ı dünyeviyeyi âhiretine tercih edenlerin kulakları çınlasın! Gelsinler, buna ya bir çare bulsunlar veya imana girsinler, bu dehşetli hasârattan kurtulsunlar.

سُبْحَانَكَ لاَعِلْمَ لَنَاۤ اِلاَّ مَاعَلَّمْتَنَاۤ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ 1

Duanıza çok muhtaç ve size çok müştak kardeşiniz
Said Nursî

[NOT]Dipnot-1 “Seni her türlü noksandan tenzih ederiz, Senin bize öğrettiğinden başka bilgimiz yoktur. Sen herşeyi hakkıyla bilir, her işi hikmetle yaparsın.” Bakara Sûresi, 2:32.[/NOT]

darb-ı mesel: meşhur söz, atasözü (bk. m-s̱-l)	dehşetli: korkunç
ehl-i iman: iman sahibi kimseler, inananlar (bk. e-m-n)	elhasıl: özetle, sonuç olarak
fena/fânilik: gelip geçicilik, yok oluş (bk. f-n-y)	firak: ayrılık (bk. f-r-ḳ)
hakikat: gerçek (bk. ḥ-ḳ-ḳ)	hasârat: zararlar
hayat-ı dünyeviye: dünya hayatı (bk. ḥ-y-y)	hususan: özellikle
hususî: özel	idam-ı ebedî: dirilmemek üzere sonsuz yok oluş (bk. e-b-d)
küfr-ü mutlak: tam anlamıyla inkâr (bk. k-f-r; ṭ-l-ḳ)	küfür: inkar, inançsızlık (bk. k-f-r)
lisan: dil	müştak: arzulu, çok istekli
umum: genel	zulmet: karanlık (bk. ẓ-l-m)
âhiret: öteki dünya, öldükten sonraki hayat (bk. e-ḫ-r)

[Yazar]

Yazılar